II SO/Rz 3/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. U. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie dot. przywrócenia prawa do korzystania z działki nr 425/1 położonej w K. postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. C. U. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w Warszawie (przekazanym następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie) zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy, określając w stosownej rubryce jego zakres jako: zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu oprócz argumentów świadczących jej zdaniem o zasadności jej żądania wskazała jedynie, iż jest emerytowaną nauczycielką. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika ponadto, że: - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz mężem, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 96 m- wraz z budynkiem gospodarczym, - źródło dochodów wnioskodawczyni i jej męża stanowią emerytury w wysokości odpowiednio 1838 i 1473 zł. (brutto), - sporna działka była wykorzystywana przez nią i męża pod przeznaczane na własne potrzeby uprawy ogrodnicze (wnioskodawczyni zasygnalizowała problem z zaopatrzeniem w żywność z uwagi na brak samochodu). W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: W sprawie z uwagi na przekazanie wniosku przez NSA do rozpoznania przez WSA w Rzeszowie, brak jest możliwości jego oceny z punktu widzenia oczywistej bezzasadności skargi; jej stwierdzenie jest samoistną przesłanką do odmowy przyznania stronie prawa pomocy - art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. Przy wskazanym więc powyżej przez C. U. zakresie dochodzonego prawa pomocy uznano, że wnosi ona o zwolnienie jej w sprawie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Objęte jest to całkowitym prawem pomocy, którego przyznanie w przypadku osoby fizycznej uwarunkowane jest wykazaniem przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, a kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno - bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osoby wnioskującej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; z tego względu pozbawione znaczenia dla rozpoznania wniosku jest przekonanie C. U. o słuszności jej stanowiska w sprawie (chociażby było ono zasadne), przysługujący jej (oraz mężowi) status emeryta, czy potencjalne utrudnienia związane z robieniem zakupów. W sytuacji gdy wnioskodawczyni w złożonym oświadczeniu nie wykazuje posiadania żadnych zasobów pieniężnych ani wartościowych składników majątkowych (oprócz domu), ocena jej możliwości płatniczych opiera się w głównej mierze na osiąganych przez nią i męża dochodach i ich odniesieniu do ponoszonych wydatków, wśród których szczególną uwagę poświęca się tym, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Dokonana pod tym względem analiza wniosku nie potwierdza jego zasadności tak w całości, jak i w części. Wnioskodawczyni wraz z mężem posiada w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródła dochodów z pobieranych emerytur, których łączna wysokość wg złożonego oświadczenia wynosi 3311 zł. miesięcznie brutto. Mimo braku określenia wysokości wydatków przeznaczanych w szczególności na zakup żywności oraz utrzymanie domu (opłaty za tzw. media), kwoty tej nie można uznać jako niskiej w stosunku do potrzeb 2 osób, uniemożliwiającej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania wygospodarowanie środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru (jeżeli jego udział w sprawie wnioskodawczyni uważa za potrzebny) i opłacenie kosztów sądowych (nie są one wygórowane, mają charakter jednorazowy, a jako powiązane z konkretnymi etapami postępowania sądowego są rozłożone w czasie). Z tego względu za niecelowe uznano też wzywanie C. U. do złożenia dodatkowego oświadczenia co do ponoszonych kosztów utrzymania (analogicznie jak o sprecyzowanie, o którego ze wskazanych fachowych pełnomocników - adwokata lub radcę prawnego - się ubiega). Sama wnioskodawczyni w złożonym wniosku nie wskazała zresztą żadnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania przekracza jej możliwości finansowe i będzie skutkowało jakimkolwiek uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu jej i męża. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że uszczerbek ten dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych (niezbędne koszty utrzymania domu, zakupu żywności, leczenia), a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które powinny być ograniczone do niezbędnego minimum celem poczynienia wymaganych oszczędności. Związane jest to z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy jako finansowanej ze środków publicznych oraz obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.); wynikający z tego przepisu obowiązek generalnie dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), a do takich C. U. z pewnością należy. Skoro zatem wnioskodawczyni nie wykazała spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania złożonego przez nią wniosku. Dotyczy to także ewentualnego przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, uzależnionego od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 w/z z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.