II SO/Rz 12/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 13.11.2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie z wniosku R. B. o ukaranie grzywną Marszałka Województwa [...], - postanawia – 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez: a) zwolnienie od kosztów sądowych w połowie ich pełnej wysokości, b) ustanowienie adwokata, 2) odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Sygn. II SO/Rz 12/09 Uzasadnienie Wnioskiem na druku PPF złożonym w dniu 27.10.2009 r., R. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wniosek ten złożono do sprawy nałożenia na Marszałka Województwa [...] grzywny z powodu nie przesłania w ustawowym terminie akt administracyjnych sprawy. Ponieważ skarżąca nie wyjaśniła wszystkich istotnych dla właściwej oceny jej żądania okoliczności rodzinnych i majątkowych, referendarz sądowy WSA w Rzeszowie pismem z dnia 30.10.2009 r. wezwał R. B., do podania oraz wyjaśnienia: dochodów osiąganych przez męża strony A. K. w skali miesiąca w wysokości netto, kwot dopłat otrzymywanych z tytułu posiadania gruntu rolnego, podania dokładnego rodzaju prowadzonej działalności rolniczej oraz wysokości rzeczywistych dochodów z gospodarstwa rolnego osiąganych w skali roku, kwoty wydatków ponoszonych na bieżące i konieczne utrzymanie rodziny w skali miesiąca, rodzaju oraz kwoty pomocy uzyskiwanej od rodziców, czy członkowie rodziny skarżącej dysponują pojazdami mechanicznymi lub telefonami komórkowymi, a jeżeli tak należało podać wysokość kosztów utrzymania tych przedmiotów przez okres miesiąca. Odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęła w terminie. Na podstawie wniosku PPF oraz nadesłanych dodatkowych informacji, ustalono następujące okoliczności: R. B. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 612,82 zł miesięcznie i jej męża w kwocie około 1476 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca otrzymuje zasiłek wychowawczy w kwocie 400 zł miesięcznie, natomiast dochód z gospodarstwa (1,06 ha) ustalony według powierzchni przeliczeniowej wynosi 1898 zł rocznie. W styczniu następnego roku, strona skarżąca utraci prawo do zasiłku wychowawczego. Posiadane przez rodzinę składniki majątkowe obejmują dom o pow. 116,5 m, oraz nieruchomość rolną o pow. 1,06 ha. Skarżąca nie otrzymuje dopłat do gruntów rolnych. Prowadzi działalność rolniczą w niewielkich rozmiarach. Z podanych przez skarżącą danych wynika, że średnie wydatki jej rodziny w skali miesiąca obejmują następujące pozycje : gaz 70 zł, energia elektryczna 150 zł, bilety miesięczne 260 złotych, ubezpieczenie NW 77 zł, ogrzewanie 650 zł, opłacenie podatku rolnego, nakłady związane z prowadzeniem gospodarstwa (około 2000 złotych). Skarżąca ponosi również wydatki na zakup żywności w tygodniu od 70 do 100 zł, natomiast w okresie świątecznym od 280 do 400 zł. Strona, aby utrzymać swe gospodarstwo domowe korzysta z pomocy rodziców. Pokrywają oni koszty opłat sądowych, a także opłat pocztowych. Rodzice pomagają także w zakupie żywności oraz środków czystości. Ponadto, R. B. ponosi koszty utrzymania samochodu oraz telefonu komórkowego. Samochód został zakupiony dzięki pomocy sióstr skarżącej. Na utrzymanie samochodu rodzina wydatkuje 100 zł na miesiąc zaś na telefon komórkowy 25 zł. Budżet rodziny obciążają wydatki na zakup papierosów w skali miesiąca na kwotę 300 zł. Stwierdzono, co następuje: R. B. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego powinna wykazać zaistnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; ze zm., dalej jako p.p.s.a). W świetle tego przepisu, strona obowiązana jest wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości współuczestniczenia w kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty sądowe oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Skarżąca opisując we wniosku swą sytuację oraz odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego udowodniła ponad wszelką wątpliwość, iż nie jest w stanie ponieść pełnego ciężaru związanego z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Jednakże uzyskiwanie dochodów, posiadanie gospodarstwa rolnego, samochodu oraz utrzymywanie telefonu komórkowego nie pozwala stwierdzić stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., że skarżąca nie posiada żadnych możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Takimi możliwościami skarżąca dysponuje. Uprawnia to do zastosowania wobec strony art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. a tym samym do zniesienia jedynie części ciężarów niniejszego postępowania sądowego. Nie naruszy zdolności wnioskodawczyni do zakupu dóbr i usług podstawowych dla osoby fizycznej pokrycie jedynie połowy przyszłych kosztów sądowych postępowania. Zwolnienie od połowy kosztów sądowych oznacza, że skarżąca będzie zobowiązana do uiszczenia jedynie połowy wpisu sądowego. Na poczet tego wpisu zostanie zaliczona wpłacona przez stronę na rachunek sądu kwota 100 zł. Skarżąca może zgromadzić pewne oszczędności dzięki ograniczeniu korzystania z samochodu, telefonu komórkowego oraz z zakupu papierosów. Korzystanie z tych dóbr nie jest niezbędne dla utrzymania koniecznego osoby fizycznej. Używanie papierosów nie tylko znacząco pomniejsza budżet rodziny (300 zł w skali miesiąca), ale przede wszystkim wpływa na stopniowe pogorszenie zdrowie jej członków. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że tylko potrzeba zachowania stanu utrzymania koniecznego rodziny uzasadnia zastosowanie tak szczególnego środka pomocy publicznej, jakim jest prawo pomocy. Wydatki na potrzeby zbędne dla tego stanu nie mogą być w jakimkolwiek stopniu preferowane przez rozpoznającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Innymi słowy, finansowe współuczestniczenie w sprawie sądowej musi odbywać się kosztem wydatków niemających wpływu na stan egzystencji osoby fizycznej. W podobny sposób sytuację majątkową R. B. oceniał WSA w sprawach, w których skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (np. sprawa o sygn. akt II SA/Rz 398/09). Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w części w oparciu o art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.