II SAB/Rz 21/14

z dnia 22 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Sekcji Krajowej NSZZ "[...]" Pracowników [...] na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić Sekcji Krajowej NSZZ "[...]" Pracowników [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem wpisu od odrzuconej skargi. W dniu 8 kwietnia 2014 r. wpłynęła do tut. Sądu za pośrednictwem organu skarga Sekcji Krajowej NSZZ "[...]" Pracowników [...] na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z powodu powzięcia przez Sąd wątpliwości co do posiadania przez stronę skarżącą zdolności sądowej do występowania przed sądem administracyjnym w charakterze strony zarządzeniem z 25 kwietnia 2014 r. wezwano Sekcję Krajową NSZZ "[...]" Pracowników [...] do wykazania odpowiednimi dokumentami podmiotowości prawnej i zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", przy uwzględnieniu przepisów ustawy o związkach zawodowych. Zobowiązano stronę skarżącą do nadesłania statutu związku, który to obowiązek został wykonany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, jako że w myśl dyspozycji art. 58 § 1 Ppsa skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jedną z przyczyn, o charakterze podmiotowym, uzasadniających takie rozstrzygnięcie jest brak zdolności sądowej jednej ze stron postępowania (pkt 5), jeżeli brak w tym zakresie nie zostanie uzupełniony, albo jego uzupełnienie nie będzie możliwe (art. 31 Ppsa). Z ustawy z 3 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 167) dalej: "Uzz", wynika że statuty oraz uchwały związkowe określają swobodnie struktury organizacyjne związków zawodowych (art. 9). Statut związku powinien określać m.in. strukturę organizacyjną związku ze wskazaniem, które z jednostek organizacyjnych związku mają osobowość prawną (art. 13 pkt 7). Jak z kolei wynika z art. 14 ust. 1 Uzz, związek zawodowy podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Związek zawodowy, ale również wskazane w statucie jednostki organizacyjne, nabywają osobowość prawną z dniem zarejestrowania związku w rejestrze (art. 15 ust. 1). Przy czym, jak wywiedziono w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 25 marca 1993 r. sygn. I PZP 73/93 (OSNCP 1993, nr 10, poz. 169, zob. także glosę do tego orzeczenia T. Kuczyńskiego opubl. OSP 1994, nr 2, s.93), obowiązkowi rejestracji nie podlegają jednostki organizacyjne związku, które uzyskują osobowość prawną z chwilą uzyskania, zgodnie ze statutem, prawa do działania w charakterze statutowych struktur związku. Tak więc postanowienia statutu związku zawodowego mają decydujące znaczenie dla ustalenia, które jednostki organizacyjne związku posiadają osobowość prawną i z jaką chwilą ją uzyskują. Stanowisko to zostało następnie podtrzymane m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 16 lutego 2007 r. sygn. II PK 196/2006 (OSNP 2008, nr 7-8, poz. 94). Podkreślenia przy tym wymaga, że stanowisko o braku konieczności rejestracji jednostki organizacyjnej związku w rejestrze nie jest sprzeczne z przepisami Kodeksu cywilnego, ponieważ w art. 37 Kc wprost przewidziano, że "jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej". I taki właśnie wyjątek przewidziano w ustawie o związkach zawodowych. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że związek zawodowy NSZZ "Solidarność" został wpisany do tego rejestru, a tym samym nabył osobowość prawną. Natomiast analiza statutu tego związku wskazuje, że struktura organizacyjna tego podmiotu została określona w rozdziale IV. Z przepisów § 16 statutu wynika, że związek jest zorganizowany na zasadzie terytorialno - branżowej. Terytorialnymi jednostkami organizacyjnymi związku są organizacje zakładowe, międzyzakładowe i regiony oraz inne jednostki tworzone na mocy postanowień § 23. Branżowymi jednostkami organizacyjnymi są natomiast krajowe i regionalne sekretariaty branżowe oraz krajowe, międzyregionalne i regionalne sekcje branżowe. W myśl zaś § 17 statutu, osobowość prawną posiada związek, ale również: organizacje zakładowe, organizacje międzyzakładowe, organizacje podzakładowe, regiony, krajowe sekretariaty branżowe, Krajowy Sekretariat Emerytów i Rencistów, Krajowa Sekcja Morska Marynarzy i Rybaków. Jak wynika zaś z § 18 ust. 2 statutu, sekretariat branżowy koordynuje działalność należących do niego krajowych sekcji branżowych. Krajowe sekcje branżowe podlegają rejestracji przez Komisję Krajową (§ 25 ust. 1). Krajowa sekcja branżowa należy do krajowego sekretariatu branżowego obejmującego swym zasięgiem działania jej branżę (§ 29 ust. 2). Władzą wykonawczą sekcji krajowej (zarządem w rozumieniu Uzz) jest rada sekcji (§ 34 ust. 3 pkt 4), a w sekretariacie branżowym rada sekretariatu (§ 34 ust. 3 pkt 5), która kieruje jej działalnością i reprezentuje ją na zewnątrz (§ 41 ust. 1) przez swojego przewodniczącego (§ 42 ust. 5). W myśl § 41 ust. 3 pkt 3 statutu, rada krajowej sekcji branżowej [jedynie – przypis Sądu] reprezentuje Związek w zakresie problematyki związanej z funkcjonowaniem danej branży wobec organizacji pracodawców oraz organów administracji państwowej, w uzgodnieniu z radą krajowego sekretariatu branżowego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie strona skarżąca nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie może zostać uznana za stronę w rozumieniu przepisów Ppsa. Z przepisów art. 25 Ppsa wynika bowiem, że zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądową) mają osoby fizyczne i prawne, a także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W niniejszej sprawie po stronie skarżącej wystąpiła Sekcja Krajowa NSZZ "[...]" Pracowników [...]. W świetle przedstawionych uregulowań, w szczególności zestawienia ustawy o związkach zawodowych oraz statutu związku, stwierdzić należało że Sekcja Krajowa nie posiada osobowości prawnej, która przysługuje m.in. branżowemu sekretariatowi krajowemu, któremu podlega krajowa sekcja branżowa. Sekcja krajowa jest zatem tylko wyodrębnioną organizacyjnie jednostką sekretariatu, nie posiadając samodzielnie osobowości prawnej. Status Sekcji Krajowej, jako jedynie wewnętrznej jednostki organizacyjnej związku, nie pozwala na uznanie tego podmiotu jako spełniającego wymagania art. 25 Ppsa, który działając samodzielnie mógłby być stroną postępowania sądowego, także w sprawie dotyczącej dostępu do informacji publicznej (por. postanowienie NSA z 8 października 2013 r. sygn. I OSK 2202/13). Wprawdzie ustawa o dostępie do informacji publicznej prawo to przyznaje "każdemu" (choć Konstytucja Rzeczypospolitej w art. 61 posługuje się pojęciem "obywatel"), to jednak już nie "każdy" może być stroną postępowania sądowego. Decydujące bowiem znaczenie dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia ma dyspozycja art. 25 Ppsa. Nie było natomiast możliwe uznanie, że rzeczoną skargę wniosła osoba fizyczna, tj. działający w imieniu Sekcji jej przewodniczący w osobie T. L., który podpisując ją powołał się na upoważnienie udzielone mu przez Radę Sekcji Krajowej, a do samej skargi dołączył dokument tego upoważnienia podpisany przez T. G. i A. C. Brak było również podstaw do uznania, że skargę tę wniósł krajowy sekretariat branżowy działający przez podległą mu sekcję. W skardze jednoznacznie jako stronę skarżącą wskazano Sekcję Krajową NSZZ "[...]" Pracowników [...], a przepisy Ppsa nie znają instytucji podmiotowej zmiany strony postępowania poza przypadkiem następstwa prawnego, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Zresztą, nie było wolą ww. ewentualne dokonanie takiej zmiany, chociażby przez sprecyzowanie oznaczenia strony skarżącej, o czym świadczy treść pisma z 16 maja 2014 r. (k.43 i n.). W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 Ppsa. Brak zdolności sądowej wnoszącego skargę ma w niniejszej sprawie charakter pierwotny i nieusuwalny, dlatego nie uzasadniał podjęcia przez Sąd czynności w trybie art. 31 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.