II SAB/Rz 25/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. P.D. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A.B. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 31 maja 2021 r. nr B2.6730.33.2016 w sprawie ustalenia na rzecz skarżącego warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku gospodarczego o oborę wolnostanowiskową na głębokiej ściółce dla bydła opasowego o obsadzie 22,5 DJP/ o maksymalnej możliwej obsadzie łącznej produkcji w gospodarstwie po rozbudowie 38,74 DJP, wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr ewid. [...] położonych w miejscowości K. Jak wynika z załączonej koperty, skarga została nadana na adres organu w placówce pocztowej w dniu 12 grudnia 2024 r. W wyniku wykonania zarządzenia z dnia 11 czerwca 2025 r. wezwano skarżącego między innymi do wykazania, że w sprawie zarzucanej bezczynności wystąpił przed wniesieniem skargi z ponagleniem do właściwego organu wyższej instancji. W piśmie z dnia 17 czerwca 2025 r. skarżący wyjaśnił, że nie mógł wystąpić z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, ponieważ nie miał żadnej informacji od Kolegium, ani innego organu, że został wniesiony wniosek o wznowienie ww. postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący podał, że o tym fakcie dowiedział się dopiero z korespondencji Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie skierowanej do SKO pod sygn. [...] z dnia 9 września 2024 r. W związku z powyższym, zaznaczył, że podtrzymuje swoją skargę. W odpowiedzi na skargę z dnia 14 sierpnia 2025 r., Kolegium wniosło o odrzucenie skargi, wskazując, że przed jej wniesieniem skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, jakie mu służyły, tj. ponaglenia w rozumieniu art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), jeżeli skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn niż wskazano w pkt 1-5a, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jak stanowi przepis art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosowanie do § 2 powołanego artykułu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), bądź w przypadku gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, natomiast w przypadku gdy brak jest organu wyższego stopnia - do organu prowadzącego postępowanie. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie warunkiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność Kolegium w sprawie rozpoznania opisanego na wstępie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy było uprzednie wniesienie ponaglenia do tego organu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w pismach z dnia 5 marca 2025 r. i z dnia 17 czerwca 2025 r., skarżący poinformował, że nie złożył takiego ponaglenia przed wniesieniem skargi, bowiem nie miał wiedzy o wystąpieniu z wnioskiem o wznowienie postępowania w opisanej wyżej sprawie. Z kolei z nadesłanych na wezwanie Sądu akt administracyjnych wynika, że w dniu 5 stycznia 2024 r. do SKO wpłynął ww. wniosek A.B. o wznowienie opisanego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r. nr [...], Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w tej sprawie. Odpis postanowienia przesłano jedynie pełnomocnikowi wnioskodawcy oraz Wójtowi Gminy [..... Postanowienie nie było zatem doręczane skarżącemu. Nie zmienia to jednak faktu, że zasadniczo warunkiem skutecznego zaskarżenia bezczynności organu jest uprzednie wniesienie ponaglenia, zaś brak wyczerpania środków zaskarżenia czyni skargę niedopuszczalną. Pozostawiając na uboczu kwestię legitymacji skarżącego w tym postępowaniu, faktem jest, że ostatecznie skarżący uzyskał wiedzę o wniesieniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, o czym poinformował tak w skardze jak i w dalszych pismach procesowych, i z ponagleniem takim nie wystąpił – co również przyznał w kierowanej do Sądu korespondencji. W tych okolicznościach skarga była niedopuszczalna, co musiało skutkować jej odrzuceniem przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Niejako na marginesie Sąd wyjaśnia, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. II OPS 5/19 podjął następującą uchwałę: wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. W niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi, co miało miejsce w dniu 12 grudnia 2024 r., Kolegium wydało ww. postanowienie z dnia 20 listopada 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Wydane postanowienie nie zostało zaskarżone w wyniku wniesienia skargi do tut. Sądu, jak też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co skutkowało zakończeniem sprawy. Taki stan rzeczy w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale, prowadzi do wniosku o niedopuszczalności późniejszego wniesienia skargi na bezczynność organu w tej sprawie.