II SO/Rz 12/08

7 listopad 2008 r. POSTANOWIENIE Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 7 listopad 2008 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. oraz S. S. reprezentowanego przez żonę K. S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu radcy prawnego, w sprawie o sygn. II SO/Rz 12/08 dotyczącej skargi K. S., S. S. a także E. W. i A. W., na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008r., nr [...], o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, - postanawia - 1) zwolnić od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, 2) w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. K. S. oraz S. S. w piśmie sporządzonym w dniu 22 września 2008r., zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wymienione powyżej osoby są współskarżącymi w sprawie o sygn. II SA/Rz 685/08. Pod sygn. II SA/Rz 685/08 została zarejestrowana skarga K. S., S. S. oraz E. W. i A. W.. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponieważ wniosek K. S. oraz S. S. nie został złożony w formie druku PPF, WSA wezwał skarżących do uzupełnienia tego braku w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia wezwania. K. S. oraz S. S. wypełnili skierowane do nich wezwanie z jednodniowym uchybieniem siedmiodniowego terminu. Jednocześnie strony wniosły o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu uzasadniając ten wniosek złym stanem swego zdrowia. W toku postępowania S.S. ustanowił pełnomocnikiem K. S.. Postanowieniem z dnia 31 października 2008r., referendarz sądowy WSA w Rzeszowie przywrócił K. S. oraz S.S. termin do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym druku PPF. Przywrócenie terminu pozwala na zestawienie zdolności majątkowej stron skarżących z ustawowymi przesłankami przyznania prawa pomocy. Stwierdzono, co następuje: Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa natomiast art. 246 wyżej powołanej ustawy. Na mocy art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje, bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy. Dotyczy to zwłaszcza prawa pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiegają się strony w niniejszej sprawie. Wniosek K. S. i S. S. dotyczy nie tylko zwolnienia od kosztów sądowych, ale również ustanowienia fachowego pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego. Z tego wzglądu strony zobowiązane są udowodnić brak jakichkolwiek możliwości pokrycia kosztów finansowych prowadzonego postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Tymi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki oraz wynagrodzenie przysługujące fachowemu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie nie można dostrzec potrzeby udzielenia prawa pomocy w najszerszym zakresie tej instytucji. Po pierwsze, należy zauważyć, iż K. S. oraz S. S. są zobowiązani do ponoszenia kosztów sądowych wspólnie ze współskarżącymi w niniejszej sprawie, czyli z E. W. oraz A. W.. Oznacza to, że ciężary kosztów sądowych są rozłożone na wymienionych współskarżących w takim zakresie, jaki pomiędzy sobą ustalą. Tym samym, nie można przyjąć, aby wyłącznie na K. S. oraz S. S. ciążył obowiązek uiszczenia wpisu należnego od skargi w wysokości 500 zł. oraz pozostałych wiążących się z niniejszą sprawą kosztów sądowych np. wpis od skargi kasacyjnej. Po drugie, sytuacja majątkowa strona nie jest na tyle zła, aby odpowiadała hipotezie normy zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie sposób pominąć, iż wnioskodawcy uzyskują dochody w stałej wysokości 1532 zł. (netto), posiadają budynek mieszkalny, a także nieruchomość rolną o pow. 7ha. Skarżący prowadzą gospodarstwo rolne, dzięki któremu mogą uzyskiwać podstawowe środki żywnościowe. Otrzymują też z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego dopłaty bezpośrednie w wysokości rocznej 4-000 zł. Reasumując, ich sytuacja nie uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż strony posiadają rzeczywiste możliwości pokrycia pewnej części pełnej wysokości kosztów niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Nie oznacza to, że strony wnioskujące w ogóle nie spełniają warunków do otrzymania pomocy ze strony sądu. Ocena ich zdolności płatniczych pozwala uznać spełnienie przesłanek do częściowego przyznania prawa pomocy, polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości. Te przesłanki zostały wykazane gdyż brak przyznania prawa pomocy spowodowałby istotny uszczerbek na poziomie utrzymania koniecznego wnioskodawców. Strony osiągają, co prawda stałe dochody, lecz ich wysokość jest niewystarczająca do pełnego uczestniczenia w kosztach postępowania nawet na zasadach współuczestnictwa materialnego. Należy zauważyć, iż z kwoty dochodów netto skarżący muszą opłacić nie tylko koszty swego utrzymania, ale również koszty utrzymania syna P. Dlatego odmowa przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie tego prawa doprowadziłaby do powstania uszczerbku na poziomie utrzymania koniecznego rodziny S.. Pod tym pojęciem należy rozumieć, właściwy dla strony stan jej prawidłowej egzystencji. Ten stan jest uzależniony od zachowania przez osobę fizyczną zdolności do zakupu podstawowych środków utrzymania tj. żywność, lekarstwa, koszty utrzymania lokalu mieszkalnego. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 258 § 2 pkt 7 p.s.a.