II SAB/Rz 59/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - postanawia - I. ustanowić dla skarżącego P. B. radcę prawnego. II. odmówić przyznania skarżącemu P. B. prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprawie ze swojej skargi na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej P. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, iż w związku z aresztowaniem pozbawiony jest jakichkolwiek środków i ma utrudnione występowanie przed Sądem. Jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał pięcioletniego syna. Podniósł, iż w budowie jest dom o powierzchni 250 m. kw., którego jest współwłaścicielem. Wskazał, że nie posiada oszczędności, natomiast jest zadłużony na kwotę ok. 5 000 zł. Z dodatkowego oświadczenia skarżącego wynika, iż przed aresztowaniem skarżący pobierał wynagrodzenie w kwocie 2300 zł netto, zaś obecnie jest to kwota ok. 950 zł. Współwłaścicielem domu będącego w budowie jest M. B., z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Przebywa w mieszkaniu stanowiącym najprawdopodobniej własność jego brata. Synem opiekują się jego rodzice, z tym, iż przyczynia się do pokrycia kosztów jego utrzymania, zadłużając się w tym celu w banku. Wnioskodawca podniósł, iż posiada samochód marki Ford Escort, rok produkcji 2000, który jest jednak zepsuty. Nie ubiegał się o wsparcie ze środków pomocy społecznej. Toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne odnośnie kwoty 1100 zł, przy czym z wynagrodzenia za miesiąc lipiec potrącono mu tytułem powyższego kwotę 400 zł. Z załączonego do przedmiotowego oświadczenia wydruku z rachunku bankowego wynika ujemne saldo w wysokości 1664 zł. Postanowieniem z dnia 1 września 2010r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych (pkt I) i odmówił ustanowienia radcy prawnego (pkt II). W ustawowym terminie P. B. złożył sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia, kwestionując prawidłowość zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia sądu o oddaleniu skargi. Wskazał, iż nie stać go na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, którego średni koszt to kwota ok. 2000 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wskazał, iż od czerwca do chwili obecnej otrzymał tytułem wynagrodzenia łącznie kwotę 5191,34 zł netto, w tym za poszczególne miesiące: czerwiec – 0 zł, lipiec – 984,15 zł, sierpień – 1749,23 zł, wrzesień – 2457,96 zł. Podniósł, iż w październiku spodziewa się otrzymać kwotę ok. 2000 zł z tego tytułu. Zwrócił uwagę, iż obecnie stan jego zadłużenia wynosi 7883,40 zł, w tym 1961,05 zł na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym i 5922,35 zł na rachunku karty kredytowej, dołączając dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność. Wnioskodawca przesłał także kserokopię wezwania z Sądu Rejonowego w K. do zapłaty kwoty 661 zł (grzywna i koszty postępowania sądowego). Podał, iż na jego średnie comiesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 400 zł (utrzymanie syna), 500 zł (wyżywienie), 955 zł (media, ubezpieczenie syna), 29 zł (telefon), 100 zł (lekarstwa). Podniósł, że nie ponosi kosztów najmu mieszkania, w którym przebywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze skutecznym wniesieniem przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego, to ostatnie orzeczenie utraciło moc, co powoduje, iż objęta nim kwestia prawa pomocy podlega rozpoznaniu od nowa, a wynika to z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Ze względu na fakt, iż P. B. domaga się tak zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jego wniosek należy rozpatrywać pod kątem spełnienia przesłanek prawa pomocy w całkowitym zakresie. Określone one zostały w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym pomoc taką przyznaje się osobie, która wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca winien zatem podnieść argumenty, które uzasadnią skorzystanie w jego wypadku z instytucji prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Trzeba w tym miejscu wskazać, iż instytucja ta ma charakter wyjątkowy i przeznaczona jest dla ludzi rzeczywiście ubogich, którzy nie są w stanie, z uwagi na trudną sytuację rodzinno-materialną sami zapewnić sobie należytego dostępu do sądu. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, lecz jedynie w części. Należy bowiem podkreślić, iż P. B. z pewnością nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów przedmiotowego postępowania, jednak równocześnie nie można uznać, iż nie stać go na poniesienie jakichkolwiek kosztów z tego tytułu. Tylko zaś w tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie, o czym stanowi powołany już art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. P. B. uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia, które jak sam podał jest z miesiąca na miesiąc wyższe a kwot, które wskazał jako dochód za ostatnie dwa miesiące nie można zaliczyć do bardzo niskich.Ponadto potrzeby mieszkaniowe jego samego i jego syna są zabezpieczone. Nie można także zapominać, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem 250-metrowego domu. To wszystko wskazuje, iż może on zgromadzić środki potrzebne na pokrycie dalszych kosztów, które mogą się pojawić na kolejnym etapie postępowania. Chodzi tutaj o kwotę 100 zł na uiszczenie wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej skierowanej przeciwko zapadłemu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciu. Sąd miał przy tym na uwadze, iż wnioskodawca zainicjował kilka spraw, które znajdują się na takim samym jak niniejsza sprawa etapie postępowania i wiąże się z nimi konieczność uiszczenia takiej samej jak wymieniona wyżej kwoty (w razie zamiaru zaskarżenia orzeczenia Sądu). Jednocześnie jednak Sąd uznał, iż poniesienie przez skarżącego powyższych kosztów nie pozwoli mu – uwzględniając wysokość osiąganego przez niego dochodu – na opłacenie fachowego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie. Z podanych przyczyn ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego, oddalając jednocześnie jego wniosek w pozostałym zakresie, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a..