II SO/Rz 14/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...[r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu odwiertu studni głębinowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. IISO/Rz 14/09 U Z A S A D N I E N I E J.K. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata "do napisania skargi do WSA w R. przeciwko SKO w T. na decyzję Nr [...] z dnia [...]r." W motywach wniosku podał, że nie ma na tyle środków finansowych, aby mógł wyznaczyć sobie do sprawy adwokata z wyboru. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2010r. sygn. akt II SO/Rz 14/09 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. W dniu 9 lutego 2010r. J.K. wniósł sprzeciw od tego postanowienia, w którym podał, że adwokaci żądają kwoty 1500 złotych za napisanie skargi i poprowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym. Wskazał, że przebywał w szpitalu i na same lekarstwa musi wydać 1000 zł. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej skrótem P.p.s.a.) zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata albo radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym nie wystarczy wykazać, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną skarżącego, lecz chodzi tu o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i rodziny. Należy zauważyć, że jedyną przesłanką jaką przewiduje art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jest sytuacja materialna wnioskodawcy i to ona decyduje o przyznaniu prawa pomocy. Na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od generalnej reguły ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Jak wynika z oświadczeń wnioskodawcy ma on 37 lat, zamieszkuje samotnie, ma dom o pow. 100 m- wraz z budynkami gospodarczymi o takiej samej powierzchni oraz nieruchomość rolną o pow. 2 ha. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 1500 zł. miesięcznie, którą przeznacza na utrzymanie domu (500 zł.), ubranie (300 zł.), wyżywienie (300 zł.) i lekarstwa (200 zł.). Podał, że 1 ha z posiadanej nieruchomości rolnej został zagospodarowany jako uprawa leśna, pozostała część to nieużytki rolne i teren pod budowę, swoim gospodarstwem zajmuje się sam "na ile starcza mi sił i środków do życia", nie uzyskuje w związku z jego prowadzeniem dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wskazał, też że nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Wniosek J.K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Sąd doszedł do przekonania, że nie wykazał on istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka jest konsekwencją działania J.K., który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Oceniając zasadność zastosowania wobec wnioskodawcy instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że gdy został on wezwany do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych stwierdził, że nie ma rachunku bankowego. Natomiast w piśmie z dnia 15 marca 2010r. wskazał, że nie ma odcinka renty bo przelewy z ZUS-u są dokonywane drogą elektroniczną. W ocenie Sądu świadczy to o tym, że jednak ma on rachunek bankowy. Dodatkowo wezwany do wskazania wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych podał, że nie ma żadnego pojazdu mechanicznego- pismo z dnia 13.02.2010r. W wyniku kolejnego wezwania podał, że ma w gospodarstwie ciągnik, pługi, brony, kultywator i kosiarkę- pismo z dnia 15.03.2010r. W sprzeciwie podał, że jego środki finansowe są bardzo mizerne, zwłaszcza, że był w szpitalu i na leczenie musi wydać 1000 zł na same tylko lekarstwa. Zaś wezwany do przedłożenia rachunków dotyczących zakupu leków z ostatnich miesięcy podał, że w tym okresie przebywał w szpitalu gdzie był zaopatrywany w lekarstwa za darmo, a wydatki prywatne, które ponosił za wizyty lekarzy nie może potwierdzić w rachunkach gdyż wszystko było opłacane do rąk własnych bez pokwitowania. Podane przez wnioskodawcę okoliczności uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Mając na względzie zasady doświadczenia życiowego i logicznego wnioskowania w ocenie Sądu są mało wiarygodne. Ponadto stwierdzić należy, że Sąd ocenia nie tylko kwestie wysokości uzyskiwanych dochodów, lecz również sytuację majątkową. Zauważyć należy, że J.K. posiada znaczny majątek nieruchomy, a dla rozstrzygnięcia w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy decydujące znaczenie miało i nadal ma niewykazanie przez wnioskodawcę niemożliwości poniesienia tych kosztów. Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem jest wykazanie ewentualnego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu co oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, do których zalicza się niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i opłaty związane z utrzymaniem domu/mieszkania. Jednakże koszty te nie obejmują wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które osoba wnioskująca ma obowiązek ograniczyć do niezbędnego minimum celem poczynienia wymaganych oszczędności na pokrycie kosztów postępowania. Podkreślić należy, że ustawa o postępowaniu przed sądem administracyjnym nie przewiduje obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (skargę można wnieść samodzielnie - co zresztą J.K. uczynił pismem z dnia 3 listopada 2009r.i sprawa jest zarejestrowana pod sygn. akt IISA/Rz 986/09); wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia (np. skargi kasacyjnej, zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi). Wynagrodzenie pełnomocnika jest ustalane umową między nim a klientem. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.), który w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c jako stawkę minimalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji w sprawie mającej być przedmiotem zaskarżenia wskazuje kwotę 240 zł, co można przyjąć jako stawkę orientacyjną. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.