II SO/Rz 15/10

Dnia 14 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego -postanawia- I. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego; II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 1 września 2010 roku, sygn. II SO/Rz 15/10 referendarz sądowy przyznał skarżącemu P. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie, tym samym postanowieniem, odmówiono skarżącemu ustanowienia radcy prawnego. Od postanowienia referendarza skarżący wniósł sprzeciw. Zarzucił w nim, że nie uwzględniono jego wniosku w całości, pomimo iż w sposób jednoznaczny wykazał, że spełnia ku temu wymogi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. – na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego Sąd ocenił jego wniosek jako częściowo zasadny. W oparciu o złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty Sąd ustalił co następuje: skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym z pięcioletnim synem. Zamieszkują w mieszkaniu brata skarżącego – P. B. Nie ponoszą z tego tytułu żadnych wydatków. Źródłem utrzymania skarżącego jest praca zarobkowa. W okresie od czerwca do października 2010 roku skarżący zarobił łącznie kwotę 5191,34 zł. netto; czerwiec – 0 zł, lipiec 984,15 zł, sierpień 1749,23 zł, wrzesień 2457,96 zł. Skarżący prognozuje, że w miesiącu październiku zarobi kwotę ok. 2000 zł. netto. Łączne zadłużenie skarżącego w instytucjach bankowych wynosi 7883,40 zł.; rachunek rozliczeniowy – 1916,05 zł., rachunek karty kredytowej – 5922,35 zł. Pismem z dnia 15 października 2010 roku Sąd Rejonowy w Krakowie wezwał skarżącego do uiszczenia kosztów sądowych oraz nałożonej grzywny w łącznej wysokości 661 zł. Na średniomiesięczne wydatki skarżącego składają się: utrzymanie syna 400 zł., wyżywienie – 500 zł, czynsz za mieszkanie – 520 zł., lekarstwa – 100 zł., telefon 29 zł, inne wydatki, w tym gaz, prąd, ubezpieczenie syna – 955 zł. Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową skarżącego oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach należy stwierdzić, iż dochód przez niego uzyskiwany jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na opłacenie radcy prawnego. Z tych względów Sąd postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie fachowego pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd zwraca uwagę, że dochód skarżącego nie jest aż tak niski, by uzasadnić przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zwalniając skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z opłaceniem fachowego pełnomocnika Sąd umożliwił mu podjęcie starań o poczynienie oszczędności w związku z koniecznością opłacenia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawniają do stwierdzenia, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd stanął na stanowisku, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnej ich wysokości. Sąd zaznacza przy tym, że koszty związane z uczestnictwem w postępowaniu przed sądem administracyjny mają charakter pierwszorzędny, co oznacza, że zwolnienia od ich poniesienia nie można uzasadniać koniecznością uregulowania innych zobowiązań o charakterze konsumpcyjnym. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.