II SAB/Rz 9/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.Ż. na bezczynność Rady Miejskiej w [...] w przedmiocie bezczynności w sprawie niepodjęcia uchwały o stwierdzeniu ważności wyborów sołtysa -skargę oddala- M. Ż. pismem z dnia 22 listopada 2008 r. (data wpływu: 28 listopada 2008r.) wezwał Radę Miasta i Gminy [...] do usunięcia naruszenia prawa domagając się podjęcia przez Radę uchwały o uznaniu wyborów sołtysa Wsi Ż. (przeprowadzonych 10 czerwca 2007 r.) za nieważne oraz uznaniu za ważne wyborów przeprowadzonych wcześniej, 25 marca 2007 r. Uzasadniając to żądanie stwierdził, że Rada podjęła uchwałę z dnia [...] kwietnia 2007 r. o stwierdzeniu nieważności wyborów sołtysa Wsi Ż. (z dnia 25 marca 2007 r.). Prawomocnym wyrokiem stwierdzono nieważność tej uchwały (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 945/08). Swoim nielegalnym działaniem Rada naruszyła szereg przepisów, w postaci: art. 7 i art. 83 Konstytucji RP, art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, § 26 ust. 1, 18 i 19 Statutu Sołectwa Ż. Rada, pomimo wstrzymania przez sąd pierwszej instancji wykonania uchwały o wyborze sołtysa "nadal utrzymywała pana S. na stanowisku sołtysa". Końcowo nie wykonała również wyroku NSA, gdyż nie podjęła uchwały o ważności pierwotnych wyborów z dnia 25 marca 2007 r. Tak poważne naruszenia prawa, w ocenie M. Ż., zasługują na rozwiązanie Rady w trybie nadzoru oraz na pociągnięcie jej do odpowiedzialności odszkodowawczej. Rada Miasta i Gminy uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r. odmówiła uwzględnienia żądania M. Ż. W odpowiedzi udzielonej zainteresowanemu pismem Przewodniczącego Rady z dnia 6 stycznia 2009 r., nr [...] wskazano na motywy, jakie kierowały Radą. Wyjaśniono, że wyrokiem sądu administracyjnego usunięto z obrotu prawnego uchwałę Rady z dnia [...] kwietnia 2007 r., dotyczącą wyborów z dnia 25 marca 2007 r. Rada nie ma kompetencji potwierdzania ważności tych wyborów. Drugie wybory, przeprowadzone 10 czerwca 2007 r. są ważne; ich nie dotyczyła już sprawa sądowoadministracyjna. Ponadto, uznanie ich za nieważne przez Radę możliwe było (stosownie do postanowień Statusu Sołectwa) na podstawie protestów wyborczych, które w zakresie tychże wyborów nie zostały w wymaganym, 14-dniowym terminie wniesione. Termin ten upłynął z dniem 25 czerwca 2007 r. i aktualne żądanie unieważnienia wyborów nie może być skuteczne. M. Ż., działając w imieniu własnym oraz grupy mieszkańców Sołectwa Ż. (R. W., T. i P. S., W. W. i S. P.) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Rady Miasta i Gminy [...]. W skardze zarzucił Radzie nieuprawnione powstrzymywanie się od podjęcia uchwały: 1) o stwierdzeniu ważności wyborów sołtysa przeprowadzonych w dniu 25 marca 2007 r. (w wyniku których wybrano na sołtysa M. Ż.) oraz 2) o stwierdzeniu nieważności wyborów sołtysa przeprowadzonych 10 czerwca 2007 r. (w wyniku których wybrano na sołtysa A. S.). Bierność Rady prowadzi do naruszenia następujących przepisów prawa: art. 6, art. 7 k.p.a., art. 35 ust. 3 pkt 2, art. 36 ustawy o samorządzie gminnym, a także § 25 ust. 2 i § 26 ust. 1, 17-19 Statutu Sołectwa. M. Ż. uważa, że został legalnie wybrany na Sołtysa Wsi Ż. i powinien aktualnie tę funkcję sprawować. Podjęta przez niego próba ustalenia prawa do wykonywania tej funkcji w postępowaniu cywilnym okazała się bezskuteczna, gdyż odrzucono jego powództwo (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt [...]). Sąd powszechny pouczył go o trybie administracyjnym dochodzenia swoich praw. Z tych względów swoją skargę uważa za usprawiedliwioną. Wniósł równocześnie o przywrócenie uchybionego bez własnej winy terminu na wniesienie skargi. W odpowiedzi (niepodpisanej) na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie, stwierdzając, że podtrzymuje stanowisko zawarte w udzielonej poprzednio skarżącemu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2009 r. Rada Miejska zmodyfikowała odpowiedź wnosząc o odrzucenie skargi z powodu jej wniesienia z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SAB/Rz 9/09 przywrócił uchybiony termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rada Miejska, wbrew stanowisku skarżących, nie dopuściła się naruszenia prawa. Rada podjęła uchwałę z dnia [...] kwietnia 2007 r. o stwierdzeniu nieważności wyborów sołtysa Wsi Ż. (z dnia 25 marca 2007 r.). Prawomocnym wyrokiem stwierdzono nieważność tej uchwały (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 945/08). Następnie podjęto uchwałę o wyborze na sołtysa innej osoby. Głównym zarzutem sformułowanym w skardze było to, iż stwierdzenie nieważności uchwały uznającej za ważne pierwotne wybory na sołtysa, prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, obligowało Radę Miejską do "wykonania" tego wyroku poprzez podjęcie odrębnej uchwały uznającej wybory przeprowadzone na podstawie unieważnionej uchwały za ważne. Instytucja stwierdzenia nieważności uchwały (w tym także uchwały uznającej wybory na sołtysa za nieważne) w postępowaniu sądowoadministracyjnym służy eliminacji takiego aktu z obrotu prawnego ze względu na naruszenia prawa, jakich sąd dopatrzył się w działaniu organu podejmującego uchwałę. Stanowi element sądowej kontroli nad legalnością działania administracji publicznej. Z kolei instytucja uznania wyborów za nieważne (względnie za ważne) jest instytucją prawa wyborczego określoną w statucie Gminy; jej funkcją jest sprawowanie przez organ administracji publicznej nadzoru nad prawidłowością przebiegu czynności związanych z wyborami na sołtysa. Wbrew stanowisku skarżących, wydanie przez sąd administracyjny wyroku stwierdzającego nieważność uchwały uznającej wybory za nieważne, nie powoduje "powrotu" prawy na tor postępowania wyborczego i nie wymaga podjęcia uchwały uznającej te same wybory za ważne. Skoro nie istnieje prawny obowiązek ponownego podjęcia przez Radę uchwały uznającej za ważne wyborów, co do których sąd administracyjny orzekał o nieważności uchwały Rady unieważniającej wybory, tym samym nie istnieje po stronie Rady obowiązek uznania (odrębną uchwałą) następnych ważnych wyborów za nieważne. Przeszkoda taka powstaje tym bardziej, że bezskutecznie upłynął już 14-dniowy termin prawa materialnego zakreślający czasowe granice kompetencji Rady do podejmowania tego rodzaju uchwał. Z wyłożonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.