II SAB/Rz 42/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 października 2009r., sygn. akt II SAB/Rz 42/09 w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i odmowy ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. i A. W. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wydania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów uwzględniających zalecenia pokontrolne - postanawia – odmówić zmiany postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 października 2009r., sygn. akt II SAB/Rz 42/09 w części odnoszącej się do A. W. Wnioskiem z dnia 16 października 2009r. (data wpływu do Sądu) M. i A. W. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z ich skargi na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wydania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów. W jego uzasadnieniu wskazali, iż są rencistami z licznymi schorzeniami, z uwagi na które wymagają systematycznego leczenia i rehabilitacji. Wiąże się to z kolei z koniecznością dojazdów do placówek medycznych oraz w dalszej kolejności z wysokimi kosztami finansowymi. Utrzymują się jedynie z pobieranych rent w wysokości 1195 zł miesięcznie netto (wnioskodawca) oraz 1010 zł miesięcznie netto (wnioskodawczyni). Na comiesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 580 zł (rehabilitacja), 600 zł (lekarstwa), 650 zł (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, opał). Pozostałą część dochodów przeznaczają na pokrycie kosztów dojazdu na konsultacje lekarskie oraz na żywność. Majątek wnioskodawców to dom o powierzchni 64 m. kw oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,55 ha wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Postanowieniem z dnia 21 października 2009r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił skarżących od kosztów sądowych w ½ ich części, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostały zakresie. Wnioskiem z dnia 17 marca 2010r. A. W. zażądał przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W motywach podniósł, że jest osobą bardzo schorowaną (choroba serca, problemy z kręgosłupem, tarczyca, nadciśnienie tętnicze), z uwagi na co zmuszony jest do ponoszenia comiesięcznych wydatków w kwocie 399 zł. Również żona cierpi na wiele schorzeń a wydatki z tego tytułu wynoszą miesięcznie 405 zł. Miesięczny koszt wydatków na rehabilitację, konsultacje medyczne oraz wyżywienie to z kolei kwota 1000zł. Natomiast opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon oraz opał wynoszą co miesiąc 807 zł. Celem wyjaśnienia różnic w podanych przez wnioskodawcę danych w pierwotnym i obecnym wniosku Sąd wezwał wyżej wymienionego do udokumentowania (przy pomocy paragonów, faktur) wydatków ponoszonych na lekarstwa swoje i żony M. W. i wyjaśnienie ich wzrostu w stosunku do stanu istniejącego w październiku 2009r. (wówczas była to kwota ok. 600 zł miesięcznie przeznaczana na lekarstwa dla obydwojga małżonków, w obecnie złożonym wniosku wskazana została kwota 399 zł – lekarstwa skarżącego i 405 zł – lekarstwa M. W.) oraz do wyjaśnienia wzrostu wydatków na utrzymanie domu (w październiku 2009r. była to kwota ok. 650 zł miesięcznie, w aktualnie złożonym wniosku o prawo pomocy widnieje kwota 807 zł miesięcznie). W wezwaniu wskazano termin 7 dni oraz rygor rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dotychczas przedstawionych danych (w razie braku odpowiedzi). W piśmie złożonym w tut. Sądzie w dniu 13 kwietnia 2010r. A. W. podniósł, że zwiększenie wydatków na utrzymanie domu spowodowane było silnymi mrozami w czasie tegorocznej zimy. Natomiast wzrost wydatków na lekarstwa swoje i żony uzasadnił "ciągle pogarszającym się z wiekiem stanem zdrowia" oraz podwyżkami cen leków. Do wskazanego pisma dołączył listy lekarstw używanych przez niego i małżonkę oraz liczne kserokopie paragonów potwierdzających fakt ponoszenia wydatków na powyższe cele. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Biorąc pod uwagę fakt, iż niniejszy wniosek jest kolejnym już w sprawie wnioskiem A. W. o przyznanie prawa pomocy, z których poprzedni został rozpoznany wskazanym wyżej postanowieniem referendarza z dnia 21 października 2009r., Sąd uznał, iż żądanie A. W. dotyczy w istocie zmiany tego ostatniego rozstrzygnięcia. Powyższe stwierdzenie znajduje potwierdzenie w brzmieniu art. 165 ustawy z dni 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Niewątpliwie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy nie ma charakteru kończącego postępowania, a zatem mieści się w zakresie przedmiotowym powołanego artykułu. Przesłanką zastosowania wskazanej regulacji prawnej jest zaistnienie zmian okoliczności sprawy. Należy przez nie rozumieć tylko takie okoliczności, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia danej kwestii. W przypadku instytucji prawa pomocy znaczenie mają więc kwestie dotyczące sytuacji rodzinno-majątkowej i zmiany właśnie w tym zakresie. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że A. W. nie wykazał spełnienia wskazanej wyżej przesłanki zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Wprawdzie wnioskodawca wskazał w niniejszym wniosku, że wydatki na jego leczenie wynoszą co miesiąc 399 zł, zaś jego żony 405 zł, podczas gdy z wcześniejszego wniosku obydwojga wynikało, iż miesięcznie wydają na lekarstwa 600 zł, jednak skarżący nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości tego wzrostu, podczas gdy jest on stosunkowo znaczny (ok. 200 zł). Nie podał dokładnie na jakie choroby cierpiał wraz z żoną w październiku 2009r. (data złożenia pierwszego wniosku o prawo pomocy), a jakie pojawiły się i istniały w marcu 2010r. (data kolejnego wniosku o prawo pomocy) i jakie wydatki z tymi schorzeniami się wiązały. Brak powyższych danych nie pozwala Sądowi na jednoznaczne stwierdzenie prawdziwości twierdzeń wnioskodawcy w powyższym zakresie. Nadto analiza licznych paragonów dokumentujących wydatki na lekarstwa wskazuje, iż w żadnym z miesięcy (2009r. bądź 2010r.), z których dokumenty te pochodzą wnioskodawca nie uiścił kwoty 800 zł (podany we wniosku comiesięczny koszt lekarstw dla obydwojga małżonków), czy też nawet 400 zł (wskazany we wniosku koszt lekarstw wnioskodawcy bądź jego żony). A. W. nie podał żadnych innych okoliczności, które świadczyłyby o zmianie jego sytuacji w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z sumowania przedstawionych przez niego comiesięcznych wydatków wynika poza tym, iż część z nich nie znajduje pokrycia w osiąganych przez niego i jego małżonkę dochodach, co poddaje w wątpliwość wiarygodność złożonego oświadczenia w zakresie uzyskiwanych źródeł dochodu. Wprawdzie w pierwszym z wniosków A. i M. W. podali, iż są zadłużeni, jednak nie wskazali wysokości tego zadłużenia oraz innych okoliczności z tym związanych (np. koszt spłacanych rat). Należy ponadto w tym miejscu podkreślić, iż pomoc ze strony Państwa w całkowitym zakresie ma charakter zupełnie wyjątkowy, co oznacza, iż może być udzielona tylko osobom rzeczywiście nie mogącym poczynić jakichkolwiek oszczędności celem zapewnienia sobie realizacji zasady prawa do sądu. W niniejszym wypadku Sąd nie stwierdził ponad wszelką wątpliwość, by sytuacja taka miała miejsce w odniesieniu do wnioskodawcy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 165 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.