II SAB/Rz 26/08

Dnia 22 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. N. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie załatwienia sprawy o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej - postanawia – umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku, nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej GOPS), działając z upoważnienia Rady Gminy, przyznał L. N. rentę socjalną za okres od dnia 15 kwietnia 2002 roku do 30 marca 2003 roku. Decyzją z dnia [...] maja 2003 roku, nr [...] ww. organ zażądał zwrotu wypłaconej renty socjalnej w wysokości 4.802,53 złotych. W uzasadnieniu wskazano, iż w okresie, w którym wypłacano rentę L. N. uprawniony był również do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Okoliczność ta, w ocenie organu, przesądza, iż wypłacona renta socjalna była nienależna. Od decyzji tej L. N. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) uchyliło decyzję z [...] maja 2003 roku i umorzyło postępowanie administracyjne. Motywując swoje rozstrzygnięcie organ wywiódł, iż w razie uznania wypłaconej renty socjalnej za świadczenie nienależne, nie ma podstaw do wydawania decyzji o żądaniu jej zwrotu. W takiej sytuacji organ winien wystawić tytuł wykonawczy i podjąć czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stosując się do ww. wskazań Kierownik GOPS wystawił tytuły wykonawcze nr 1/2004, 2/2004, 3/2004 i skierował wniosek o wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 12 grudnia 2005 roku L. N. zwrócił się do Kierownika GOPS o to, by stosownie do treści art. 35a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229 poz. 1954, dalej jako u.p.e.a.) zawiadomił organ egzekucyjny o konieczności wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania przez sąd wniesionego przez niego powództwa. Pismem z tego samego dnia L. N. zwrócił się również do Wójta Gminy L. o zobowiązanie Kierownika GOPS do przestrzegania przepisów u.p.e.a., w szczególności art. 35a. W odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2006 roku Wójt Gminy wyjaśnił, iż nie ma podstaw do zastosowania art. 35a u.p.e.a., ponieważ powództwo, na które powoływał się L. N. jest w istocie skargą do sądu administracyjnego, a ta nie może wywołać skutków o jakich mowa w tym przepisie. Następnie, pismem z dnia 28 marca 2006 roku, adresowanym do Wójta Gminy, L. N. zwrócił się o umorzenie mu należności z tytułów wykonawczych nr 1,2,3/2004. Pismem z dnia 27 kwietnia 2006 roku organ podał, iż nie znalazł podstaw do umorzenia należności. Pismem z dnia 17 maja 2006 roku L. N. zażądał, by w związku z jego wnioskiem organ wydał decyzję administracyjną. W odpowiedzi Wójt wyjaśnił, iż wydawanie decyzji jest zbędne. Wskazał nadto, że umorzenie należności jest sprawą uznaniową, a wszelkie informacje zostały już udzielone w piśmie z 27 kwietnia 2006 roku. Pismem z dnia 29 czerwca 2006 roku L. N. ponowił wniosek o wydanie decyzji. Jednocześnie, pismem z dnia 19 kwietnia 2006 roku L. N. złożył skargę na bezczynność Kierownika GOPS w zakresie egzekucji administracyjnej nienależnej renty socjalnej. SKO uznało skargę za bezzasadną. Przyjmując, iż żądanie L. N. dotyczyło zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wywiodło, że podmiotem właściwym do orzekania w tym zakresie jest organ egzekucyjny a nie Kierownik GOPS – pismo z dnia 19 czerwca 2006 roku. Pismami z dnia 16 i 17 maja 2006 roku L. N. zwrócił się do Wojewody o umorzenie zaległości z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] Wojewoda przekazał sprawę Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozpoznając zażalenie wniesione na wzmiankowane postanowienie Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił je i przekazał sprawę do Kierownika GOPS– postanowienie z [...] lipca 2006 roku, nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...] Kierownik GOPS odmówił umorzenia zaległości z tytułu nienależnie pobranej renty. Decyzją z dnia [...] września 2006 roku, nr [...] SKO uchyliło przedmiotową decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z [...] listopada 2006 roku, nr [...] Kierownik GOPS ponownie odmówił umorzenia należności. Decyzją z [...] marca 2007 roku, nr [...] SKO uchyliło decyzję z [...] listopada 2006 roku w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku, nr [...] Kierownik GOPS umorzył L. N. odsetki od zaległości z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej, odmawiając jednocześnie umorzenia należności głównej. Decyzją z dnia [...] września 2007 roku, nr [...] SKO uchyliło przedmiotową decyzje i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku, nr [...] Kierownik GOPS odmówił umorzenia odsetek oraz należności głównej z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 roku, nr [...] SKO uchyliło w całości powołaną decyzję oraz orzekło o odstąpieniu od żądania zwrotu renty socjalnej uznanej przez organ jako świadczenie pobrane nienależnie. Wcześniej, bo w dniu 8 grudnia 2007 roku – data sporządzenia – L. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Kierownika GOPS. Jak wynika z jej treści, jak również z treści pisma ją precyzującego, przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność dotycząca dwóch spraw: 1) nie wystąpienia przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, jako wierzyciela w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, do organu egzekucyjnego o wstrzymanie tego postępowania na podstawie art. 35a u.p.e.a.; 2) przewlekłego, biurokratycznego i niezgodnego z prawem załatwienia sprawy o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej. Pierwsza z tych spraw została zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Rz 1/08, drugą natomiast zarejestrowano pod sygnaturą II SAB/Rz 26/08. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2008 roku Sąd odrzucił skargę w sprawie II SAB/Rz 1/08. Niniejsze postanowienie dotyczy sprawy II SAB/Rz 26/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności – T. Woś [w:] T Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s. 84. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jeżeli natomiast w momencie rozpoznania przez sąd skargi organ w bezczynności już nie pozostaje, to postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.. Skoro bowiem organ wydał decyzję w sprawie – nawet gdy uczynił to z przekroczeniem ustawowych terminów – to stosowanie trybu przewidzianego w art. 149 P.p.s.a. staje się bezprzedmiotowe. Zobowiązywanie organu do wydania decyzji w sytuacji, gdy decyzja tak została już wydana byłoby z oczywistych względów niecelowe – zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SAB/Ol 3/2006, publ. Lex Polonica Maxima CD, nr 1454102. Odnosząc wyłożone wyżej kwestie do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zarzut bezczynności, jaki skarżący skierował przeciwko Kierownikowi GOPS w sprawie o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranej renty socjalnej, w chwili obecnej nie jest już aktualny. Wskutek wydania przez SKO decyzji z dnia [...] lutego 2008 roku, [...], którą uchylono decyzję Kierownika GOPS z dnia [...] listopada 2007 roku, nr [...] i orzeczono jednocześnie o odstąpieniu od żądania zwrotu renty socjalnej, sprawa administracyjna, w której w ocenie skarżącego zachodziła bezczynność została załatwiona. Zobowiązywanie organu do wydania decyzji jest więc bezprzedmiotowe. Na podstawie art. 6 P.p.s.a. Sąd poucza, iż kwestia ewentualnego zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kwot, nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 168b u.p.e.a. jeżeli zobowiązany wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej doznał szkody, może – na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego – dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela. Właściwy w tym zakresie jest sąd powszechny – Sąd Cywilny. Uwzględniając zatem całość powyższego Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 i § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.