II SAB/Rz 65/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Karina Gniewek – Berezowska WSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [....] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala – Przedmiotem skargi P. D. (dalej: Skarżący) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (dalej: Organ bądź Prezes) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wnioskiem z 29 marca 2024 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej. Powołując się na art. 2 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2001 nr 112 poz. 1198, dalej: u.d.i.p.) zwrócił się o: "podanie podstawy prawnej dlaczego przebieg rozpraw z repetytorium "K" w Sądzie Rejonowym w [...] przy sprawnym sprzęcie nie podlega rejestracji obligatoryjnie z urzędu a dowolnie i każdorazowo uznaniowo w zależności od kaprysu sędziego". W odpowiedzi na wniosek, Organ pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. o nr Adm. 0123.49.2024 poinformował Skarżącego, że wnioskowane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W skardze na bezczynność Prezesa, wnosząc o zobowiązanie Prezesa do załatwienia wniosku, Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnianiu informacji publicznej na wniosek. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że Organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., zgodnie z treścią wniosku. Jeżeli organ jest odmiennego zdania, co do obowiązku udzielenia wnioskowanej informacji, powinien wydać decyzję odmowną. W przedmiotowej sprawie Organ takiej decyzji nie wydał poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną. Powołując się na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych, Skarżący podkreślił, że organ pozostaje w bezczynności gdy błędnie stwierdza, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, bądź gdy spiera się z osobą żądającą informacji, co do tego czy żądana informacja winna zostać udzielona. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W myśl art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej tj. nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., ani też wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę na bezczynność , zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. można wnieść "w każdym czasie". Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania. W przypadku skarg na bezczynność, kontroli Sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy w tym miejscu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej - także takiej, której organ nie posiada - podmiot zobowiązany do jej udzielenia, powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., I OSK 3109/12; por. też wyrok NSA z 22 lutego 2019 r., I OSK 414/17, CBOSA). Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, wówczas organ powinien poinformować o tym autora wniosku zwykłym pismem. Zachowanie szczególnej formy nie jest konieczne (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r. I OSK 2055/16, wyrok NSA z dnia 24 października 2019 r. I OSK 910/18). Pozostaje bezczynny jeśli tego nie czyni. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] jako organ władzy sądowniczej jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Skarżący zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. był legitymowany do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Kwestię sporną w sprawie stanowi kwalifikacja prawna żądanej informacji. W ocenie Skarżącego żądana przez niego informacja dotycząca podstawy prawnej działania organu władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie Prezesa – pytanie Skarżącego zawarte we wniosku z 29 marca 2024 r., nie jest zapytaniem o informację publiczną. Osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest zatem ustalenie, czy objęta wnioskiem z 29 marca 2024 r. informacja posiada walor informacji publicznej, a organ pozostaje w stanie bezczynności w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek strony skarżącej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności w kwestiach wymienionych w art. 6 tej ustawy, w tym o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej. Przy wykładni pojęcia informacji publicznej należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt IV SAB/Gl 28/07, dostępny w Internecie jw.). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Zasady nagrywania posiedzeń sądowych, w tym techniczne możliwości nagrywania, sprawność urządzeń, częstotliwość ich wykorzystania, stanowią informację o zasadach funkcjonowania sądu i jako takie wchodzą w zakres szeroko pojętej informacji publicznej tj. informacji o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z 6 grudnia 2022r. II SAB/Rz 194/22; wyrok WSA w Białymstoku z 8 grudnia 2020r. II SA/Bk 665/19) Niemniej jednak, rozważając przedmiotowy aspekt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że pomimo tak szeroko przyjmowanego zakresu informacji publicznej, pytania skierowanego przez Skarżącego w przedmiotowej sprawie nie można uznać za pytanie o informację publiczną tj. o obowiązujące zasady nagrywania posiedzeń sądowych. Skarżący, pytając o podstawę prawną dla której przebieg rozpraw z repetytorium "K" w Sądzie Rejonowym w [...], przy sprawnym sprzęcie, nie podlega rejestracji obligatoryjnie z urzędu, a dowolnie i każdorazowo uznaniowo, w zależności od kaprysu sędziego, nie zmierza bowiem do uzyskania informacji w kwestii zasad nagrywania posiedzeń sądowych czyli sposobu funkcjonowania organu władzy publicznej. Skarżący, formułując swoje pytanie, nawiązuje wyraźnie do treści art. 147 §2b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. z 2024r, poz. 37) w sposób nie pozostawiający wątpliwości, co do tego że przepis ten, określający ogólne zasady nagrywania posiedzeń sądowych w sprawach karnych, jest mu znany. Zadanie pytanie nie zmierza do poznania szeroko pojętych zasad funkcjonowania sądu, ale do ustalenia podstawy prawnej uznaniowego działania sędziego/ przewodniczącego składu orzekającego, zastosowanej każdorazowo w indywidualnej sprawie. Zadane pytanie wykracza zatem poza zakres informacji o sposobie działania sądu – nie jest zatem pytaniem o informację publiczną. Informacja o sposobie procedowania w konkretnej sprawie, w tym motywy działania składu orzekającego - zarówno w kwestiach materialnoprawnych jak i procesowych - stanowią informację o sprawie, podlegającą udostępnieniu w trybie i na zasadach przewidzianych dla akt postępowania sądowego i informacji w sprawie. O ile zatem informacja o zasadach czy istniejących możliwościach nagrywania posiedzeń sądowych - jako element składowy szeroko pojętego sposobu działania jednostki publicznej – stanowi informację publiczną, o udzielenie której każda zainteresowana osoba może się skutecznie ubiegać, to udzielenie odpowiedzi na pytanie o podstawę prawną odstąpienia od obligatoryjnego rejestrowania przebiegu rozprawy w konkretnej sprawie, wykracza poza zakres ogólnych zasad funkcjonowania jednostki, a stanowi pytanie dotyczące podstaw i motywów prowadzenia konkretnego postępowania, przez konkretny skład orzekający. Oceny tej nie zmienia fakt, że autor pytania odnosi się do prowadzonych postępowań w ogólności, zapytując generalnie o sprawy z repertorium "K". Dla udzielenia odpowiedzi na pytanie o podstawę prawną uznaniowego działania składu sędziowskiego w konkretnej sprawie, koniecznym jest wzięcie pod uwagę każdej sprawy indywidualnie. Wobec powyższego należy uznać, że zadane pytanie nie stanowi pytania o zasady funkcjonowania jednostki publicznej, które zobligowany jest ujawnić każdy szef publicznej jednostki, ale informację o sposobie i motywach procedowania w konkretnych sprawach sądowych – która to informacja jest informacją o sprawie, nie zaś informacją publiczną. Na marginesie sprawy podkreślić należy, że jeżeli celem działania Skarżącego było ujawnienie dostrzeżonych bądź domniemanych przez niego nieprawidłowości w nagrywaniu rozpraw sądowych w sprawach karnych, to właściwym środkiem do tego celu jest kontrola instancyjna wydanego w takiej sprawie orzeczenia, na zasadach określonych w procedurze sądowej. Celowi temu – ze względów wyżej wskazanych - nie może służyć wniosek o informację publiczną. Podsumowując, o uznaniu skargi za bezzasadną przesądza specyfika pytania zadanego w formie wniosku o informację publiczną, który odnosi się do kwestii mogącej, co do zasady, stanowić informację publiczną tj. do zasad funkcjonowania jednostki publicznej, jednakże nie zmierza do uzyskania informacji w przedmiocie obowiązujących zasad funkcjonowania jednostki, w tym zasad prowadzenia postępowania tj. nagrywania przebiegu rozpraw, ale do uzyskania odpowiedzi w kwestii uznania sędziowskiego i motywów działania składu sędziowskiego. Nie są to informacje ze sfery informacji publicznej. Skoro zatem żądana przez Skarżącego informacja nie jest informacją publiczną, powiadomienie o tym fakcie następuje pismem, bez konieczności zachowania szczególnej formy (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r. I OSK 2055/16, wyrok NSA z dnia 24 października 2019 r. I OSK 910/18). Obowiązuje przy tym termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W przedmiotowej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 29 marca 2024 r. a odpowiedzi dzielono 11 kwietnia 2024 r. Zachowany został zatem ustawowy termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek, a jak wyjaśniono powyżej, stanowisko Organu było prawidłowe. Tym samym w niniejszej sprawie nie można zarzucić Prezesowi Sądu Rejonowego w [...] bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.