II SAB/Rz 39/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. B. i B. B. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala – W dniu 21 marca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga BB i MB (dalej: "Skarżący") na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS" lub "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 24 stycznia 2024 r. Skarżący zwrócili się do Organu o udostępnienie informacji publicznej obejmującej podanie: 1. ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Organu? 2. czy Organ urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego? 3. jakie są statystyki szczepień przeciwko odrze u osób oby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Organu? 4. ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Organu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 5. ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Organu? 6. ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Organu w ciągu ostatnich 5 lat? 7. ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Organu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 8. za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 9. czy przymuszanie do szczepień, które mogą odczyny niepożądane nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP? 10. w jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepie nnych? 11. w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 12. czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? W piśmie z 6 lutego 2024 r. nr PSE.1331.1.2024 Organ poinformował Skarżących, że: 1. pytanie dotyczy wiedzy medycznej i wykracza to poza pojęcie informacji publicznej; 2. nie ma takiej listy, gdyż w ciągu ostatnich 5 lat do Organu nie wpłynęły zgłoszenia od lekarzy o uchylaniu się od obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przez osoby powyżej 19 roku życia; 3. w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działalności PPIS nie było ognisk odry, w związku z czym nie były prowadzone działania przeciwepidemiczne związane z wykonywaniem szczepień ochronnych u osób po kontakcie z chorymi na odrę. Organ nie prowadzi statystyk zaszczepienia według kryteriów obywatelstwa ani narodowości; 4. nie posiada danych na temat odroczenia szczepień. Kwestie przeciwwskazań do szczepień stanowią wiedzę medyczną i wykraczają poza pojęcie informacji publicznej; 5. w latach 2019-2023 nałożono 1 grzywnę w drodze mandatu karnego na lekarza, który, nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego; 6. w latach 2019-2023 nie było takich zgłoszeń do Organu; 7. szczegółowe informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych zarejestrowanych przez Organ w latach 2019-2022 (rodzaju, po jakich preparatach szczepionkowych, jakie reakcje poszczepienne zostały zgłoszone) znajdują się w raportach o stanie bezpieczeństwa sanitarnego miasta [...] i powiatu [...] zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...]. Natomiast w 2023 roku zarejestrowano 2 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne: – po szczepieniu preparatami Pentaxim, Prevenar 13 i Rotateą, u dziecka wystąpił bezdech wymagający resuscytacji oddechowej;  – po szczepieniu preparatami Pentaxim, BCG, Synflorix, Euvax B 0,5 ml, u dziecka wystąpił bezdech. 8. nie posiada takich danych, gdyż nie zajmuje się odszkodowaniami za niepożądane odczyny poszczepienne; 9. pytanie dotyczy oceny prawnej przepisów o szczepieniach obowiązkowych i wykracza poza pojęcie informacji publicznej; 10. pytanie dotyczy treści prawa i wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Oprócz tego nie dotyczy zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Sprawy odszkodowań za niepożądane odczyny poszczepienne regulują przepisy art. 17a-17i ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1938); 11. pytanie dotyczy wiedzy medycznej i wykracza poza pojęcie informacji publicznej; 12. działalność WHO (organizacji międzynarodowej) nie jest objęta polskimi przepisami o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Skarżących, Organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności, bowiem w terminie przewidzianym w u.d.i.p. nie udostępnił całości wnioskowanej informacji publicznej. Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Z zachowaniem terminu Organ udzielił bowiem Skarżącym informacji publicznej, a w zakresie pytań niedotyczących informacji publicznej – poinformował ich o braku możliwości zrealizowania zgłoszonego żądania. Jednocześnie podniósł, że poza pismem z 6 lutego 2024 r. nie skierował do Skarżących żadnego innego pisma, ani też nie wydał względem Skarżących jakiejkolwiek decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa art. 149 § 1a P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy organ nie podjął żadnych czynności, jak i takiej, gdy czynności zostały wprawdzie podjęte, ale organ nie zakończył ich stosownym aktem. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten ustał na skutek podjęcia przez ten organ danej czynności lub wydania określonego aktu. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Skarga na bezczynność stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia działania i aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce. Odnosząc powyższe rozważania do realiów opisywanej sprawy Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p), do których zalicza się niewątpliwie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 416). Niewątpliwie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] jest zatem organem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jeżeli chodzi zaś o przesłankę przedmiotową do uwzględnienia wniosku Skarżącego w trybie u.d.i.p., Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Organ o braku podstaw do przyjęcia, że w opisywanej sprawie zaistniał stan bezczynności. Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko odnośnie dokonanej kwalifikacji wniosku Skarzących jako częściowo niedotyczącego informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Informacja to utrwalony w dowolny sposób (także w pamięci człowieka) komunikat, wiedza, świadomość o jakimś fakcie (M. Maciejewski, Prawo informacji – zagadnienia podstawowe, w: W. Góralczyk jr. (red.), Prawo informacji. Prawo do informacji, Warszawa 2006, s. 29–44). Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Wnioskiem o udzielenie informacji może być zatem objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielenia odpowiedzi, niemniej samo zapytanie musi odnosić się wyłącznie do sfery faktów. Informacją publiczną nie jest natomiast interpretacja określonych zdarzeń lub podanie motywów, którymi kieruje się podmiot wykonujący zadania publicznoprawne i w zakresie tych działań obowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę rozpatrywane sprawy Sąd stwierdza, że Organ prawidłowo uznał za informację publiczną udzielenie odpowiedzi na pytanie sformułowane w pkt 2, 3, 5, 6, 7, 8 i 12 wniosku. Jednocześnie zasadnie poinformował Skarżących w piśmie z 6 lutego 2024 r., że pytania w pkt 1, 4, 9, 10 i 11 wniosku nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Słusznie wskazał PPIS, że informacje dotyczące okresu, w jakim utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki lub przeciwskazań do szczepień stanowią co do zasady wiedzę medyczną. Zaznaczył przy tym, że nie posiada danych odnośnie odraczania szczepień. Jest to o tyle istotne, gdyż stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Zatem choćby wnioskowane dane stanowiły informację publiczną, to organ, do którego wystąpiono z wnioskiem, nie ma obowiązku, a w niektórych przypadkach również prawa, do pozyskiwania tych informacji we własnym zakresie lub występowania do innych podmiotów o te dane, jeżeli nie dysponuje wnioskowaną informacją. Z tego też względu PPIS prawidłowo wskazał, udzielając odpowiedzi na pytanie nr 8, że nie posiada danych odnośnie odszkodowań za niepożądane odczyny poszczepienne. W pełni zasadnie przyjął również Organ, że kwestie dotyczące oceny zgodności przepisów prawa z Konstytucją RP lub wskazania procedur odszkodowawczych nie stanowią informacji publicznej, bowiem nie dotyczą sfery faktów. Organy Inspekcji Sanitarnej nie są przy tym władne do oceny zgodności rozporządzeń z Konstytucją RP, lub wskazania w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki. Co istotne, sami Skarżący nie sformułowali konkretnych zarzutów, w obrębie których podjęli choćby próbę wykazania lub uargumentowania prawnego zajętego stanowiska odnośnie bezczynności organu. Z pewnością argumentacji takiej nie stanowiło ogólne wskazanie art. 61 Konstytucji RP lub wskazanie art. 149 § 1 lub art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.