II SAB/Rz 42/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. F. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku skarżącej E. F. o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lutego 2023 r. w części dotyczącej punktów 2 i 3 wniosku, w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; II. stwierdza bezczynność Wójta Gminy [...] w rozpoznaniu wniosku skarżącej E. F. o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lutego 2023 r. co do punktu 1 wniosku; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej E. F. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi E.F. (dalej: "skarżąca") jest bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy E.F., działając na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. – zwana dalej "ustawą"), wnioskiem z 8 lutego 2023 r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. Kto w latach 2013-2019 był dzierżawcą nieruchomości stanowiących własność gminy M. położonych w miejscowości M. tj. działki nr [...] oraz działki nr [...]? Proszę o informację dotyczącą podstawy prawnej zawarcia umów dzierżawy, numerach umów, terminu ich obowiązywania, podanie kwot czynszu dzierżawnego oraz czy istniały zaległości w terminach opłat za czynsz dzierżawny (umorzenia, odroczenia). 2. Czy w latach 2013-2019 stwierdzono przypadki bezumownego użytkowania działki nr [...] oraz działki nr [...]? W takim przypadku proszę o informację, kto użytkował bezumownie w/wym. działki, w jakim okresie czasu i jakie naliczono opłaty ze bezumowne korzystanie. 3. Czy w latach 2013-2019 były składane do ARiMR wnioski o dopłaty bezpośrednie przez osoby użytkujące działki nr [...] oraz nr [...], których właścicielem jest Gmina M.? Proszę by UG jako właściciel tych działek zwrócił się do ARiMR o ustalenie tych użytkowników, którzy korzystali z dopłat i jakie uzyskali kwoty dopłat. Skarżąca zawnioskowała o udostępnienie wszystkich materiałów w tym zakresie poprzez przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany adres; przesłanie informacji w formie wydruków lub kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem pocztą na podany adres. Pismem z 22 lutego 2023 r., znak: ORG.1431.13.202 Wójt powiadomił wnioskodawczynię o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia wniosku na dzień 31 marca 2023 r. z uwagi na konieczność zebrania wszystkich wnioskowanych danych. W dniu 11 kwietnia 2023 r. (data wpływu do organu) E.F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Wójta Gminy [...] zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak udostępnienia informacji publicznej w terminie, mimo powiadomienia wnioskodawcy i wydłużenia terminu do jej udzielenia. Wobec powyższych zarzutów skarżąca zwróciła się o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca wywiodła, że pomimo powiadomienia o nowym terminie załatwienia sprawy Wójt do dnia sporządzenia skargi na bezczynność nie udostępnił wnioskowanej informacji. Organ posiada wnioskowane informacje, gdyż nie odmówił ich udostępniania z uwagi na ich brak. Brak wydania decyzji odmownej i brak udostępnienia informacji w określonym terminie wskazuje na zasadność skargi na bezczynność. Skarżąca wywiodła także, że wnioskowane przez nią informacje mają charakter publiczny, są wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] zawnioskował o umorzenie postępowania w część zobowiązania organu do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ poinformował, że w dniach 3 i 4 kwietnia 2023 r. pracownik Urzędu Gminy w M., zatrudniony na stanowisku gońca, podjął próbę doręczenia pisma zawierającego informacje publiczną E.F., lecz nie zastał adresata ani żadnego z domowników w domu. Ostatecznie pisma zostały odebrane osobiście przez adresata w dniu 11 kwietnia 2023 r. w Urzędzie Gminy. Jednocześnie tego samego dnia E.F. złożyła skargę na bezczynność Wójta w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Wobec powyższego, zdaniem organu, bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Nieudzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie nie było celowym działaniem, nacechowanym złą wolą w opóźnieniu rozpatrzenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej, w związku z czym, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie przepisu art. 21 u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). W niniejszej sprawie realizacja warunków podmiotowego i przedmiotowego obowiązku udostępnienia informacji publicznej nie budzi wątpliwości. Pytania dotyczące gospodarowania mieniem gminnym, uzyskiwanych z tego tytułu korzyści, nałożonych obowiązków wypłaty odszkodowań za bezumowne korzystanie z tego mienia wypełniają hipotezę art.6 ust. 1 pkt 2 e i f, pkt 3 a i b, pkt 4a u.d.i.p. Niespornie Wójt Gminy [...] jest organem władzy publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis art. 13 ust. 2 stanowi natomiast, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wreszcie zgodnie z art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji, gdy w wyniku udostępnienia informacji podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze sposobem udostępnienia lub koniecznością dokonania przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku zobowiązany jest powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty. W realiach niniejszej sprawy organ zareagował na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 lutego 2023 r. w terminie 14 dni pismem z dnia 22 lutego 2023 r. o wyznaczeniu nowego terminu do jego załatwienia, tj. 31 marca 2023 r. Uzasadnieniem powyższego była konieczność zebrania wszystkich żądanych danych. Postepowanie organu w tym zakresie było zgodne z treścią art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Termin załatwienia wniosku skarżącej wyznaczony zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. upłynął bezskutecznie w dniu 31 marca 2023 r. Zasadnie więc w skardze podniesiono, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 8 lutego 2023 r. W dniu 11 kwietnia 2023 r. o godz. 920 skarżąca złożyła skargę osobiście w UG w M. W tym samym dniu, tj. 11 kwietnia 2023 r. – po wniesieniu skargi - doręczono następnie skarżącej w sekretariacie Urzędu Gminy pismo z 31 marca 2023 r. stanowiące odpowiedź na wniosek z 8 lutego 2023 r. o udzielenie informacji publicznej, oraz oświadczenie pracownika urzędu, ze 3 i 5 kwietnia próbował doręczyć to pismo skarżącej. Odpowiedź (spóźniona) na wniosek skarżącej jest jednak niepełna w zakresie punktu 2 i 3 wniosku. Udzielona odpowiedź na pytanie w punkcie pierwszym, tj. kto w latach 2013 – 2019 był dzierżawcą nieruchomości stanowiących własność gminy M., położonych w miejscowości M., tj. działki nr [...] oraz działki nr [...], a także informacja dotycząca podstawy prawnej zawarcia umów dzierżawy, numerów umów, terminu ich obowiązywania, podanie kwot czynszu dzierżawnego oraz czy istniały zaległości w terminach opłat za czynsz dzierżawny (umorzenia, odroczenia) jest jasna i pełna. Wójt stwierdził w niej, że w latach 2013 – 2019, dz. [...] i [...] położona w M. nie były objęte jakimikolwiek umowami dzierżawy. Co do punktu 2 wniosku, tj. czy w latach 2013 – 2019 stwierdzono przypadki bezumownego użytkowania działki nr [...] oraz działki nr [...] oraz kto użytkował bezumownie ww działki, w jakim okresie czasu i jakie naliczono opłaty za bezumowne korzystanie odpowiedź organu byłaby pełna, gdyby nie akapit u dołu wniosku z 8 lutego 2023 r. mający następujące brzmienie: "proszę o udostępnienie wszystkich dostępnych materiałów w tym zakresie", a także "przesłanie informacji w formie wydruków lub kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem". Żądanie wniosku dotyczyło więc także przesłania posiadanych przez organ w tym zakresie dokumentów, nośników posiadanej informacji. Do odpowiedzi na wniosek organ nie dołączył żadnych dokumentów w tym zakresie, nie poinformował też, że żadnych dokumentów nie posiada. Na posiadanie tych dokumentów wskazuje też treść odpowiedzi na pytanie 2. Co do odpowiedzi organu na pytanie 3, zdaniem Sądu jest ona niepełna z dwóch powodów. Pierwszy powód jest identyczny z przyczynami niepełnej odpowiedzi na pytanie 2. Na istnienie żądanych dokumentów wskazuje tu treść odpowiedzi na pytanie 3, z której wynika, że organ nie posiada dokumentów w tej sprawie za lata 2015 – 2019. Powyższe przesądza to o nieudostępnieniu posiadanych dokumentów za lata 2013 – 2014. Drugi powód to brak poinformowania skarżącej o załatwieniu jej wniosku w części dotyczącej żądania aby organ zwrócił się do ARiMR o ustalenie tych użytkowników działek, którzy korzystali z dopłat i w jakiej wysokości. W tym zakresie podkreślenia wymaga, iż dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wówczas, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, a więc nie jest możliwa realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej, wówczas organ powinien o tym poinformować wnioskodawcę w drodze zwykłego pisma. Z odpowiedzi na pytanie w punkcie 3 wynika, że organ posiada informacje na temat dopłat bezpośrednich za lata 2013 – 2014 składanych przez M.P. i R.G. Oznacza to, że powinien był przesłać żądaną informację skarżącej wraz z dokumentami będącymi w jego posiadaniu. Intencja wniosku w pkt 3 jest jasna. Wnioskująca chciała uzyskać informację o osobach, które starały się o dopłaty bezpośrednie za działki gminne, w jakim okresie i jakie dopłaty te osoby otrzymały. Żądanie obejmowało też przesłanie posiadanych przez organ w tym zakresie dokumentów. Sama prośba o zwrócenie się do ARiMR o informacje, w sytuacji, gdyby organ ich nie posiadał powinna spotkać się z odpowiedzią w formie pisma, że jest to niemożliwe, gdyż organ udziela informacji, które są w jego posiadaniu. Jednakże w sytuacji gdy organ taką informację posiada, powinien jej udzielić. Reasumując, wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lutego 2023 r. co do punktu 1 został załatwiony, aczkolwiek po terminie. W tej sytuacji zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd zobligowany był do stwierdzenia, że co do rozpoznania wniosku w pkt 1 organ dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku). Zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność uczyniło natomiast zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku skarżącej. Sąd wyjaśnia przy tym, że nie ma potrzeby umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z uwagi na fakt, że po wniesieniu skargi na bezczynność organ załatwił sprawę. W obecnym stanie prawnym Sąd rozpoznający sprawę ze skargi na bezczynność i uwzględniający tę skargę, w ramach stosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. realizuje tę spośród kompetencji określonych w punktach 1-3 tego przepisu, która jest adekwatna do stanu istniejącego w chwili orzekania. W sytuacji gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ załatwi sprawę, sąd nie podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem przepis art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przyznaje sądowi kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności (tak słusznie NSA m. in. w wyrokach z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2689/16, z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1621/16). Jak już wyżej wyjaśniono, potrzeba wydania aktu lub podjęcia czynności jest aktualna co do punktu 2 i 3 wniosku, dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie informacji publicznej co do punktu 2 i 3 w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem do organu (pkt I wyroku). Uwzględniając okoliczności sprawy, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. nie stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III wyroku). Wprawdzie wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie usprawiedliwiają opóźnienia w rozpoznaniu wniosku, to jednak okoliczności sprawy wykluczają możliwość przyjęcia, że sposób procedowania organu wynikał z jego złej woli i chęci utrudnienia skarżącej dostępu do informacji publicznej. Sąd działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., orzekł ponadto w pkt IV wyroku o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł.