II SAB/Rz 34/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. H. i A. H. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie wydania decyzji I. zobowiązuje Burmistrza Miasta [...] do wydania decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr 350 położonej w D. w terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku II. zasądza od Burmistrza Miasta [...] na rzecz skarżących A. H. i B. H. solidarnie kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Rz 34/04 U Z A S A D N I E N I E B. H. i A. H. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego działki nr 350, położonej w D. w prawo własności. Uzasadniając skargę obszernie zrelacjonowali podejmowane przez siebie działania zmierzające do uzyskania przedmiotowej decyzji. Między innymi podali, że wskutek wniesionego przez nich zażalenia – na podstawie art. 37 k.p.a. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...] / uznało ich zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi Miasta [...] dodatkowy 14-dniowy termin załatwienia sprawy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia w szczególności stwierdzono, że ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/ w art. 15 dokonała zmiany ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./ i przepis ten w swej treści zawiera wszelkie elementy niezbędne do wydania decyzji. Nadto B. H. i A. H. podali, że stosując się do wezwania Naczelnika Wydziału Mienia Komunalnego, Spraw Mieszkaniowych i Utrzymania Miasta Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 18 grudnia 2003 r., w ustalonym w nim terminie, przesłali żądane dane /numery PESEL, imiona rodziców/ i dokumenty /odpis Księgi wieczystej, oświadczenia, iż nie korzystali z uwłaszczenia mieniem/. W styczniu 2004 r. zostali poinformowani, że wydanie przedmiotowej decyzji wymaga przeprowadzenia procedury określonej rozporządzeniem Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz. U. Nr 205, poz. 1991/, zaś w marcu 2004 r. zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji o nabyciu przez użytkowników wieczystych z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie cyt. ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. /Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./. Brak do dnia dzisiejszego decyzji należy zdaniem skarżących traktować jako "bezczynność organu władzy samorządowej", lekceważenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, naruszenie ich interesu prawnego. Od złożenia przez nich wniosku upłynął ponad rok, sprawa nie została załatwiona, wnoszą zatem o zobligowanie Burmistrza do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że pismami z dnia 20 września 2004 r. poinformował skarżących "o dalszym braku ostatecznego stanowiska dot. odpłatności za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności na mocy przepisów zaktualizowanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. ...". Brak stosownych uregulowań ustawowych dotyczących sposobu odpłatności za "przekształcenie" uniemożliwia ostateczne załatwienie sprawy. W piśmie z dnia 8 listopada 2004 r., nawiązującym do nadesłanej przez Burmistrza Miasta [...] odpowiedzi na skargę, B. H. i A. H. stanowisko zaprezentowane przez Burmistrza uznali jako rozmyślne zwlekanie z wydaniem decyzji i naruszeniem przez niego przepisów znowelizowanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. oraz przepisów k.p.a. Mnożenie pretekstów uniemożliwiających wydanie decyzji świadczy o arogancji organu, podważa zaufanie obywateli do organów Państwa i prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczony został postanowieniami art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy. Tak więc zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej dopuszczalne jest tylko w sprawach: 1/ decyzji administracyjnych, 2/ postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także rozstrzygających co do istoty sprawy, 3/ postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4/ innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu administracji publicznej istnieje wówczas, gdy w ustalonym przez prawo terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub też prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył tego postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt /decyzja, postanowienie lub inny akt/ nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana /T. Woś: "Postępowanie sądowo-administracyjne". Wyd. Pracownicze PWN W-wa 1996 r., str. 63/. Zatem skarga na bezczynność służy przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej. Można ją wnieść aż do momentu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji /postanowienia lub innego aktu/ lub podjęcie czynności. Skarga B. H. i A. H. zarzuca Burmistrzowi Miasta [...] bezczynność polegającą na niewydaniu w terminie decyzji o nabyciu przez nich – będących użytkownikami wieczystymi – prawa własności działki nr 350, położonej w D. Domagając się wydania decyzji w tej sprawie, wskazywali na przepis art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./ w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 11 kwietnia 2003 r. /Dz. U. Nr 64, 592/. Warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność polegającą na niewydaniu w terminie decyzji /art. 52 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ jest uprzednie złożenie przez skarżącego /oprócz Rzecznika Praw Obywatelskich i prokuratora/ zażalenia w trybie art. 37 k.p.a., tzn. do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Oczywistym zaś też jest, że działanie organu administracji wyrażające się w formie decyzji powinno wynikać z przepisów prawa materialnego. Z przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 lipca 2003 r. wynika, że osoby fizyczne, będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Wspomniany wyżej ust. 3 brzmi następująco: "Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta – w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt /burmistrz, prezydent miasta/, starosta lub marszałek województwa – w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego. Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że żądanie skarżących zawarte w piśmie z dnia 17 lipca 2003 r. skierowanym do Burmistrza Miasta [...] prawidłowo zostało uzasadnione odwołaniem się do cyt. wyżej przepisu ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a który w razie spełnienia określonych w nim przesłanek przewiduje wydanie decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości. Żądanie od organu określonego zachowania się /wydania decyzji/ wynika niewątpliwie więc z przepisów prawa materialnego. Z materiału aktowego niniejszej sprawy wynika, że wniesienie przez B. H. i A. H. skargi na bezczynność Burmistrza Miasta [...]poprzedzone zostało złożeniem przez nich zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...] / Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ich zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi Miasta [...] dodatkowy 14-dniowy termin załatwienia sprawy. Bezsporne jest – a przede wszystkim w nadesłanej odpowiedzi na skargę również nie jest kwestionowane – że mimo upływu dodatkowego terminu załatwienia sprawy, żądana przez skarżących decyzja nie została wydana. Nadto powołane w odpowiedzi na skargę pismo z dnia 20 września 1994 r. skierowane do skarżących, a więc po wniesieniu przez nich skargi do sądu administracyjnego, nie może zostać zakwalifikowane jako "wytłumaczenie się" organu uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy /art. 36 k.p.a./. Zauważyć też należy, że ostatnim pismem skierowanym do skarżących przez organ zobligowany do załatwienia sprawy, przed wniesieniem przez nich skargi /8 września 2004 r./, jest zawiadomienie z dnia 19 marca 2004 r. o wszczęciu postępowania "zmierzającego do wydania decyzji o nabyciu przez użytkowników wieczystych z mocy prawa własności nieruchomości...". Wszystko to stanowi podstawę do uznania, że istnieje stan bezczynności –organu właściwego do wydania decyzji żądanej przez skarżących – zaskarżalnej do sądu administracyjnego. W konsekwencji również zasadny jest wniosek skargi dotyczący zobowiązania Burmistrza Miasta [...] do wydania decyzji o nabyciu z mocy prawa własności nieruchomości. Argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę, w świetle tego, co powiedziano wyżej o istocie bezczynności organu administracji publicznej, nie są trafne i tym samym nie zasługują na akceptację. Z tych względów na podstawie art. 149 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji wyroku.