II SAB/Rz 53/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność A. S.A. Oddział [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej -postanawia- I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu J. J. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem uiszczonego wpisu. Sygn. II SAB/Rz 53/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. J. jest bezczynność A. S.A. Oddział [...] polegająca na nie udzieleniu informacji na wniosek z dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 21 stycznia 2011 r. pełnomocnik J. J. - radca prawny Ł. B. wezwał Zakład [...] do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości położonej w C., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], składającej się z działki rolnej o nr ewid. 264/2, oraz ustanowienia na w/w nieruchomości służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona na potrzeby budowy instalacji, jak też w żaden inny sposób nie zostało ograniczone prawo własności J. J. do tej nieruchomości, nadto w/w nie zawierał żadnych umów w przedmiocie korzystania przez przedsiębiorstwo z jego nieruchomości, w tym nie została ustanowiona służebność przesyłu. W odpowiedzi A. pismem z dnia 14 marca 2011 r. odmówiono spełnienia roszczeń i wskazało, że urządzenia energetyczne wybudowane zostały legalnie w latach 60-tych ubiegłego stulecia na podstawie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli oraz ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - których skutki muszą być akceptowane także w obecnym porządku prawnym. Wyjaśniono, że obowiązujące wówczas prawo nie przewidywało rekompensat za obciążenie działki. Ponadto podniesiono, że w 2005 r. wykonany został remont przedmiotowej linii energetycznej po istniejącej trasie. W kontekście poczynionych uwag A. stwierdziła, że nie jest konieczne ustanowienie służebności przesyłu. Pełnomocnik J. J. pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r. podtrzymał żądania i propozycje zawarte jak w piśmie z dnia 21 stycznia 2011 r. oraz powołał się na stanowisko zawarte w wyroku SN z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt IV CSK 291/09. poprosił o przesłanie kserokopii stosownych dokumentów, np. zarządzenia w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli lub decyzji w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach wywłaszczania nieruchomości. Podniósł, że w razie braku odpowiedzi w terminie 14 dni, skieruje sprawę na drogę sądową. W odpowiedzi A. pismem z dnia 10 maja 2011 r. poinformowała, że nie jest organem administracji publicznej, stąd nie należy do jej kompetencji wydawanie odpisów lub kserokopii decyzji administracyjnych. Odpowiadając na zarzuty pełnomocnika wskazała, że nadal dysponuje linią energetyczną przebiegającą przez działkę J. J. i wskazało na postanowienie SN z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt III CZP 108/10. Kolejnym pismem z dnia 16 maja 2011 r. pełnomocnik J. J. podtrzymał żądanie udostępnienia informacji podniesione w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r., pod rygorem określonym w tym piśmie. Podniósł, że fakt, że A. jest spółką prawa handlowego, nie zwalnia tego podmiotu od obowiązku udostępnienia informacji publicznej w zakresie, a jakim dotyczy ona wykonywania przez ten podmiot zadań publicznych. Oczywistym jest, że zadaniem publicznym jest zapewnienie dostępu prądu, co wiąże się m.in. z bezpieczeństwem kraju i jego obywateli we wszelkich aspektach tego pojęcia. W odpowiedzi A. pismem z dnia 5 lipca 2011 r. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące wskazania decyzji administracyjnych oraz legalności wybudowanych urządzeń energetycznych. Nadto poinformowano, że od czasu wybudowania linii do chwili obecnej nie zmieniono położenia urządzeń energetycznych usytuowanych na działce nr 264/2, położonej w miejscowości C. W następnym piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r. pełnomocnik J. J. wskazał na kwestie dotyczące zasiedzenia i celem ograniczenia kosztów zaproponował ustanowienie służebności za wynagrodzeniem w kwocie 8547,04 zł. Zwrócił się nadto o kserokopię dokumentów, na podstawie których został przeprowadzony remont w 2005 r. oraz o umowę. W odpowiedzi A. w piśmie z dnia 18 lipca 2012 r. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. W skardze J. J., działając przez radcę prawnego Ł. B. zarzucił A. bezczynność polegającą na nie udzieleniu informacji na wniosek z dnia 21 stycznia 2011 r. i wniósł o stwierdzenie bezczynności tak określonej strony oraz zobowiązanie jej do udzielania informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił bezczynność polegającą na: 1) nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek z dnia 21 stycznia 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) przy jednoczesnym 2) niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnieniu informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnieniu informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są zadaniami publicznymi. Wyraził stanowisko, że żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy sprawy publicznej i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. Wyraził stanowisko, że skoro skarga na bezczynność w sprawie udzielania informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego i bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Końcowo stwierdził, że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał jakichkolwiek wnioskowanych dokumentów, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę A. wniosła o jej odrzucenie, alternatywnie o jej oddalenie. Podniosła, że sprawa, której informacja dotyczy, nie jest związana z realizacją zadań publicznych operatora systemu dystrybucyjnego i w tym zakresie A. nie jest zobligowane do jej udostępnienia. Poddała w wątpliwość postawiony zarzut bezczynności w zakresie dostępu do informacji i publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli sprawy, w pierwszej kolejności sąd administracyjny bada m.in. dopuszczalność skargi i zdolność sądową stron postępowania. Zauważyć należy, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika jako stronę niniejszego postępowania w sprawie bezczynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej wskazał A. S.A. Oddział [...]. Pismo z dnia 21 stycznia 2011 r. – choć jeszcze niedotyczące informacji publicznej, skierowane zostało do podmiotu, który od co najmniej kilku lat nie istnieje – do Zakładu [...] w R. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm, dalej u.d.i.p.) obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: _@POCZ@__@KON@_1) organy władzy publicznej, _@POCZ@__@KON@_2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, _@POCZ@__@KON@_3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, _@POCZ@__@KON@_4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, _@POCZ@__@KON@_5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe przepisy należy uzupełnić unormowaniami art. 25 i następnych P.p.s.a. Według art. 25 P.p.s.a.: § 1. Osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). _@POCZ@__@KON@_§ 2. Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. _@POCZ@__@KON@_§ 3. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. _@POCZ@__@KON@_§ 4. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Stosownie do art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm. – zwanej dalej k.s.h.) osobowość prawną spółka akcyjna uzyskuje z chwilą wpisu do rejestru, którym jest Krajowy Rejestr Sądowy – Rejestr Przedsiębiorców. Żaden przepis k.s.h. nie przyznaje osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej, która ma siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle art. 4 u.d.i.p. oddział spółki akcyjnej nie jest "podmiotem reprezentującym państwową osobę prawną albo osobę prawną samorządu terytorialnego ani też podmiotem reprezentującym inną państwową jednostkę organizacyjną albo jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego", ani też "podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym", ani osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego lub zawodowego mają pozycję dokonującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Oczywistym jest także, że oddział spółki akcyjnej nie jest organem władzy publicznej. Nie jest też żadnym z innych podmiotów wymienionych w przepisach u.d.i.p. obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Oddział spółki akcyjnej nie tylko nie posiada osobowości prawnej ale też nie może być w ogóle uznany za podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Należy zwrócić uwagę, że odpowiedzi na pisma skarżącego były sporządzane na "papierze firmowym", a z zawartych na stopce informacji jasno wynika, iż osobą prawną jest A. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. i to właśnie ta spółka lub podmioty ją reprezentujące (w zależności od konkretnej sytuacji), mogą być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie o udzielenie informacji publicznej. W ocenie Sądu takie określenie przez skarżącego strony postępowania sądowoadministracyjnego nie jest brakiem w zakresie zdolności sądowej lub procesowej, który da się uzupełnić w trybie art. 31 P.p.s.a. Skarżący od początku bowiem wadliwie wskazywał jako stronę tego postępowania oddział spółki akcyjnej. Wskazanie w skardze jednostki organizacyjnej osoby prawnej jako strony postępowania nie można uznać za brak usuwalny w trybie art. 31 P.p.s.a. Nie ma żadnych podstaw, aby w tym wypadku wzywać pełnomocnika do właściwego określenia strony postępowania sądowadministracyjnego. To skarżący decyduje kto jest jego przeciwnikiem procesowym, którego bezczynność zaskarża. Sąd obligatoryjnie natomiast bada czy jednostka wskazana przez skarżącego może być stroną postępowania przed tym sądem. Siedziba spółki akcyjnej jest jednym z elementów określających tę spółkę, elementem który musi być określony w statucie (art. 304 § 1 pkt 1 k.s.h.) i niekiedy decyduje o odróżnieniu podmiotów posiadających taką samą lub podobną firmę. Siedzibą osoby prawnej – zgodnie z art. 41 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Oddział spółki może stanowić zorganizowaną część przedsiębiorstwa spółki, co jednak nie przesądza o samodzielności takiej jednostki a przede wszystkim jej podmiotowości zarówno na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego. Osoby kierujące oddziałem spółki, w oparciu o posiadane pełnomocnictwa od osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, reprezentują – w objętym pełnomocnictwem zakresie – spółkę o określonej firmie i z określoną siedzibą. Jak wyżej wskazano niewłaściwie w świetle art. 25 P.p.s.a. określenie jednostki, której bezczynności dotyczy skarga nie jest brakiem formalnym skargi ani też brakiem, który podlega uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 P.p.s.a. To ostatnie wezwanie może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności, takiej jak np. wpis do rejestru, a dokonanie czynności jest uzależnione od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (tak M. Niezgódka – Medek – teza 1 do art. 31 – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2011). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1935/99 (palestra 2000, nr 7 – 8, str. 248), każdy kto może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji administracyjnej (innego aktu lub działania albo bezczynności, objętego zakresem sądowej kontroli), może też występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona postępowania dotyczącego tego stosunku, czyli podmiot wyposażony w zdolność sądową. W odniesieniu natomiast to zdolności sądowej podmiotów, których działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, istotne jest, czy są one organami uprawnionymi do władczego działania lub jednostkami, które z mocy prawa lub na podstawie porozumień mogą, tak jak organy, załatwiać sprawy z zakresu prawa publicznego. W odniesieniu do spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej, stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być jednostki, podmioty lub organizacje wymienione w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W ocenie tut. Sądu oddział spółki akcyjnej nie spełnia tych kryteriów. Oddział taki jest jedynie jednostką organizacyjną osoby prawnej, która to osoba na mocy stosownych pełnomocnictw może upoważnić określone osoby do reprezentowania spółki jako takiej. Zwykle te pełnomocnictwa są ograniczone do zakresu związanego z funkcjonowaniem tego oddziału przedsiębiorstwa. Brak jednak jakichkolwiek podstaw, aby za podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej określony w ustawie o dostępie o informacji publicznej uznać oddział spółki akcyjnej. Strona skarżąca, która jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika sama wskazała swego przeciwnika procesowego i wskazaniem powyższym objęto jednostkę, która nie ma zdolności sądowej. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. w zw. z art. 25 § 1 i 3 P.p.s.a. W pkt II postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 231 pkt 1 P.p.s.a.