II SAB/Rz 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wykonania decyzji - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej E.S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. E.S. – reprezentowana przez pełnomocnika B.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność/opieszałość Wójta Gminy [...], który "nie podjął się rozwiązania dwukrotnie rozpatrywanej przez Kolegium sprawy". Jak wyjaśniła Wójt pomimo, że decyzją z 4 stycznia 2019 r. nr OŚ.6331.1.2017 nakazał przywrócenie poprzedniego stanu działki nr ewid. [...] obręb [...], stanowiącej własność J.U., to nadal lekceważy wszelkie próby administracyjnych działań. Powoduje to dalsze naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Mimo pism kierowanych do Urzędu Gminy w J. sytuacja pozostaje bez zmian. Skarżąca zwróciła się o pomoc Sądu w tej uciążliwej dla niej i sąsiadów sytuacji. Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na skargę zwrócił się o jej oddalenie. Wyjaśnił, że decyzją z 26 listopada 2019 r. nr OŚ.6331.1.2017 nakazał J.U., właścicielce działki nr [...] przywrócenie poprzedniego stanu działki poprzez zobowiązanie jej do: 1) przywrócenia drożności wszystkich wlotów do urządzenia wodnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] odprowadzającego wody gruntowe i opadowe z działek nr ewid. [...] i [...] tj.: a) wlotu usytuowanego na granicy działek nr ewid. [...] i [...]; b) wlotu usytuowanego na granicy działek nr ewid. [...] i [...]; 2) usunięcia/likwidacji usypanego wału naziemnego w granicy działek nr ewid. [...] i [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z 18 maja 2020 r. nr SKO.4171.2.181.2020. W następstwie powyższego J.U. została wezwana do wykonania decyzji z 26 listopada 2019 r. (pisma z 7 września 2020 r., z 12 listopada 2020 r.) Wobec bezczynności wymienionej organ 1 grudnia 2020 r. udzielił jej upomnienia. W dalszej kolejności J.U. poinformowała organ o wykonaniu decyzji, poprzez zapewnienie wlotu wód z działek nr [...] i [...]. Po przeprowadzeniu kontroli organ stwierdził, że nie zostały wykonane żadne czynności związane z likwidacją usypanego wału naziemnego w granicy działek nr [...] i [...]. W tych okolicznościach 5 stycznia 2021 r. wezwał do usunięcia wału. Wójt wyjaśnił także, że 27 kwietnia 2021 r. ponownie wezwał J.U. do potwierdzenia wywiązania się z obowiązku nałożonego decyzją. Podczas oględzin działek sąsiadujących z działką nr ewid. [...] przeprowadzonych 6 maja 2021 r. pracownicy organu stwierdzili, że wlot do kanału odwadniającego znajdującego się w granicy działki [...] i [...] od strony posesji Z.F. (P.) jest zatkany (zalega woda). Natomiast od strony Pani U. studzienka przytkana jest deską i siatką. W piśmie z 21 maja 2021 r. J.U. poinformowała o wykonaniu decyzji Wójta. W dalszej kolejności Z.F. i B.S. zarzuciły niewłaściwy sposób wykonania decyzji m. in. poprzez nieprawidłowe udrożnienie wlotów do kanałów (zbyt małe wloty), nadto nieusunięcie nawału ziemi pomiędzy działkami [...] i [...] co powodowało, że woda z pól w dalszym ciągu spływa na działkę [...]. W wyniki zgłoszenia telefonicznego pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzili kontrolę i stwierdzili zatkanie wlotu do kanału w granicy działek nr [...] i [...]. Dnia 19 października 2021 r. Wójt Gminy [...] zlecił opracowanie dokumentacji określającej realizację decyzji z dnia 26 listopada 2019 r. nr OŚ.6331.1.2017. W wydanej opinii stwierdzono, że decyzja nie została w pełni wykonana. Koniecznym jest by właścicielka działki ewid. nr [...] obr. D. udrożniła: a) wlot wód opadowych z działki ewid. nr [...] do kanału położonego na działce ewid. nr [...]; b) wlot z działki ewid. nr [...] do studzienki kanalizacyjnej. Wójt zauważył, że w związku z wydaną opinią J.U. kilkukrotnie była wzywana do prawidłowego wykonania decyzji (dowodzą tego m.in. upomnienie z 31 marca 2022 r., wezwanie z 17 maja 2022 r.) W wyniku tych wezwań J.U. sukcesywnie usuwała stwierdzone nieprawidłowości, co potwierdza zgromadzona dokumentacja m. in. korespondencja z wydającym opinię M.G. (e-mail z 27 września 2022 r.). Ostatnie pismo z 11 października 2022 r. skierowane do J.U. dotyczyło wymiany siatki zabezpieczającej wlot. W odpowiedzi J.U. 9 listopada 2022 r. poinformowała organ o wymianie siatki zabezpieczającej wlot do kanalizacji załączając stosowną dokumentację zdjęciową. Wójt uznał zatem, że J.U. wykonała obowiązek nałożony decyzją z 26 listopada 2019 r. nr OŚ.6331.1.2017. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Jak bowiem stanowi art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają art. 3 – art. 5 P.p.s.a. Zgodnie z ww. art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl § 2a przywołanego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną w przypadku niemieszczącym się w ramach przedstawionych wyżej kategorii aktów i czynności powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Nie każda zatem działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi Sąd stwierdził, że podlega ona odrzuceniu. Kwestionowana przez skarżącą bezczynność (jak określiła skarżąca "opieszałość") organu poprzez "brak podjęcia się rozwiązania dwukrotnie rozpatrywanej przez Kolegium sprawy", nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezczynność została przez ustawodawcę zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w prawnie określonym terminie właściwy organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednak - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność organu Sąd ocenia więc, czy w dacie orzekania - według ustalonego stanu faktycznego i prawnego - organ pozostawał w bezczynności co do prowadzonego postępowania administracyjnego. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. W świetle zacytowanych przepisów oraz poczynionych wyżej uwag podkreślić należy, że skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Skargę na bezczynność można wnieść zatem tylko w przypadku, gdy przepis prawa nakłada na organ obowiązek wydania decyzji, postanowienia, podjęcia czynności lub wydania aktu w zakresie objętym skargą na bezczynność, a organ temu obowiązkowi uchybił. Dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu konieczne jest zatem w pierwszej kolejności wskazanie przepisu prawa materialnego obligującego organ do podjęcia jednej ze wskazanych wyżej aktywności. W niniejszej sprawie, z treści skargi wynika, że skarżąca w istocie zażądała pomocy Sądu w wyegzekwowaniu nałożonego na J.U. decyzją Wójta Gminy [...] z 26 listopada 2019 r. obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu działki [...] poprzez wykonanie wskazanych w tej decyzji prac. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że po wydaniu decyzji z 26 listopada 2019 r., na skutek interwencji m. in. skarżącej Wójt podejmował czynności zmierzające do wyegzekwowania wykonania przez J.U. powyżej wskazanej decyzji. Kierował do niej wezwania, upomnienia. Dnia 19 października 2021 r. zlecił opracowanie dokumentacji określającej realizację decyzji z dnia 26 listopada 2019 r., a następnie kilkukrotnie wzywał do wykonania decyzji (m.in. upomnienie z 31 marca 2022 r., wezwanie z 17 maja 2022 r.) Ostatecznie w wyniku tych wezwań J.U., w ocenie Wójta, usunęła stwierdzone nieprawidłowości i wykonała decyzję z 26 listopada 2019 r. W niniejszej sprawie należało zatem ocenić czy wobec żądania E.S. zawartego w skardze, Wójt zobowiązany był wydać akt lub podjąć określoną czynność, której zaniechanie aktualizowałoby dopuszczalność skargi na bezczynność tego organu, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Sąd stwierdza, że wskazane w skardze żądanie dotyczące pomocy w wyegzekwowaniu nałożonego na J.U. obowiązku nie mieści się w zakresie prawnych form działania administracji publicznej, do których podjęcia byłby zobowiązany w niniejszej sprawie Wójt. Brak jest regulacji prawnych, które obligowałyby organ do wydania aktu lub podjęcia czynności. Tym samym brak jest podstaw do żądania przez skarżącą uznania bezczynności (opieszałości) organu w powyższym przedmiocie. Dodatkowo, jak dowodzą akta administracyjnego organ podejmował czynności zmierzające do wyegzekwowania wykonania przez J.U. decyzji. Sama realizacja wydanej w sprawie decyzji z 26 listopada 2019 r., nakazująca przywrócenie poprzedniego stanu działki nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W treści skargi skarżąca wskazała, że na jej działce w dalszym ciągu dochodzi do zaburzeń stosunków wodnych. Kwestia ta pozostaje jednak poza zakresem kontroli Sądu w przedmiotowym postępowaniu. W sprawach dotyczących naruszeń stosunków wodnych właściwym w niniejszej sprawie jest Wójt Gminy [...], który po złożeniu stosownego wniosku, jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie i wydania stosownej decyzji, a która po jej uprawomocnieniu może zostać wyegzekwowana w trybie egzekucji. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że złożona w niniejszej sprawie tak sformułowana skarga na opieszałość organu w sprawie wykonania decyzji i "brak podjęcia się rozwiązania sprawy" nie przysługuje. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.