II SO/Rz 13/24

24 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Asesor WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu 24 października 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o wymierzenie Wójtowi Gminy [...] grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p o s t a n a w i a - I. wymierzyć Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 250 /słownie: dwieście pięćdziesiąt/ złotych; II. zasądzić od Wójta Gminy [...] na rzecz stronny skarżącej kwotę 100 zł /słownie: stu złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 4 sierpnia 2024r. J. M. (dalej: Skarżący) zawnioskował o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy [...] (dalej: organ) z tytułu nieprzekazania do WSA w Rzeszowie, skargi na bezczynność tego organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej - projektu organizacji ruchu w gminie. Skargę na bezczynność organu wniósł Skarżący pismem z 1 lipca 2024r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, za pośrednictwem platformy usług elektronicznych e-PUAP organu. W odpowiedzi na wniesioną skargę na bezczynność Wójt Gminy [...], pismem z 4 lipca 2024r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniesionej skargi, poprzez przedłożenie wydruku maila z 19 maja 2024r. zawierającego wniosek o udzielenie informacji publicznej oraz wskazanie adresu e-mail, pozwalającego na zadośćuczynienie wnioskowi o udzielenie informacji publicznej, a także poinformował Skarżącego, że po uzupełnieniu braków organ rozstrzygnie zarówno w przedmiocie wniosku jak i w przedmiocie uwzględnienia skargi bądź przesłania jej do WSA w Rzeszowie. Pismem z 4 sierpnia 2024r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) z powodu nieprzekazania do WSA w Rzeszowie - w ustawowym terminie 15 dni - wniesionej przez niego skargi na bezczynność. Skarga ta została przekazana do WSA w Rzeszowie dopiero 12 sierpnia 2024r. w odpowiedzi na wezwanie Sądu o nadesłanie akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę. W piśmie z 12 sierpnia 2024r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o ukaranie, organ podkreślił, że na adres mailowy gminy nie wpłynął e-mail Skarżącego, zawierający wniosek o udzielenie informacji publicznej. Wyjaśnił, że o skierowaniu takiego wniosku o informację organ dowiedział się dopiero z treści skargi na bezczynność i niezwłocznie podjął starania w celu załatwienia tego wniosku, jednak - wobec jego nieprecyzyjności oraz braku mailowego adresu zwrotnego - nie był w stanie udostępnić żądanej informacji. Podjął zatem korespondencję ze stroną w formie pisemnej, umożliwiającej komunikację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wniosek okazał się zasadny. Jak wynika z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność bądź też przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na organie ciąży z kolei obowiązek przekazania do sądu skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy w ciągu 30 dni od daty jej wniesienia, a w sprawach objętych kognicją sądów na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022, poz. 902, dalej: u.d.i.p.)- w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). W razie nieprzekazania skargi w zakreślonym powyżej terminie, sąd może na wniosek skarżącego, wymierzyć organowi grzywnę w wysokości nieprzekraczającej 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, co wynika z art. 55 § 1 i art. 154 § 6 P.p.s.a. Aktualnie stanowi o tym obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. - zgodnie z którym wynagrodzenie to wyniosło 6 246,13 zł. Należy wyjaśnić, że ratio legis komentowanej normy prawnej jest - z uwagi na przyjęty pośredni tryb wnoszenia skargi - zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżących przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organy administracji publicznej. Odbywa się to przez dyscyplinowanie organu do terminowego wykonywania obowiązku określonego w treści art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. do niezwłocznego przekazania sądowi administracyjnemu skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne - kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, bądź to, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 259). Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy stwierdzić, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje bowiem bezspornie, że skarga na bezczynność wniesiona przez Skarżącego w formie elektronicznej 1 lipca 2024r. została przekazana sądowi dopiero 12 sierpnia 2024r. - na wyraźne wezwanie, spowodowane wniesionym przez Skarżącego wnioskiem o wymierzenie grzywny. W konsekwencji, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Wójta Gminy [...] przepisów art. 54 § 2 P.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Naruszenie to nie wynikało z przyczyn niezależnych od organu. Z pisma organu z 12 sierpnia 2024r. wynika, że przyczyną opisanego naruszenia było przekonanie organu o słuszności przewlekania przesyłania wniesionej skargi na bezczynność tego organu, w oczekiwaniu na uzupełnienie przez stronę żądanych braków, pozwalających na merytoryczne załatwienie sprawy, co do której organ pozostaje w bezczynności. Tymczasem w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ ma bezwzględny obowiązek przekazać sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. Rolą organu nie jest rozstrzyganie, co do zasadności samej skargi. Jedynym bowiem podmiotem uprawnionym do oceny, zarówno prawidłowości wniesienia skargi, jak i trafności jej zarzutów będzie sąd administracyjny, który stwierdzi, czy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a następnie czy znajduje uzasadnione podstawy. Aby kontrola ta była możliwa, Sąd musi jednak otrzymać od organu skargę wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Jednocześnie w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi akt sprawy Sąd nie bada zasadności skargi ani też jej dopuszczalności - zagadnienia te oceniane są dopiero na etapie postępowania skargowego. Stanowisko w tym zakresie ma umocowanie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OPS 1/23 (dostępna w CBOSA). Grzywna nakładana jest bowiem za samo niewykonanie obowiązku przekazania skargi - merytoryczna trafność czy też bezzasadność samej skargi nie rzutuje na prawidłowość działania organu w tej kwestii. Wziąwszy zatem pod uwagę treść art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., Sąd postanowił wymierzyć grzywnę w wysokości 250 zł. Taka kwota zdaniem Sądu czyni zadość funkcjom dyscyplinującym, represyjnym i prewencyjnym z art. 55 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Tak w wyroku NSA z 18 kwietnia 2023 r. III OZ 188/23). Miarkując wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę fakt, że skarga została przekazana do Sądu niezwłocznie w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt 1 postanowienia na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji orzeczenia na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.