II SO/Rz 23/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przed złożeniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 295/17 odrzucające zażalenie K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 295/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2017 r. , sygn. akt II SA/Rz 295/17 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę kasacyjną K. S. od wyroku tego Sądu z dnia 26 lipca 2017 r. oddalającego skargę K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego. Z kolei, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. tut. Sąd odrzucił zażalenie K. S. na wymienione postanowienie z dnia 17 lipca 2018 r. W dniu 18 sierpnia 2018 r. K. S. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego celem sporządzenia środka zaskarżenia od postanowienia z 8 sierpnia 2018 r. Do wniosku tego referendarz sądowy nie przychylił się i postanowieniem z dnia 15 października 2018 r. (sygn. akt II SO/Rz 17/18) odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Orzeczenie to nie zostało zakwestionowane. Następnie, dnia 31 października 2018 r. K. S. ponownie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Podała, że jest wdową, ma 89 lat. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1328 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł. Środki te przeznacza na opłaty, wyżywienie i leczenie. Ponadto, jest zadłużona u siostry i brata "na pomoc prawną" i z tego tytułu uiszcza co miesiąc kwotę 200 zł. Skarżąca mieszka w domu (gdzie zajmuje jeden pokój) wraz z córką, wnuczkiem oraz jego żoną i dzieckiem, jednak nie prowadzi z żadną z tych osób wspólnego gospodarstwa domowego. Ponosi 1/3 kosztów związanych z utrzymaniem domu. Posiada nieruchomość rolną o pow. 0,38 ha. Nie ma jakichkolwiek oszczędności. W tym miejscu wskazuje się, że dla rozpoznania niniejszego wniosku wzięto pod uwagę także dane dotyczące kosztów utrzymania domu przedstawione w sprawie sygn. akt II SA/Rz 295/17 na potrzeby wniosku o prawo pomocy złożonego dnia 20 marca 2017 r. Uwzględniono też wspomnianą wyżej, a złożoną już w sprawie niniejszej deklarację skarżącej, iż ponosi ona 1/3 tych kosztów, co daje miesięcznie kwotę ok. 180 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." przewidują, że strony postępowania ponoszą wszelkie łączące się z nim koszty (art. 199 P.p.s.a.). Jednocześnie jako wyjątek od tej zasady przewidują możliwość przyznania stronie prawa pomocy, jeśli bez niej nie mogłaby ona realizować swoich praw przed sądem. Możliwość ta uwarunkowana jest jednak wykazaniem, że spełnia się przesłankę uzyskania wsparcia przez Państwo. Według art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., całkowite prawo pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w przypadku częściowego prawa pomocy (obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego) należy wykazać, że nie jest się w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca winien więc, zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., podać w składanym wniosku dokładne dane odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów. Analiza tych danych, dokonywana w związku z przepisami P.p.s.a. umożliwia odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Dokonując takiej analizy na gruncie wniosku K. S. uznano, że nie może on zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części, a to z braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Jak bowiem wymieniona podała, miesięcznie wydaje kwotę ok. 580 zł, którą przeznacza na leczenie, utrzymanie domu oraz spłatę pożyczki bratu i siostrze. Oznacza to, że pozostaje jej co miesiąc do dyspozycji kwota ok. 940 zł. Zdaniem rozpoznającej wniosek, jest ona wystarczająca nie tylko do tego, by zakupić wyżywienie (wielkości tego wydatku nie podano we wniosku), ale także pokryć wszelkie koszty sądowe, jak i wynagrodzenie dla radcy prawnego. Istnienie powyższej nadwyżki dochodów nad wydatkami uniemożliwia przychylenie się do wniosku, bowiem oznaczałoby de facto ochronę prywatnych zasobów pieniężnych strony. To stałoby zaś w sprzeczności z celem instytucji prawa pomocy, którym jest wsparcie osób ubogich tj. takich, które nie są w stanie przy wykorzystaniu własnych możliwości sfinansować swojego udziału w postępowaniu. Tymczasem, wnioskodawczyni nie powołuje się na jakiekolwiek trudności finansowe. Ma ona zaspokojone potrzeby w zakresie mieszkania, wyżywienia czy leczenia, a zatem potrzeby konieczne. Poza tym, jak już zaznaczono, pozostaje jej co miesiąc kwota ok. 940 zł, którą można przeznaczyć nie tylko na żywność, ale także na koszty postępowania. Prawo pomocy to odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a, stanowiącej, że to strony postępowania sądowego ponoszą łączące się z nim koszty. Dlatego też dokonując wykładni jego przesłanek należy to czynić w sposób ścisły. Okoliczności wskazane we wniosku K. S. świadczą o braku występowania po jej stronie niemożności poniesienia kosztów postępowania sądowego. Przeciwnie, wskazują na możliwości płatnicze wymienionej w tym zakresie. Stąd, niemożliwe było tak przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.