II SO/Rz 16/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o wymierzenie Szpitalowi [...] w [...] grzywny w związku z brakiem przekazania Sądowi skargi i odpowiedzi na skargę D. G. na bezczynność Szpitala [....] w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej wraz z aktami sprawy - postanawia – I. wymierzyć Szpitalowi [....] w [...] grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) zł, II. zasądzić od Szpitala [...] w [...] na rzecz Wnioskodawcy kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek o wymierzenie Szpitalowi [....] w [...] grzywny w związku z nieprzekazaniem do Sądu Jego skargi na bezczynność tego Szpitala w przedmiocie dostępu do informacji publicznej w ustawowym terminie 15 dni. W uzasadnieniu podał, że w dniu 20 października 2024 r. złożył drogą elektroniczną skargę na bezczynność Szpitala i nie została ona przekazana Sądowi. Wniósł też o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zainicjowanym przedmiotowym wnioskiem w charakterze jego uczestnika A., bowiem wynik tego postępowania dotyczyć będzie także interesu tego podmiotu jako tworzącego ten Szpital i sprawującego nad nim nadzór w zakresie zgodności działalności z przepisami prawa. W odpowiedzi na wniosek Szpital wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że w dniu 23 stycznia 2025 r. przekazał do tut. Sądu skargę wraz z odpowiedzią na nią oraz dokumentem, o którego udostępnienie ubiega się Wnioskodawca. Szpital potwierdził, że wpłynęła do niego w dniu 20 października 2024 r. skarga D. G., kwestionująca brak udzielenia Mu odpowiedzi na pismo z 2023 r. Ze względu jednak na to, że żądanej odpowiedzi udzielono Skarżącemu jeszcze w 2023 r., to uznano, że skarga ta jest bezprzedmiotowa, bowiem wnoszący ją nie ma interesu prawnego legitymującego go do jej złożenia. Szpital podkreślił, że przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia skargi na pozytywne rozstrzygnięcie, a ponadto zauważył, że nie jest organem administracji publicznej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Jak stanowi art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl zaś art. 54 § 2 P.p.s.a., organ ten obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Modyfikację w zakresie terminu do dokonania powyższej czynności zawiera regulacja zawarta w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), określana następnie jako "u.d.i.p.", której art. 21 pkt 1 obliguje podmiot, do którego wpłynęła skarga do przekazania jej wraz z odpowiedzią i aktami sprawy w terminie 15 dni od dnia otrzymania przedmiotowego środka zaskarżenia. Jeśli organ nie zastosuje się do powyższych obowiązków wynikających z powołanych przepisów prawa, wówczas sąd – jak stanowi art. 55 § P.p.s.a. - na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wedle wskazanego art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. (Dz. U. poz. 137), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2023 r. wyniosło 6246,13 zł, a w drugim półroczu 2023 r. wyniosło 6445,71 zł. Jak wynika z załączonych do niniejszego wniosku dokumentów, D. G. w dniu 20 października 2024 r. wniósł do tut. Sądu, za pośrednictwem Szpitala, skargę na bezczynność tego podmiotu w przedmiocie informacji publicznej. Jak wskazuje Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia, skarga ta została doręczona Szpitalowi w tym samym dniu. Tym samym, ostatnim dniem na przekazanie jej Sądowi wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy był 5 listopada 2024 r. (a to ze względu na fakt, że dniem wniesienia skargi była niedziela). Do tego dnia obowiązek ten nie został wykonany. Skarga przekazana została Sądowi dopiero dnia 23 stycznia 2025 r. Celem grzywny, o której mowa w powołanym wyżej art. 55 § 1 P.p.s.a., jest przede wszystkim funkcja dyscyplinująca, a więc mająca w zamiarze doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego. Nadto, grzywna ma charakter represyjny i związana jest z ochroną wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Grzywna pełni także funkcję prewencyjną, bowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości i to zarówno przez podmiot ukarany, jak i przez inne organy administracji. Wskazane unormowanie zawarte w art. 55 § 1 P.p.s.a. nie obliguje do wymierzenia grzywny w razie, gdy przewidziany nim obowiązek nie został spełniony, ale równocześnie brak jego wypełnienia jest wystarczającą podstawą do przychylenia się do złożonego wniosku. O powyższym przesądza użyte przez ustawodawcę w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "może". Z tej przyczyny, złożony przez Szpital wniosek o umorzenie postępowania nie został uwzględniony. Natomiast wszelkie związane ze sprawą okoliczności powinny mieć wpływ na konkretny wymiar grzywny. Sąd rozstrzygając w przedmiocie wniosku winien więc wziąć pod uwagę przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał złożony wniosek za uzasadniony i wymierzył Szpitalowi grzywnę w wysokości 500 złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie Sąd miał na względzie, że Szpital zrealizował ostatecznie ciążący na nim obowiązek i przekazał tut. Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na nią. Uwzględnił też to, że Szpital odpowiedział na złożony wniosek o grzywnę i przedstawił powody, dla których nie wypełnił powyższego wymogu w ustawowym piętnastodniowym terminie. Sąd wziął też pod uwagę, że opóźnienie Szpitala wynosi ponad 2,5 miesiąca. Ponadto, Sąd miał na uwadze, że argumentacja Szpitala przedstawiona w odpowiedzi na wniosek jest bezzasadna. Nie zasługuje więc na uwzględnienie twierdzenie Szpitala, który uznał, że D. G. nie był uprawniony do wystąpienia z przedmiotową skargą. Odnosząc się do tego należy podnieść, że to nie rolą podmiotu, do którego wpłynęła skarga jest ocena jej dopuszczalności, czy to podmiotowej czy to przedmiotowej. Wprawdzie istniały w tym zakresie wątpliwości w orzecznictwie sądowym, ale zostały one rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2023 r. (III OPS 1/23), w której Sąd ten przesądził, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu NSA wskazał, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Pierwsze z postępowań jest procesową rekcją na naruszenie prawa przy przekazaniu skargi do sądu, a tym samym naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd, drugie postępowanie zaś zmierza do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Ponadto, o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. W odniesieniu natomiast do stwierdzenia Szpitala, że nie jest on organem administracji publicznej, to w świetle powołanego zresztą przez Szpital art. 21 u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym, z mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są nie tylko organy administracji publicznej, a sąd rozpoznający sprawę z zakresu tejże ustawy ocenia m. in. czy podmiot, którego bezczynność została zaskarżona mieści się w tej właśnie grupie podmiotów. Reasumując, w ocenie Sądu, wymierzenie grzywny jest zasadne, a jej wielkość (500 zł) pozwoli na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany w ustawie procesowej jaką jest Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 stosowanych w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., zaliczając do nich wpis w kwocie 100 zł od złożonego wniosku o wymierzenie grzywny. Odnosząc się jeszcze na końcu do zawartego we wniosku o wymierzenie grzywny wniosku o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania A. Sąd wskazuje na dwie kwestie. Po pierwsze więc postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny prowadzone jest w odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej niż sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stronami tak zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego tj. w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. mogą być tylko skarżący, którego skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, nie została przez organ administracji publicznej przekazana właściwemu sądowi administracyjnemu oraz ten organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Po drugie zaś, z mocy art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zatem nie może ulegać wątpliwości, że to sam zainteresowany udziałem w danym postępowaniu może złożyć wniosek o dopuszczenie go do udziału w nim. Z tych więc przyczyn zgłoszony przez D. G. wniosek o dopuszczenie A. do udziału w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest kwestia wymierzenia grzywny Szpitalowi nie mógł zostać uwzględniony.