II SAB/Rz 96/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej I. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. odstępuje od zasądzenia od Prezes Sądu Rejonowego na rzecz skarżącego P. D. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. D. zwrot kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi. W dniu [...] września 2020 r. do Sądu Rejonowego w [...] wpłynęła skarga P. D. (skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (Prezes Sądu) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. do Sądu Rejonowego w [...] wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej pracy Sądu, tj. przesłanie informacji, kto z Sądu (z imienia i nazwiska) poinformował sędzię A. R., że w kasie Sądu znajdują się przeznaczone dla skarżącego pieniądze z tytułu uznanej przez Sąd Okręgowy w [...] skargi na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt [...] i przyznanego odszkodowania w kwocie 2.000 zł, które następnie zostały zajęte przez Komornika Sądowego J. F. w sprawie egzekucyjnej Km [...] dla wierzyciela sędzi A. R. Skarżący zażądał, aby wnioskowaną informacje przesłać na podany adres e-mail. W piśmie doręczonym skarżącemu w dniu [...] września 2020 r. na adres poczty elektronicznej, Prezes Sądu poinformował, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W skardze na bezczynność Prezesa Sądu skarżący wniósł o uznanie, że informacja, o udostępnienie której wniósł, należy do kategorii informacji publicznej, ponadto o zobowiązanie Prezesa Sądu do udostępnienia tej informacji we wnioskowanym zakresie, ewentualnie wydanie decyzji administracyjnej w terminie 7 dni i przesłanie jej na adres e-mail i adres wskazany w skardze. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem i postępowaniem Prezesa Sądu, który próbuje ukryć fakt, iż doszło do nadużyć i ujawnienia informacji osobie nieuprawnionej.  Skarżący podniósł, że jako obywatel oczekiwał prawidłowej reakcji organu i tego, że Prezes Sądu prześle mu żądane informacje lub ewentualnie udzieli odpowiedzi odmawiającej udzielenia informacji w formie decyzji administracyjnej. Tymczasem do dnia wniesienia skargi skarżącemu nie udzielono odpowiedzi na pytania zadane we wniosku, jak również nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący podkreślił, że każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialno- techniczna), a w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne - przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego odpowiedź Prezesa Sądu może świadczyć o tym, że Prezes w ogóle nie rozpytywał sędziów i pracowników o zaistniałej sytuacji i o ujawnieniu w/w sędzi informacji, do których nie powinna mieć dostępu. Skarżący stwierdził, że informacja dotycząca sposobu wykonywania zadań publicznych przez Sąd Rejonowy w [...], załatwiania spraw, podejmowania decyzji, przestrzegania zasad i przepisów prawa oraz wytwarzania dokumentów jest bez wątpienia informacją publiczną. Skarżący podkreślił, że nie żądał informacji dotyczących danych wrażliwych czy osobowych sędziów i pracowników. Zdaniem skarżącego, Prezes Sądu nie może wykorzystywać swojego stanowiska służbowego i utrudniać dostępu do informacji, które pokazują przejrzystość jego działania i są warunkiem budowania zaufania obywateli do państwa. Ponadto skarżący uważa, że w decyzji Prezesa Sądu nie ma dobrej woli, gdyż w żądanej informacji nie ma jakichkolwiek elementów, których ujawnienie naruszałoby czyjekolwiek dobra, i jest to po prostu brak woli poddania się kontroli obywatelskiej. Utrudnianie poznania szczegółów pracy Sądu Rejonowego w [...] uniemożliwia "obywatelską ocenę" prawidłowości przestrzegania przepisów i pracy urzędnika, a tylko w ten sposób można ocenić, czy zadania, za które płacą wszyscy podatnicy, są powierzone odpowiednim osobom z odpowiednim wykształceniem oraz z odpowiednim morale. Nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać społeczeństwu drogi do wiedzy i informacji o pracy urzędnika, za to, że interesują się działaniem władzy i dbają o właściwy nadzór nad jej funkcjonowaniem. Domaganie się przejrzystości i wiedzy o działaniu władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a Prezes Sądu nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Skarżący stwierdził, że nie tylko on, ale i społeczeństwo chce wiedzieć i mieć pewność, że w Sądzie Rejonowym w [...] każdy sędzia, funkcjonariusz publiczny i każdy pracownik sądu mający dostęp do wiedzy z akt spraw przestrzega procedur i nie ujawnia informacji z przebiegu postępowania osobom nieuprawnionym. Jest to bowiem działanie, które ma za zadanie chronić interesy obywatelskie. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że udostępnienie tej informacji służyć ma i będzie ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu i ewidentnie przyczyni się do poprawy funkcjonowania przestrzeni publicznej dla ogromnej grupy społecznej jaką są klienci Sądu - obywatele. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt II SAB/Wa 200/09, z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SAB/Wa 175/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13. Na koniec skarżący zarzucił, że działanie Prezesa Sądu godzi w ducha prawa i dodatkowo jest naruszeniem dobrych obyczajów i obowiązujących standardów społecznych. Takim zachowaniem i ujawnieniem informacji o którą skarżący wnioskował, Prezes Sądu pokazałby, iż sumiennie wykonuje swoje obowiązki, ma właściwy nadzór, szybko reaguje na niewłaściwe funkcjonowanie Sądu, dba o dobro ludzi, wymiaru sprawiedliwości, jest bezstronny i jest godzien pełnić tak zaszczytne i odpowiedzialne stanowisko. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu podtrzymał swoje stanowisko, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w związku z czym nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona w części z przyczyn, które Sąd był zobowiązany uwzględnić z urzędu, oraz w sposób niezależny od treści żądań skarżącego, zgodnie z treścią art. 134 § 1 w zw. z art. 149 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego został rozpoznany z opóźnieniem wynoszącym zaledwie jeden dzień. Z treści art. 13 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należy wyprowadzić konkluzję, że formalny wniosek o udostępnienie informacji publicznej (nawet jeśli wniosek ten w sensie materialnoprawnym nie dotyczy informacji publicznej) powinien zostać załatwiony co do zasady w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. W przedmiotowej sprawie Prezes Sądu rozpoznał wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. w piętnastym dniu od dnia złożenia wniosku w formie elektronicznej. Z akt sprawy przesłanej Sądowi wynika, że wniosek skarżącego wpłynął w formie elektronicznej na skrzynkę podawczą Sądu Rejonowego w [...] w dniu wynikającym z daty wniosku, natomiast wniosek ten w formie wydruku został przekazany do Sekretariatu Prezesa Sądu w dniu [...] sierpnia 2020 r. Oczywiście w tej sytuacji bieg terminu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej rozpoczyna się w dniu wpływu wniosku elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu, a nie w dniu przekazania wydruku wniosku do Prezesa Sądu. Oznacza to, że wysłanie w dniu [...] września 2020 r. w formie elektronicznej odpowiedzi Prezesa Sądu na wniosek skarżącego miało miejsce w 15-tym dniu od dnia złożenia wniosku. Wobec powyższego Sąd był zobowiązany na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzić w punkcie pierwszym niniejszego wyroku, że udzielenie odpowiedzi skarżącemu na jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. nastąpiło w warunkach naruszenia terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a więc w warunkach bezczynności w wymiarze jednego dnia. W związku z powyższym, uwzględniając znikome naruszenie ustawowego terminu, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie drugim niniejszego wyroku, że powyższa bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdza również, że udzielona skarżącemu przez Prezesa Sądu odpowiedź stanowiła prawidłowe załatwienie sprawy wniosku o udzielenie informacji publicznej. Pismo Prezesa Sądu z dnia [...] września 2020 r., stanowiące akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zawiera uzasadnioną ocenę, że informacja żądana przez skarżącego nie ma charakteru informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 , art. 3 i art. 6 u.d.i.p. Po pierwsze, wewnętrzny przepływ informacji między pracownikami Sądu, o ile nie przyjmuje postaci formalnych pism (w tym orzeczeń, zarządzeń, notatek urzędowych), nie może być uznany za źródło informacji publicznej. Skarżący nie sprecyzował zresztą okoliczności, w których miałoby dojść do "przekazania informacji" między pracownikami Sądu Rejonowego oraz adekwatnego związku tego rodzaju "przepływu" ze sprawami sądowymi lub egzekucyjnymi, których sygnatury zostały powołane we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Po drugie, jeżeli celem skarżącego jest uzyskanie informacji, czy, kiedy, kto i w jaki sposób przekazał lub uzyskał informację o określonych okolicznościach związanych ze sprawami sądowymi lub egzekucyjnymi, w których stroną lub uczestnikiem jest skarżący, to w tym zakresie zasadniczą drogą uzyskania dostępu do tego rodzaju informacji jest droga przewidziana we właściwych procedurach (w tym w kodeksie postępowania cywilnego) w zakresie dostępu do akt spraw sądowych lub egzekucyjnych. W szczególności istnieje możliwość ubiegania się o dostęp do akt sprawy egzekucyjnej o wspomnianej przez skarżącego sygnaturze Km [...]. Jeżeli skarżący, jak podał w skardze, był stroną postępowania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania, to również w tym zakresie zasadniczą drogą dostępu do żądanych informacji jest droga dostępu do akt sprawy sądowej. Taki kierunek wykładni potwierdza treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p. ("Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium""), jak również formułowane na tle tej regulacji orzecznictwo sądów administracyjnych. Po trzecie, nie jest dopuszczalne wykorzystywanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jako drogi uzyskiwania informacji, które – niezależnie od ich publicznoprawnego charakteru – są lub mogą być dostępne dla wnioskodawcy za pośrednictwem instytucji procesowych dostępu do akt spraw sądowych lub administracyjnych. Jednocześnie Sąd mając na względzie znikome (jednodniowe) naruszenie ustawowego terminu, uwzględnienie skargi na podstawie okoliczności wziętych pod rozwagę z urzędu, jedynie w niewielkim (marginalnym) zakresie, jak również stanowisko skarżącego (brak podjęcia próby sprecyzowania wniosku celem ewentualnego wykazania, że żądane informacje nie tylko są informacjami publicznymi, lecz dodatkowo znajdują się aktualnie w posidaniu Prezesa Sądu – zob. art. 4 ust. 3 u.d.i.p. – "Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji") oraz prawidłowość oceny prawnej Prezesa Sądu, postanowił na podstawie art. 206 w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w punkcie czwartym niniejszego wyroku odstąpić od zasądzenia od skarżonego organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego (obejmujących wpis sądowy) w całości. Na podstawie art. 225 p.p.s.a. w punkcie czwartym niniejszego wyroku zarządzono również od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego zwrot różnicy między opłatą uiszczoną (200 złotych) a opłatą należną (100 złotych).