II SAB/Rz 70/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - skargę oddala - P. D., w dniu 21 maja 2021 r., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, we wniosku z dnia 23 kwietnia 2021 r. P. D. zwrócił się do Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...] za pośrednictwem Prezesa tego Sądu z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej dotyczącej sędziego Sądu Rejonowego w [...] A. B. tj.: - czy aktualnie toczą się jakieś postępowania dyscyplinarne przeciwko wskazanemu Sędziemu, - ile postępowań dyscyplinarnych było prowadzonych w stosunku do wskazanego Sędziego, - podanie sygnatur wszystkich spraw dyscyplinarnych, - ile razy został ukarany i jakimi karami. Wnioskodawca wniósł o przesłanie przedmiotowej informacji drogą elektroniczną na adres: [...]. W odpowiedzi z dnia 31 maja 2021 r. (znak: [...]) Prezes Sądu Okręgowego w [...] przesłał wnioskodawcy skan pisma Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego działającego przy Sądzie Okręgowym w [...] z dnia 31 maja 2021 r. (znak: [...]). Wynika z niego, że w referacie Zastępcy Rzecznika, od początku kariery sędziowskiej sędziego Sądu Rejonowego w [...] – A. B. nie były prowadzone postępowania dyscyplinarne oraz aktualnie nie toczą się wobec wymienionego żadne postępowania dyscyplinarne. W wymienionej wyżej skardze P. D. zarzucił naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o umorzenie postępowania. Wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2021 r. o godz. 19.28 oraz w dniu 23 kwietnia 2021 r. o godz. 9.30 na dres poczty elektronicznej Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wpłynęły dwa wnioski złożone przez P. D. o udostępnienie informacji publicznej, w tym jeden dotyczący sędziego SR w [...] – A. B. Pracownik Sekretariatu Prezesa przez przeoczenie wydrukował tylko jeden wniosek sądząc, że wnioski z dwóch wyżej wymienionych dat były tej samej treści. Dlatego wniosek z 23 kwietnia 2021 r. nie został zarejestrowany i nie nadano mu biegu. Prezes dodał, że w tym czasie, z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia spowodowane rozprzestrzenianiem się wirusa SARS CoV-2, praca w Sekretariacie odbywała się w systemie zdalnym, w związku z tym obsługa Sekretariatu Prezesów SO w [....] była wykonywana przez jedną osobę, stąd możliwe niedopatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym dokonując takiej kontroli stosują kryterium zgodności z prawem, o czym przesądza brzmienie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Przedmiot postępowania sądowego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a." stanowiąc w pkt 8, że zaskarżyć można bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Można zatem zakwestionować brak wydania przez organ decyzji, postanowienia bądź brak podjęcia aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uwzględnienie skargi na bezczynność skutkuje – w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. – zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązaniem organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdzeniem, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Ponadto, Sąd obowiązany jest jednocześnie stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Przedmiotem skargi P. D. uczynił bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [....] w zakresie informacji publicznej. Kwestie uzyskiwania informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), zwana następnie: "u.d.i.p.", która ma jednak zastosowanie tylko wówczas, gdy spełniony jest w warunkach określonej sprawy jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Ten pierwszy odnosi się do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zaś drugi dotyczy tego, co można uznać za tego rodzaju informację. Dopiero po stwierdzeniu, że dany podmiot mieści się w grupie zobligowanych do udzielenia informacji publicznej, a przedmiot wniosku stanowi taką informację, można przejść do oceny zasadności zarzutu bezczynności. Wedle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej, na co wskazuje pkt 1 tego przepisu. W myśl art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Przy czym, w świetle art. 10 ust. 2 Konstytucji RP, władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. Sądy powszechne, którymi są sądy rejonowe, okręgowe i apelacyjne sprawują wymiar sprawiedliwości (art. 1 § 1, § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. z 2020 r. poz. 2072), a prezes sądu stanowi organ sądu, który kieruje nim i reprezentuje go na zewnątrz, w szczególności zaś kieruje działalnością administracyjną sądu – art. 22 § 1 pkt 1 lit. a wskazanego aktu. W świetle powyższego, nie może budzić wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] należy do podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, bowiem wykonuje niewątpliwie zadania publiczne. W tym miejscu należy jednak wskazać na istotną zasadę, o której mowa w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Mianowicie, przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Zatem, dopiero dysponowanie określonymi danymi, mieszczącymi się pod pojęciem informacji publicznej skutkuje koniecznością ich udostępnienia, o ile oczywiście nie zachodzą ograniczenia przewidziane w art. 5 u.d.i.p. W razie bowiem zaistnienia sytuacji określonej w tym ostatnim przepisie, adresat wniosku winien wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jeśli natomiast podmiot z art. 4 u.d.i.p. nie ma informacji wskazanej we wniosku, to w świetle regulacji tego aktu nie ma on obowiązku ich poszukiwania, a zatem czynienia starań celem ich zdobycia. Stałoby to bowiem w sprzeczności z powołanym art. 4 ust. 3 u.d.i.p. i wyrażoną w nim w sposób jasny regułą. Brak tego rodzaju obowiązku koreluje także z zasadą szybkości przekazywania żądanych we wniosku danych, wynikającą z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jak wynika z unormowań ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, zastępca rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie okręgowym cechuje się pewną samodzielnością. Został on wyodrębniony w strukturze sądownictwa do wykonywania określonych tym aktem czynności. Prezes sądu okręgowego nie nadzoruje zaś jego działań i nie jest jego zwierzchnikiem służbowym. Zgodnie z art. 112 ust. 1 u.s.p., zastępca rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie okręgowym jest oskarżycielem przed sądem dyscyplinarnym w sprawach sędziów sądów rejonowych oraz asesorów sądowych. Powołuje go na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów rejonowych z obszaru właściwości sądu okręgowego Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 ust. 7 u.s.p.). Szczegółowe kompetencje takiego zastępcy w zakresie postępowania dyscyplinarnego określa art. 114 u.s.p., przy czym przy ich wykonywaniu nie jest on w jakikolwiek sposób zależny od prezesa sądu okręgowego. Ten ostatni może tylko – w myśl art. 114 ust. 1 u.d.i.p. – zażądać od zastępcy rzecznika podjęcia czynności wyjaśniających. Z przedstawionych akt sprawy wynika, że P. D. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do "Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym", przy czym korespondencję tę skierował za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Prezes SO w [...] zwrócił się zaś do Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego działającego przy Sądzie Okręgowym w [...] o dane żądane przez wymienionego, które Zastępca Rzecznika przesłał mu w piśmie z dnia 31 maja 2021 r. Przy piśmie z tego samego dnia Prezes SO przekazał wnioskodawcy skan pisma Zastępcy Rzecznika. Jak już wyżej zaznaczono, podmiot, który nie posiada żądanych informacji nie jest zobligowany do podejmowania czynności, w wyniku których informacje te uzyska. Poza tym, podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy wniosek o informację publiczną zaadresowany zostanie do podmiotu niewłaściwego np. z racji nieposiadania przez niego informacji, to pomiot ten nie ma obowiązku przekazywania takiego wniosku według właściwości. Nie ma więc wówczas zastosowania reguła wyrażona w art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". Postępowanie prowadzone w związku ze złożonym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej nie jest bowiem postępowaniem, o którym mowa w art. 1 K.p.a., regulowanym przez przepisy tego aktu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odwołuje się wprawdzie do Kodeksu postępowania administracyjnego, ale tylko w określonym zakresie. Chodzi mianowicie o stosowanie K.p.a. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji, o czym mowa w art. 16 u.d.i.p. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że to, iż Prezes Sądu Okręgowego w [...] – nie będąc zwierzchnikiem służbowym odrębnego podmiotu jakim jest Zastępca Rzecznika - uznał się za zobowiązanego do działań mających na celu uzyskanie danych, o które ubiegał się P. D. nie zmienia faktu, że w świetle prawa nie miał takiego obowiązku. Tym samym, nie sposób przyjąć, że skierowana przeciwko niemu skarga mogłaby zostać uwzględniona poprzez przypisanie mu bezczynności. Skoro bowiem Prezes nie był w posiadaniu danych zawnioskowanych przez skarżącego, a co z tym związane nie miał obowiązku ich zdobycia, jak też nie ciążył na nim obowiązek przekazania przedmiotowego wniosku właściwemu podmiotowi tj. w warunkach sprawy – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego działającego przy Sądzie Okręgowym w [...], to brak podstaw do stwierdzenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku P. D. z dnia 23 kwietnia 2021 r. Nie jest więc możliwe przypisanie bezczynności podmiotowi, który bezczynny nie był, bowiem nie został wskazany jako adresat wniosku skarżącego. Innymi słowy, w sytuacji, kiedy Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie był podmiotem, do którego zaadresowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, to nie może pozostawać w bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku. W takich zaś okolicznościach skargę P. D. należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.