II SAB/Rz 36/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. Ł. i A. Ł. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość I. zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej J. Ł. i A. Ł. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Rz 36/14 UZASADNIENIE Pismem z dnia 12 września 2013 r. A. Ł. i J. Ł. złożyli do Ministra Transportu i Budownictwa Gospodarki Morskiej zażalenie na niezałatwienie przez Wojewodę [...] w terminie sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2184/14 o pow. 0,1978 ha, położoną w J. obr. [...], przeznaczoną pod inwestycję drogową. W piśmie z dnia 26 września 2013 r., przekazującym ww. zażalenie do Ministra, Wojewoda podał, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] w km 0+00 – 16+776". Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast po uzyskaniu od Starosty [...] wyjaśnień odnośnie aktualnego stanu ewidencyjnego działki i wyjaśnieniu stanu prawnego działki nr 2184/14 oraz uzyskaniu operatu szacunkowego Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 16 września 2013 r., poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w J. obr. [...], oznaczoną jak działka nr 2184/14 o pow. 0,1978 ha. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju wyznaczył Wojewodzie dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 1 miesiąc od dnia doręczenia postanowienia (pkt 1) oraz stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). W dalszej kolejności Wojewoda zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. ([...]) wskazał dzień 31 marca 2014 r. jako nowy termin wydania decyzji w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2184/14 położoną w J. obr. [...]. Organ podał, że powodem wyznaczenia nowego terminu jest konieczność rozpatrzenia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju zażalenia A. Ł. i J. Ł. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. W dniu 18 kwietnia 2014 r. A. Ł. i J. Ł. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wojewody w sprawie nr [...] dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania m.in. za nieruchomość oznaczoną nr 2184/14 obręb [...]. Skarżący zawnioskowali o uznanie bezczynności Wojewody i wyznaczenie terminu załatwienia sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazując na przebieg postępowania i powołując się na zasady ogólne postępowania administracyjnego, podkreślili, że przepisy prawa nakładają na organ obowiązek możliwie najsprawniejszego przeprowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia należnego odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Podał, że wnioskiem z dnia 7 października 2013 r. A. Ł. i J. Ł. zwrócili się do Wojewody o zawieszenie postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2184/14, z uwagi na fakt, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie ma waloru ostateczności. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Wojewoda odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. Na to postanowienie wyżej wymienieni złożyli zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, które do dnia dzisiejszego nie zostało rozpoznane. Organ zauważył, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a." wspomniana kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Zaskarżenie zatem bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowienia oraz innych aktów i czynności. Przesłanka ta została niewątpliwie spełniona, gdyż w kontrolowanym postępowaniu skarżący domagali się od Wojewody rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2184/14 o pow. 0,1978 ha, położoną w J. obr. [...], przeznaczoną pod inwestycję drogową. Skuteczne uruchomienie postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na bezczynność organu wymaga uprzedniego wypełnienia obowiązku wyczerpania przysługujących skarżącym środków zaskarżenia (art. 52 P.p.s.a.). Przesłanka ta została w sprawie spełniona, gdyż pismem z dnia 12 września 2013 r. skarżący skierowali do organu administracji publicznej wyższego stopnia przewidziane w art. 37 § 1 K.p.a. zażalenie. Wobec niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. (...) uznał wspomniane zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie dodatkowy termin załatwienia sprawy, wynoszący 1 miesiąc od dnia doręczenia postanowienia. Jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody było zatem dopuszczalne. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym przez prawo terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności /T. Woś, H. Knysiak – Molczyk i M. Romańska: Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warszawa 2005, s. 86/. Dla uznania bezczynności konieczne jest więc ustalenie, że organ administracji był zobowiązany na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. W myśl art. 149 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). W przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przewidziana została możliwość przedłużenia wskazanych wyżej terminów, ale w wyjątkowych szczególnie uzasadnionych przypadkach, także wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy następuje z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i § 2 K.p.a.). O każdym takim przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Z nadesłanych do tut. Sądu akt administracyjnych wynika, że Wojewoda prowadzi postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2184/14 o pow. 0,1978 ha, położoną w J. obr. [...], przeznaczoną pod inwestycję drogową. W dniu 12 września 2013 r. A. Ł. i J. Ł. złożyli zażalenie na niezałatwienie przez ww. organ sprawy w terminie. Zawiadomieniem z dnia 16 września 2013 r., Wojewoda poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Organ ten mimo upływu terminu z art. 35 § 3 K.p.a., a następnie upływu miesięcznego terminu wyznaczonego postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r., nie wydał rozstrzygnięcia. Co prawda Wojewoda pismem z 15 stycznia 2014 r. wskazał dzień 31 marca 2014 r. jako nowy termin wydania decyzji w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania i zawiadomił o tym strony. Jednakże mimo związania tym terminem, do dnia rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia. Działanie organu uznać zatem należy za nie znajdujące oparcia w przepisach prawa. Stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się bezczynności Sąd nie uznał jednak, by nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda jako powód wyznaczenia nowego terminu a tym samym powód braku wydania rozstrzygnięcia wskazał na fakt, że Minister Infrastruktury i Rozwoju nie rozstrzygnął zażalenia A. Ł. i J. Ł., które wyżej wymienieni pismem z dnia 11 grudnia 2013 r. złożyli na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r. ([...]) o odmowie zawieszenia postępowania wszczętego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania. Część akt sprawy nr [...] została przekazana do Ministra celem rozpatrzenia wyżej wskazanego zażalenia. Wojewoda podkreślił, że do terminów określonych w K.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania i okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie tut. Sądu fakt złożenia zażalenia przez skarżących na postanowienie Wojewody o odmowie zawieszenia postępowania i przekazanie go z częścią akt do Ministra Infrastruktury i Rozwoju celem rozpoznania, spowodowało zakłócenie toku postępowania. Niewątpliwie okoliczności wskazują, że zaistniała bezczynność Wojewody nie miała charakteru rażącego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że istnieje bezczynność organu (przekroczył on określone prawem czasowe granice załatwienia sprawy) i dlatego na podstawie art. 149 P.p.s.a. wyznaczył Wojewodzie 30 – dniowy termin do wydania decyzji, liczony od dnia doręczenia prawomocnego wyroku temu organowi, uznając, że czas ten będzie wystarczający do zakończenia postępowania, kompleksowej oceny dowodów i wydania rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 § 1 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżących.