II SAB/Rz 46/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie przekazania skargi do sądu - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. W dniu 16 marca 2023 r. R.S. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą zatytułowaną "Skarga na bezczynność Skarbu Państwa Prezesa Sądu Rejonowego w Stalowej Woli". W jej treści skarżący wskazał, że na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."), wnosi skargę na bezczynność Skarbu Państwa Prezesa Sądu Rejonowego w Stalowej Woli (dalej zwany: "organem") w sprawie nie wykonania obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. w stosunku do wniesionej przez niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2023 r. dotyczącej "odmowy prawa do postępowania dwuinstancyjnego w postępowaniu administracyjnym". W oparciu o tak sformułowany zarzut wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego wykonania obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. w stosunku do ww. skargi z dnia 26 stycznia 2023 r., orzeczenie, że niewykonanie powyższego obowiązku stanowiło rażące naruszenie prawa oraz o zasądzenie wobec organu przewidzianych prawem sankcji z tytułu rażącego naruszenia prawa. Nadto w uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że przedmiotową skargę skierował bezpośrednio do Sądu, ponieważ jego wcześniejsze wystąpienia do organów z zachowaniem obowiązku pośrednictwa pierwszej instancji nie zostały przekazane do drugiej instancji. W związku z powyższym skarga została przekazana do organu, celem uczynienia zadość art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że skarga z dnia 26 stycznia 2023 r. została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wraz z udzieloną przez organ odpowiedzią znak: [...] w dniu 16 lutego 2023 r., a więc w ciągu 16 dni od dnia jej otrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Jak bowiem stanowią przepisy art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3 – 5 P.p.s.a. Zgodnie z ww. art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl § 3 przywołanego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną w przypadku niemieszczącym się w ramach przedstawionych wyżej kategorii aktów i czynności powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Nie każda zatem działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi Sąd stwierdził, że podlega ona odrzuceniu, gdyż kwestionowana przez skarżącego bezczynność organu nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezczynność została przez ustawodawcę zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w prawnie określonym terminie właściwy organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednak - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność organu Sąd ocenia więc, czy w dacie orzekania - według ustalonego stanu faktycznego i prawnego - organ pozostawał w bezczynności co do prowadzonego postępowania administracyjnego. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że wniesienie skargi inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne, a nie administracyjne. Organ, którego działalność lub bezczynność została zaskarżona ma w takiej sytuacji obowiązek przekazać skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Przekazanie skargi jest zatem określoną czynnością procesową w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też jedyny słuszny jest wniosek, że czynność ta nie może podlegać kognicji sądu administracyjnego, ponieważ nie jest działaniem organu podjętym w ramach postępowania administracyjnego. W związku z powyższym kontrolą sądowoadministracyjną nie jest również objęta bezczynność oraz przewlekłość organu w tym zakresie. W świetle zacytowanych przepisów oraz poczynionych wyżej uwag podkreślić bowiem należy, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). W przypadku wniesienia skargi skarżony organ nie ma natomiast obowiązku wydania decyzji, postanowienia lub aktu, względnie podjęcia czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 – 4 tej ustawy. Przekazanie skargi do sądu, co już wskazano, nie stanowi również czynności podjętej w ramach postępowania administracyjnego. Brak jest zatem również podstaw, do zakwalifikowania wskazanej przez skarżącego braku aktywności organu jako bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Skarga na bezczynność w przedmiocie przekazania skargi do sądu administracyjnego jest zatem niedopuszczalna, co nie budzi również wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia: WSA w Lublinie z dnia 22 lutego 2017 r., WSA w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz115/19; sygn. akt II SAB/Lu 197/16; WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 163/20; WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 69/21; WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wr 159/22; dostępne w CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast środkiem dyscyplinującym przewidzianym przez ustawodawcę w przypadku nieprzekazania sądowi skargi, jest grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., wymierzana na wniosek skarżącego. W odniesieniu do powyższego Sąd podkreśla jednak, że postanowieniem z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 264/23, skarga, której przekazania do sądu domagał się skarżący została odrzucona w związku ze stwierdzeniem, że jej przedmiot nie mieścił się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Z powyższego postanowienia skarżący dowiedział się, że jego skarga wpłynęła do Sądu. Natomiast wcześniej Sąd nie wzywał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionych skarg, ponieważ i tak podlegały one odrzuceniu z przyczyn wyżej wskazanych. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 orzekł o odrzuceniu skargi, jak w postanowieniu.