II SAB/Rz 73/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Wójta Gminy Rakszawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że Wójt Gminy Rakszawa dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) umarza postępowanie o zobowiązanie Wójta Gminy Rakszawa do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia [....] z siedzibą w [...] z dnia 8 marca 2024 r. w określonym terminie, 3) przyznaje stronie skarżącej Stowarzyszeniu [....] z siedzibą w [...] od Wójta Gminy Rakszawa sumę pieniężną w wysokości 200 (dwieście) złotych, 4) zasądza od Wójta Gminy Rakszawy na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [....] kwotę 101,50 (sto jeden 50/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. (dalej: Stowarzyszenie, skarżący) jest bezczynność Wójta Gminy Rakszawa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej Z akt sprawy wynika, że złożonym drogą elektroniczną wnioskiem z dnia 8 marca 2024 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Wójta Gminy Rakszawa o udzielenie informacji w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywaniem, przewidzianego w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1580). Wniosek został nadany na listę mailingową o nazwie [...], na której znajdował się pobrany z Biuletynu Informacji Publicznej Gminy Rakszawa jej adres elektroniczny: [email protected]. Ponieważ w terminie przewidzianym przez art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm. - dalej: u.d.i.p.) podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, Stowarzyszenie 14 grudnia 2024 r. wystosowało w tej sprawie monit, a wobec braku oczekiwanej reakcji gminy, 14 stycznia 2025 r. ponowiło wniosek za pośrednictwem ePUAP. Doręczenie wniosku z 14 stycznia 2025 r. potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Brak reakcji ze strony organu spowodował, że skarżący ponowił wniosek 15 lutego 2025 r., co również zostało potwierdzone Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Pismem z dnia 4 kwietnia 2025 r. Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wójta Gminy Rakszawa zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. Stowarzyszenie podkreśliło, że przy nadawaniu wniosku do Wójta Gminy skorzystało z Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), specjalnie dedykowanej komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej, która umożliwia składanie pism elektronicznych ze skutkiem prawnym bez konieczności stosowania podpisu kwalifikowanego (Profil Zaufany). Najpierw wysłano wniosek na adres poczty elektronicznej wskazany w BIP organu a następnie dwukrotnie na skrytkę ePUAP, przypisaną Gminie Rakszawa. Wniosek pozostał bez odpowiedzi. W ocenie Stowarzyszenia Wójt Gminy Rakszawa dopuścił się rażącej bezczynności. Świadczy o tym jego uporczywe milczenie i ignorowanie kolejnych wniosków i monitów skarżącego jak również czas, jaki upłynął od doręczenia pierwszego wniosku (13 miesięcy). Wobec powyższego Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Wójta Gminy Rakszawa do rozpatrzenia wniosku z dnia 8 marca 2024 r., stwierdzenie, że bezczynność Wójta Gminy Rakszawa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazało, że od lat prowadzi monitoring działania gmin i schronisk dla zwierząt, m. in. corocznie zbiera informację publiczną od wszystkich 2.477 gmin (w 2023 r.) w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez nie zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie". Dane te pozwalają mu następnie tworzyć raporty i statystyki, bez których trudno rzeczowo opisywać problem bezdomności zwierząt w Polsce i proponować jego rozwiązania. Podkreśliło, że badań na taką skalę nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju, w tym również żaden organ państwa nie śledzi problemu bezdomnych zwierząt i nie rozlicza ani publicznych pieniędzy, ani losu tych zwierząt. Opracowania dot. kwestii opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest próba odpowiedzi, jakie spłynęły z gmin. Dlatego każda gminna informacja publiczna, jaką uzyskuje stowarzyszenie, jest niezwykle cenna, z kolei każdy jej brak bardzo dotkliwy, gdyż w pewnym stopniu fałszuje ostateczne wyniki monitoringu. Zdaniem Stowarzyszenia ignorowanie przez Wójta Gminy Rakszawa wniosków stanowi więc realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie założonego problemu. W ocenie Stowarzyszenia zasądzona suma pieniężna powinna wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości. Wójt Gminy Rakszawa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z 25 marca 2024 r. udzielił elektronicznie odpowiedzi na wniosek Stowarzyszenia z dnia 8 marca 2024 r. w postaci odpowiedzi na e-mail [....] z którego wniosek był wysłany. W nawiązaniu do odpowiedzi na skargę Stowarzyszenie w piśmie z 23 maja 2025 r. skierowanym do tut. Sądu podniosło, że w dniu wniesienia skargi nie dysponowało informacją w zakresie objętym wnioskiem z dnia 8 marca 2024 r., gdyż organ skutecznie udostępnił ją Stowarzyszeniu dopiero w dniu 29 kwietnia 2025 r. pod presją skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Nadto w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art.154 § 6 p.p.s.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Nie budzi wątpliwości, że Wójt Gminy należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Niewątpliwe i niekwestionowane przez organ jest to, że żądana przez skarżącego informacja, dotycząca sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, (...) i innych rozstrzygnięć. Okolicznością sporną jest to, czy Wójt Gminy pozostawał w bezczynności w sytuacji, gdy odpowiedź na wniosek Stowarzyszenia z dnia 8 marca 2024 r. została wysłana na inny adres niż wskazany we wniosku jako właściwy do udzielenia odpowiedzi. Jednocześnie żądana we wniosku z dnia 8 marca 2024 r. informacja została przez Wójta Gminy udzielona w pełnym zakresie, lecz niewłaściwie została wysłana na adres elektroniczny, z którego Prezes Stowarzyszenia wysłała wniosek o udzielenie informacji publicznej. Rozpatrując powyższą kwestię wskazać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezczynność na gruncie u.d.i.p. polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia takiej informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Odnośnie tej kwestii zauważyć należy, że wniosek strony został nadany do Urzędu Gminy w formie elektronicznej 8 marca 2024 r. Na dzień złożenia skargi do tut. Sądu tj. 5 kwietnia 2025 r. odpowiedź nie dotarła do adresata. Zaznaczyć należy, że we wniosku w sposób wyraźny wskazano adres dedykowany do udzielenia odpowiedzi. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że Stowarzyszenie nie otrzymawszy objętej wnioskiem odpowiedzi trzykrotnie wysłało do Urzędu Gminy korespondencję w sprawie złożonego wniosku: 14 grudnia 2024 r. monit, 14 stycznia 2025 r. ponowny wniosek, za pośrednictwem ePUAP oraz 15 lutego 2025 r. kolejne ponowienie wniosku. Za każdym razem otrzymując potwierdzenie, że wniosek dotarł do adresata, a mimo to odpowiedzi nie otrzymało. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskowana informacja została w dniu 25 marca 2024 r. przesłana przez organ na niewłaściwy adres, tj. ten, z którego wniosek został wysłany mimo, że wnioskodawca wytłuszczoną czcionką wskazał adres, pod którym oczekuje odpowiedzi. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Z powyższego wynika, że to wnioskodawca określa we wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje, a podmiot zobowiązany nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej we wskazany sposób, o ile tylko dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądany sposób. W przedmiotowej sprawie stan taki nie zaistniał, gdyż powodem nieudostępnienia informacji nie był techniczny brak takiej możliwości, lecz wysłanie jej na niewłaściwy adres. Skoro zaś wnioskodawca wskazał adres właściwy, który organ przeoczył lub zlekceważył mimo, że był podany wytłuszczonym drukiem, to takie działanie nie może być uznane za udostępnienie informacji publicznej. Żądana informacja nie dotarła do wnioskodawcy. Ponieważ wnioskodawca nie miał szansy na uzyskanie informacji, to zarówno od strony formalnej jak i materialnej jego żądanie nie zostało spełnione zgodnie z przepisami o dostępie do informacji publicznej. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał że bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). jeżeli nawet organ tkwił w przeświadczeniu, że wypełnił żądanie wnioskodawcy, to kolejne monity powinny skłonić go do refleksji i do dokładnego sprawdzenia treści wniosku, względnie do skontaktowania się z wnioskodawcą i wyjaśnienie sprawy. Stan bezczynności organu Sąd ocenia na moment wniesienia skargi, zatem udzielenie informacji publicznej w taki sposób, że wnioskodawca mógł się z nią zapoznać dopiero po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, ani nie eliminuje stanu bezczynności ocenianej przez Sąd ani też nie pozbawia jej ewentualnego rażącego charakteru. Jak wynika z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe stało żądanie wniosku zobowiązywania organu do wydania w określonym terminie decyzji (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), z uwagi na fakt skutecznego udostępnienia żądanej informacji w dniu 29 kwietnia 2025 r., co jest okolicznością przyznaną przez Stowarzyszenie w piśmie procesowym z dnia 23 maja 2025 r. nadesłanego do tut. Sądu jako replika odpowiedzi na skargę. Mając to na uwadze Sąd umorzył postępowanie o zobowiązanie Wójta Gminy Rakszawa do rozpoznania wniosku skarżącego. Rozpatrując wniosek strony skarżącej o przyznanie od organu określonej sumy pieniężnej Sąd uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jednak wnioskowana kwota 2000 zł jest zbyt wygórowana. W ocenie Sądu za uwzględnieniem wniosku przemawiają cele funkcjonowania Stowarzyszenia, które na skutek bezczynności organu nie mogły zostać właściwie zrealizowane. Niemniej jednak szkoda w żądanej kwocie nie została przez skarżącego wykazana, a Sąd stwierdził, że kwota 200 zł przyznana od organu na rzecz Stowarzyszenia, jako środek kompensacyjny będzie adekwatna w kontekście zaistniałych okoliczności i posłuży zwalczeniu bezczynności organu na przyszłość. Na marginesie Sąd zauważa, że organ w argumentacji swojego stanowiska, że w bezczynności nie pozostawał, powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 lipca 2018 r. sygn.. akt IV SAB/Gl 110/18 wydanego w analogicznej sprawie pod względem faktycznym i prawnym, także dotyczącej Stowarzyszenia. Wyrok ten jak słusznie zauważył skarżący został jednak uchylony przez NSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019 r.. sygn. akt I OSK 67/19. W ponownym postępowaniu WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt III SAB/Gl 4/20 uwzględnił skargę, stwierdził bezczynność organu i przyznał S. od organu kwotę 100 zł. Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, gwarantujących obywatelom prawo do uzyskiwania informacji oraz art. 13 ust. 1 i 14 ust. 1 u.d.i.p., Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, na który złożył się uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz uiszczona kwota opłaty kancelaryjnej za wydruk trzech stron pisma procesowego w wysokości 1,50 zł.