II SAB/Rz 9/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Marcin Kamiński /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. T. na bezczynność Wójta Gminy [....] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy [....] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 listopada 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie pierwszym niniejszego wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego E. T. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 18 stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga E. T. (skarżący) na bezczynność Wójta Gminy [...] (organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 2 listopada 2018 r., skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej planowanego/realizowanego zadania przez Gminę [...], polegającego na budowie wodociągu w miejscowości U., w szczególności: 1) z jakich środków realizowana jest inwestycja, 2) jaki jest zakres, czas realizacji robót objętych umową, 3) jaki jest plan przebiegu wodociągu i infrastruktury towarzyszącej (hydranty, ujęcia), 4) czy umowa zakłada prace polegające na przyłączu wody do domu. Skarżący wniósł o udzielenie odpowiedzi na adres jego poczty elektronicznej wraz z dokumentacją potwierdzającą wyjaśnienia. W skardze na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2) na podstawie art. 6 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w zw. z art 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, 4) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do dnia złożenia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), czym naruszył 14 - dniowy termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Następnie skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących rozpatrywania skarg na bezczynność organów administracyjnych w sprawach o dostęp do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, za uzasadnione należy uznać zobowiązanie organu do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a. Skarżący podniósł, że brakiem udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek organ nie tylko naruszył przepisy obowiązujących w tej materii ustaw, ale przede wszystkim Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zagwarantowanych w niej praw i wolności obywatelskich. W odpowiedzi na skargę z dnia 16 stycznia 2019 r. organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skarga wniesiona w tzw. trybie postępowania skargowego, które jest uregulowane w k.p.a., uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne, które kończy się zawiadomieniem o sposobie załatwienia tej skargi, będącym czynnością materialno-techniczną. Działanie administracji publicznej w trybie skargowym opartym o przepisy działu VIII k.p.a., nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieści się ono w katalogu spraw wskazanych w art. 3 p.p.s.a. Organ wskazał również, że w istocie, w dniu 2 listopada 2018 r. z adresu [...] na adres [...] wpłynęła wiadomość o treści przedstawionej przez skarżącego. Organ wyjaśnił, że wszelkie wnioski o udostępnienie informacji publicznej kierowane są bądź to w tradycyjnej formie pisemnej na adres Urzędu Gminy [...], bądź też na adres e-mail wskazany na stronie internetowej Urzędu Gminy tj. [...]. Wnioski o udzielenie informacji publicznej spływają ponadto na adres elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP. Adres [...] wykorzystywany jest natomiast do prowadzenia korespondencji z pracownikami Urzędu, radnymi i sołtysami. Z tego też względu nie dostrzeżono wniosku złożonego przez skarżącego. Dodatkowo organ wskazał, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi udostępniono skarżącemu wszelkie żądane wyjaśnienia. W piśmie z dnia 30 stycznia 2019 r. skarżący oświadczył, że nie otrzymał od momentu złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej żadnego pisma w przedmiotowej sprawie, a jedynie odpowiedź z dnia 15 stycznia 2019 r. wysłaną na adres jego poczty elektronicznej. Odpowiedź ta została udzielona po tym jak złożył skargę na bezczynność organu. Skarżący podniósł również, że zawarta w odpowiedzi na skargę informacja, iż adres poczty elektronicznej [...] wykorzystywany jest do prowadzenia korespondencji z pracownikami Urzędu, radnymi i sołtysami i z tego to względu nie dostrzeżono złożonego wniosku - jest informacją nieprawdziwą. Skarżący wyjaśnił, że przed złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej udał się do Urzędu Gminy aby uzyskać informacje na temat planowanego/realizowanego zadania przez Gminę [...] polegającego na budowie wodociągu w miejscowości U. W Urzędzie został skierowany bezpośrednio do Kierownika Referatu Inwestycji i Gospodarki, jednak nie uzyskał od niego żadnych informacji. W związku z zaistniałą sytuacją skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zaznaczył, że na stronie internetowej Urzędu Gminy nie ma informacji gdzie i do kogo należy składać wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto skarżący podniósł, że podczas spotkania z Wójtem w dniu 15 listopada 2018 r., a więc już po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Wójt w trakcie rozmowy odniósł się do tego wniosku, co oznacza, że miał świadomość że taki wniosek został złożony. Skarżący wyraził również wątpliwości, odnośnie stwierdzenia w odpowiedzi na skargę o niedostrzeżeniu wiadomości, gdyż wynikałoby z tego, że organ przez okres 72 dni (od momentu złożenia wniosku do dnia udzielenia odpowiedzi) nie sprawdzał poczty elektronicznej, a zatem nie kontaktował się z pracownikami Urzędu, radnymi i sołtysami. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga okazała się oczywiście uzasadniona w zakresie żądania stwierdzenia, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Skarżący w dniu 2 listopada 2018 r. skierował w formie elektronicznej do Wójta Gminy [...] wniosek o udzielenie informacji w zakresie określonych zagadnień dotyczących realizacji przez Gminę [...] zadania publicznego polegającego na budowie wodociągu w miejscowości U. Wniosek ten został wysłany elektroniczny adres służbowy Wójta Gminy. Warunki podmiotowe oraz przedmiotowe w zakresie uznania powyższego żądania za wniosek o udzielnie informacji publicznej zostały niewątpliwie spełnione. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. Przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przepis art. 15 ust. 2 w zw. art. 15 ust. 1 u.d.i.p. stanowi z kolei, że jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. W takim przypadku podmiot obowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadamia wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Ponadto zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. W przedmiotowej sprawie ustawowy termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego upłynął bezskutecznie z dniem 16 listopada 2018 r., co oznacza, że z dniem 17 listopada 2018 r. adresat wniosku (skarżony organ) popadł w stan bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W dniu wniesienia skargi (2 stycznia 2019 r.) żądanie skarżącego pozostawało nadal niezrealizowane. Skarżony organ udzielił odpowiedzi skarżącemu w piśmie z dnia 14 stycznia 2019 r., które zostało przesłane elektronicznie w dniu 15 stycznia 2019 r. Wobec ustania stanu bezczynności po złożeniu skargi i przed wydaniem orzeczenia sądowego, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uwzględnił skargę przez stwierdzenie, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 listopada 2018 r. (pkt I wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s..a stwierdził, że powyższa bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). W sprawie nie zaistniały bowiem wyjątkowe okoliczności, które wskazywałyby na znaczny ciężar nielegalności stanu bezczynności z uwagi na atypowe cechy sprawy, charakter zachowania organu lub długotrwałość jego zaniechań. Skarżony organ usunął stan bezczynności w terminie 13 dni od dnia wniesienia skargi, podnosząc określone argumenty mające usprawiedliwiać naruszenie terminu załatwienia wniosku. Argumenty te nie mogą wprawdzie zostać uwzględnione jako podstawa do przyjęcia, że złożenie wniosku elektronicznego było bezskuteczne (elektroniczny adres służbowy Wójta Gminy nie może być uznany za adres "wewnętrzny" lub zastrzeżony), jednak mogą zostać uznane jako podstawa do odstąpienia od kwalifikacji naruszenia prawa jako rażącego. Z tożsamych względów Sąd oddalił również wniosek skarżącego o wymierzenie skarżonemu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt IV wyroku).