II SO/Rz 10/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku do niego za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu - postanawia - I. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II. odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. B. W. przed złożeniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku do niego za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podała, że jest osobą ubogą, po rozwodzie, samodzielnie wychowującą dwunastoletnią córkę. Wskazała, że pracuje na podstawie umowy do końca czerwca bieżącego roku i nie wie, czy umowa ta zostanie przedłużona. Z tego tytułu uzyskuje kwotę 1850 zł. Nie posiada żadnego majątku, jak i oszczędności. Wraz z córką zajmują mieszkanie socjalne o pow. 13 m.kw. Zwróciła uwagę, że nie stać jej na zapłatę kosztów sądowych, jak i na ustanowienie pełnomocnika, zaś sama nie potrafi sobie poradzić z napisaniem skargi. Córka wymienionej pozostaje na jej utrzymaniu, nie posiadając żadnego własnego majątku. Uzyskuje tylko alimenty w wysokości 300 zł. B. W. podała, że spłaca co miesiąc zaciągnięte pożyczki (w liczbie pięciu). Czynsz za mieszkanie wynosi 430 zł, leczenie córki 200 zł, korepetycje córki 100 zł, zaś dojazd do pracy to 400 zł. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie przedstawionych wyżej danych B. W. podniosła, że pożyczki zaciągnęła na zakup samochodu, lodówki, prali, łóżka, żywności przed świętami oraz na zapłatę ubezpieczenia samochodu. Jako comiesięczne wydatki wskazała: wyżywienie – 500 zł, prąd – 100 zł, Internet i telefon – 200 zł. Podniosła, że posiada samochód osobowy z 2001 r. o wartości 3000 zł, który potrzebny jest jej w pracy, a którego miesięczny koszt utrzymania wynosi 200 zł. Ponadto, na paliwo wydaje dziennie od 40 do 45 zł, przy czym zakład pracy, w którym pracuje zwraca jej część tychże kosztów. Wnioskodawczyni zwróciła też uwagę, że w czerwcu tego roku jej córka wyjechała na wycieczkę, której łączny koszt wyniósł 450 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: B. W. ubiega się o całkowite prawo pomocy tzn. tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Przesądza o tym treść art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jako przesłankę otrzymania powyższego ustanowił niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, mniejszy wymiar pomocy tzn. częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Otrzymać takie częściowe wsparcie może osoba, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w szczególności pełne prawo pomocy, przeznaczone jest dla osób które nie mają dochodów czy majątku i w związku z czym z trudnością są w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby. Tymczasem B. W. określa siebie jako osobę ubogą, lecz ponosi co miesiąc wydatki na telefon i Internet w kwocie 200 zł, zaś na korepetycje dla córki - w wysokości 100 zł. W czerwcu bieżącego roku sfinansowała także wyjazd córki na wycieczkę, czego łączny koszt to 450 zł. Nie można uznać powyższych wydatków jako koniecznych w rozumieniu powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że z przedłożonego przez wnioskującą o pomoc wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w dniu 22 maja tego roku wpłynęła na ten rachunek łącznie kwota 2203,23 zł z tytułu zwrotu podatku dochodowego. Tym samym, B. W. dysponuje środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na pokrycie chociaż części kosztów postępowania, które zamierza zainicjować. Należy także podnieść, że ustawa procesowa tzn. P.p.s.a. nie przewiduje obowiązkowego udziału zawodowego pełnomocnika przy wnoszeniu skargi do sądu. Oznacza to, że strona może samodzielnie sporządzić taką skargę, a Sąd z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. rozpozna ją w jej granicach, jednak nie będzie związany wskazanymi w niej zarzutami, wnioskami, jak też powołaną ewentualnie podstawą prawną. Zatem Sąd, bez względu na sposób napisania skargi, dokona z urzędu analizy sprawy pod kątem ewentualnych uchybień organów administracji, które mogłyby skutkować usunięciem skarżonego przedmiotu z obrotu prawnego. Należy jeszcze podkreślić, że z mocy art. 6 P.p.s.a. Sąd w razie uzasadnionej potrzeby udzieli stronie występującej bez adwokata niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Tym samym okoliczność, że - jak twierdzi wnioskodawczyni – nie jest ona w stanie poradzić sobie z napisaniem skargi, nie stanowi w świetle powyższego uzasadnienia dla ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika. Z drugiej jednak strony uwzględniono fakt, iż B. W. pracuje na podstawie umowy do końca czerwca bieżącego roku i nie wiadomo obecnie, czy umowa ta zostanie przedłużona, a w związku z czym, czy wymieniona będzie dysponowała środkami finansowymi na samodzielne sfinansowanie swojego udziału w zainicjowanym ewentualnie postępowaniu sądowym. Poniesienie kosztów sądowych, w szczególności wpisu od skargi, stanowi zaś warunek konieczny merytorycznego rozpoznania sprawy. Dlatego też, aby nie zamykać wnioskodawczyni drogi sądowej uznano za zasadne zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie jednak, ze względów wyżej już przedstawionych, odmówiono ustanowienia na jej rzecz adwokata. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.