II SO/Rz 15/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu MM od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 września 2017 r. II SO/Rz 15/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - p o s t a n a w i a - zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania MM prawa pomocy. W dniu 21 sierpnia 2017 r. MM zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał, że nie posiada żadnego majątku, jego comiesięczne dochody stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 450 zł, jednakże co miesiąc uiszcza kwotę niespełna 700 zł tytułem "kar sądowych" oraz kwotę 250 zł tytułem zawartej "ugody sądowej". Wezwaniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy zwrócił się do wnioskodawcy o uzupełnienie złożonego wniosku poprzez wskazanie aktu będącego przedmiotem jego skargi wraz ze wskazaniem, czy skarga na rzeczony akt została już wniesiona, czy też wnioskodawca dopiero zamierza wnieść taką skargę. Ponadto referendarz sądowy zwrócił się o złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy. Następnie, postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. II SO/Rz 15/17, odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, uznając za niewiarygodne informacje podane przez wnioskodawcę, odnoszące się do jego sytuacji materialno – bytowej. W sprzeciwie od tego postanowienia, MM zakwestionował stanowisko referendarza sądowego odnośnie rzetelności podanych przez niego comiesięcznych kosztów utrzymania, podtrzymując dotychczas zgłoszone żądanie i argumentując, że w świetle jego sytuacji materialno – bytowej jest ono w pełni zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", prawo pomocy (obejmujące m.in. ustanowienie adwokata) może być przyznanie stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Nie ulega wątpliwości, że postępowaniem, o którym mowa we wskazanej regulacji, jest postępowanie sądowoadministracyjne. Do rozpoznania zaś spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne (art. 2 Ppsa), a zatem Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne (art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) – dalej: "usa"). Uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 Ppsa), a także uczestnikowi postępowania (art. 33 w zw. z art. 12 Ppsa). W kontekście wyżej poczynionych rozważań należy zaznaczyć, że osoba fizyczna może zwrócić się do wojewódzkiego sądu administracyjnego o przyznanie jej prawa pomocy przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego, niemniej merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku, a w konsekwencji również i jego potencjalne uwzględnienie, jest uzależnione od wykazania przez wnioskodawcę, że jego wolą jest wniesienie skargi sądowoadministracyjnej, a zatem zainicjowanie takiego postępowania. Musi on zatem wskazać przedmiot potencjalnego zaskarżenia, tj. akt podlegający zaskarżeniu w rozumieniu art. 3 § 2 i § 3 Ppsa oraz oznaczyć organ, który rzeczony akt wydał, względnie wskazać na czym polegać ma bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Prawo pomocy może być bowiem przyznane stronie w ramach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, rozumianej jako sprawa zainicjowana skargą, w której oznaczono indywidualnie przedmiot zaskarżenia, tj. wskazany konkretnie akt organu administracji. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy błędnie rozpoznał merytorycznie wniosek o przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy, gdyż wobec niekompletnego i nieuzupełnionego wniosku, winien pozostawić wniosek bez rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 252 § 2 Ppsa, wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie zaś do art. 257 Ppsa, wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Wskazać należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPF, MM nie wypełnił w ogóle rubryki nr 3 "informacja o przedmiocie zaskarżenia". Nie wskazał zarówno zaskarżonego aktu (rubryka 3.1), daty wydania zaskarżonego aktu (rubryka 3.2), numeru zaskarżonego aktu lub sprawy (rubryka 3.3), nazwy zaskarżonego organu (rubryka 3.4) oraz nie wskazał czego dotyczy sprawa (rubryka 3.5). O powyższe informacje wnioskodawca został wezwany przez referendarza sądowego w piśmie z dnia 25 sierpnia 2017 r., jednakże wezwanie to, w tym zakresie, pozostało bez odpowiedzi. Ogólnikową informację o sprawie, w której zawnioskował o ustanowienie adwokata, MM zawarł dopiero we wniesionym sprzeciwie podnosząc, że o przyznanie prawa pomocy zwrócił się celem "napisania skargi do Sądu Najwyższego". Tym samym, wobec niewskazania przedmiotu potencjalnego zaskarżenia i nieuzupełnienia wniosku, referendarz sądowy, zgodnie z art. 257 w zw. z art. 258 § 1 6 Ppsa, winien pozostawić wniosek bez rozpoznania. Niemniej skoro w niniejszej sprawie referendarz dokonał merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego żądania w kontekście sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy i wydał postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, a w świetle zawartej we wniesionym sprzeciwie informacji o żądaniu ustanowienia zawodowego pełnomocnika celem zainicjowania sprawy przed Sądem Najwyższym, uznać należało, że rozpoznanie wniosku MM przez tut. Sąd jest bezprzedmiotowe a więc w tym przypadku zbędne. Sąd Najwyższy nie jest bowiem sądem administracyjnym (art. 175 ust.1 Konstytucji RP), a w jego kompetencjach nie leży orzekanie w sprawach sądowoadministracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1254 z późn. zm.), zaś co już podkreślono, przepisy Ppsa nie przewidują możliwości przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika, w celu zainicjowania sprawy przed sądami innymi niż sądy administracyjne. Zgodnie z art. 260 § 1 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie zaś do art. 249a Ppsa, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wobec wskazanych wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 249a Ppsa, zmienił zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego i umorzył postępowanie w sprawie przyznania MM prawa pomocy.