II SAB/Rz 21/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. 1 Sygn. II SAB/Rz 21/18 U Z A S A D N I E N I E J.K. (dalej: skarżący) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata argumentując, że jego trudna sytuacja materialna i życiowa nie uległy zmianie; nadal pozostaje osobą bezrobotną, w stałym leczeniu, utrzymuje się wyłącznie z zasiłku przyznanego przez opiekę społeczną w wysokości 317 zł oraz z zasiłku celowego na dożywianie w kwocie 100 zł (według przedłożonego zaświadczenia). Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podał, że w miesiącu wydatkuje na podatki 50 zł, gaz 55 zł, śmieci 9 zł, leki, węgiel 120 zł, drewno 199 zł i 75 zł, ma problem z wykupieniem leków, jest zadłużony na kwotę ok. 3.200 zł. Jako majątek wskazał mieszkanie o powierzchni 85,63 m², działkę o pow. 0,16 ha, w której posiada udział i budynek gospodarczy o pow. 15 m². (stan prawny tego majtku nie jest uregulowany). Skarżący nie oświadczył żadnego wartościowego majątku ruchomego i oszczędności. Załączył także faktury za zakup leków, drewna i węgla, zaświadczenie o statusie bezrobotnego i wspomniane już zaświadczenie o pobieraniu świadczeń z pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w ww. przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosi w sprawie Skarżący – strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Oznacza to również, że nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie tegoż postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżący inicjując od wielu lat wiele postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie opiera swoją argumentację na niskich dochodach i koniecznych wydatkach, w tym dotyczących ochrony zdrowia. Korzystając nie tylko z informacji wynikających ze złożonego obecnie wniosku, ale także z danych przedstawionych przez Skarżącego w innych sprawach (II SA/Rz 312/18, II SA/Rz 301/18), stwierdzić należy, że Skarżący jest beneficjentem pomocy społecznej, zmuszony jest zażywać stale leki, jego budżet jest ograniczony. Zatem w takiej sytuacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za zasadny; skarżący wykazał bowiem istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Natomiast, co istotne w rozpoznawanej sprawie to to, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania). Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Jest uprawniony z urzędu uwzględnić inne zarzuty. Ma także obowiązek pouczenia strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika procesowego o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 1 i 3 P.p.s.a). Dlatego brak jest konieczności działania pełnomocnika już na wstępie w sprawie ze skargi opisanej w sentencji postanowienia. Prawo pomocy co do zasady zostało zarezerwowane dla osób, które faktycznie pozostają w trudnej sytuacji materialnej i którym ta pomoc jest niezbędna, i co wykazali. Selekcja wniosków o przyznanie prawa pomocy jest konieczna z uwagi na ograniczoną ilość środków pieniężnych przeznaczonych na ten cel, dlatego skoro skarżący widzi konieczność działania w sprawie już na wstępnym etapie przez zawodowego pełnomocnika, powinien do tego celu zaangażować własne lub pozyskane z zewnątrz środki pieniężne. Podsumowując należy stwierdzić, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w pozostałym zakresie jego wniosek należało oddalić. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji postanowienia.