II SO/Rz 15/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. M. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o ustanowienie adwokata. Wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód z tytułu umowy o pracę wynosi tylko 1450 zł. Ponosi wydatki w postaci orzeczonych wobec niego kar grzywien w wysokości 698 zł miesięcznie oraz raty z tytułu zawartej ugody sądowej w kwocie 250 zł miesięcznie. Skarżący wskazał także na zajęcia komornicze. Celem uzupełnienia powyższych informacji wezwano M. M. do podania szczegółowo określonych danych. W odpowiedzi wymieniony wskazał, że w stosunku do domu, w którym mieszka nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego; zajmuje go na podstawie ustnej umowy. Średnie miesięczne koszty związane z jego utrzymaniem wynoszą 185 zł. Średnie miesięczne wydatki: na wyżywienie 250 zł, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu 35 zł. Wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych. Do odpowiedzi wymieniony dołączył zaświadczenie z banku o zamknięciu w dniu 27 października 2016 r. należącego do niego rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Oświadczenie złożone przez M. M. uznano za niewiarygodne, co zdeterminowało rozstrzygnięcie w przedmiocie jego wniosku. Dodatkowo, wymieniony nie wywiązał się w pełni z obowiązku wykonania wystosowanego do niego wezwania. Mianowicie, nie wyszczególnił on wydatków na utrzymanie domu, w którym mieszka, podając tylko łączną kwotę z tego tytułu (185 ZŁ), która wydaje się być zaniżona. Jako zbyt niski wydaje się być także podany comiesięczny wydatek na wyżywienie (250 zł). M. M. nadesłał zaświadczenie bankowe wskazujące na zamknięcie należącego do niego rachunku bankowego. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie jest to jego jedyny tego rodzaju rachunek, co wynika z akt sprawy zarejestrowanej przed tut. Sądem pod sygn. akt II SA/Rz 487/17. Wynika z nich, że w dniu 15 maja 2017 r. z rachunku M. M. została przelana na konto Sądu kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi jego byłej żony S. S. Powyższa okoliczność poddaje zresztą w wątpliwość podaną przez wnioskodawcę informację o prowadzeniu przez niego samodzielnego gospodarstwa domowego. Należy także zwrócić uwagę, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej widnieje jako aktywny wpis wymienionego jako prowadzącego taką działalność, a dochodu z powyższej nie ujawnił on. Podkreślenia wymaga również, że prywatne zobowiązania stron, tj. w przypadku M. M. wynikające z zawartej przez niego ugody sądowej oraz wynikające z nałożonych w stosunku do niego grzywien nie mogą wyprzedzać obowiązku zapłaty kosztów postępowania sądowego, które zamierza on zainicjować. Jak bowiem wynika z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", tylko wydatkom niezbędnym można przyznać takie pierwszeństwo. Przepis ten stanowi mianowicie, że częściowe prawo pomocy, a zatem np. w zakresie ustanowienia adwokata przyznawanej jest osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jasne brzmienie tego przepisu wskazuje, że to osoba ubiegająca się o wsparcie winna wykazać, że jest ono faktycznie uzasadnione. Owo wykazanie zaś oznacza, że wnioskodawca powinien przedstawić jak najpełniejsze informacje o swoim stanie rodzinnym i majątkowym, które dodatkowo nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Gdy zaś takowe istnieją, to brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy, które w myśl art. 199 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od wyrażonej w tym unormowaniu zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Generalnie więc to strona postępowania sądowego zamierzając bronić swych praw na drodze sądowej winna zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki. Przerzucenie bowiem tego ciężaru na barki ogółu podatników, z których danin finansowane jest prawo pomocy, możliwe jest tylko w wyjątkowych sytuacjach, tj. wobec osoby rzeczywiście ubogiej, która przy tym wykaże ten fakt dostatecznie. Dodatkowo, należy jeszcze wskazać, że w świetle posiadanych informacji, M. M. nie wystąpił jeszcze ze skargą do tut. Sądu. Tymczasem, na etapie do wydania w konkretnej sprawie sądowej wyroku nie istnieje – w świetle uregulowań P.p.s.a. – obowiązek działania za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika. Sąd zaś w zakresie swoich obowiązków uwzględnia ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Z podniesionych wyżej względów orzeczono o odmowie ustanowienia na rzecz M. M. pełnomocnika. Wymieniony nie udowodnił bowiem, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanka powyższego została w jego wypadku spełniona. Podstawę orzeczenia stanowił ostatnio powołany przepis w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.