II SO/Rz 6/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Przed złożeniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy H. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie jest ich w stanie ponieść, bowiem całość otrzymywanego dochodu przeznacza na koszty niezbędnego utrzymania. Nie posiada zaś żadnego majątku w postaci oszczędności czy nieruchomości. Z tytułu umowy zlecenia uzyskuje dochód w wysokości 1000 zł miesięcznie. Z niego wydatkuje następujące kwoty: 100 zł – rata pożyczki, 300 zł – koszty utrzymania mieszkania, w tym 100 zł – prąd, woda, gaz, 300 zł – żywność, 100 zł – odzież, 100 zł – lekarstwa oraz 100 zł – wydatki osobiste. Oświadczenie powyższe uznano za niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, dlatego wezwano H. K. o jego uzupełnienie w zakresie wskazania celu, na który zaciągnięto pożyczkę, daty zaciągnięcia powyższego zobowiązania oraz końca okresu spłaty, sprecyzowania pojęcia "wydatki osobiste", na które wymieniony przeznacza 100 zł miesięcznie, wskazania średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. Wezwanie dotyczyło także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia wykonania wezwania. Odpowiedzi na powyższe udzielił dziadek H. K. – E. K., nie przedkładając jednocześnie stosownego pełnomocnictwa. Dlatego też powyższego pisma nie uwzględniono przy rozpoznawaniu żądania strony. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2016 r. przedłużono H. K. termin do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy do dnia 26 marca 2016 r. Do dnia rozstrzygania w przedmiocie tego wniosku żadne wyjaśnienia nie wpłynęły do Sądu. W dniu 11 marca 2016 r. do tut. Sądu wpłynęła natomiast skarga H. K. (zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Rz 223/16) na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku przedłożonego następnie na urzędowym formularzu (PPF) wynika, że skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Nie posiada on jakiegokolwiek majątku i oszczędności. Jest zadłużony na kwotę 3000 zł. Zaznaczył, że toczy się wobec niego postępowanie karne, w którym złożony został wniosek o skazanie bez rozprawy. Wynika z niego obowiązek naprawienia szkody na kwotę 4500 zł. Możliwe jest także nałożenie na niego w tym postępowaniu grzywny. Obecnie świadczy pracę na rzecz firmy spedycyjnej na podstawie umowy zlecenia, z której uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1000 zł oraz ewentualną premię w kwocie 500 zł i dietę w wysokości 300 zł. Jako wydatki podane zostały: 320 zł – rata kredytu, 300 do 400 zł – żywność, 200 zł – odzież, 300 zł – opłaty za mieszkanie (na czas, gdzie przebywa w trakcie transportu), 100 zł – środki czystości, 50 zł – telefon. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że wobec złożenia przez H. K. skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zanim poprzednio złożony wniosek w tym przedmiocie tj. pod sygn. II SO/Rz 6/16 został rozpoznany, dołączony do wskazanej skargi formularz wniosku o prawo pomocy przekazano do sprawy II SO/Rz 6/16 i rozpoznano pod tą ostatnią sygnaturą uznając, że jest to jeden wniosek, albowiem także odnoszący się do skargi na wymienione rozstrzygnięcie. Dlatego przy rozstrzyganiu wniosku H. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika wzięto pod uwagę zarówno informacje podane do sygn. II SO/Rz 6/16, jak i do sygn. II SA/Rz 223/16. Zwolnienie od kosztów sądowych mieści się z częściowym prawie pomocy, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie przedmiotowego wsparcia dotyczy sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei ubieganie się zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego zastępcy prawnego oznacza, że zamiarem strony jest uzyskanie prawa pomocy w całkowitym zakresie (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przesłankę przyznania powyższego stanowi – zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – niemożność poniesienia jakichkolwiek postępowania. To do składającego wniosek należy wykazanie, że w takiej właśnie trudnej sytuacji finansowej się znajduje. Na okoliczność, iż to na wnoszącym o pomoc spoczywa ciężar dowodu co do jej zasadności w danym wypadku wskazuje jednoznaczna treść powołanego art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., jak też wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy wynikający z brzmienia art. 199 P.p.s.a., ustanawiającego zasadę, że to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia jego kosztów. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go nie udowodnił, że wymaga udzielenia mu pomocy w jakimkolwiek zakresie. Należy w tym miejscu wskazać, że obecna wysokość kosztów sądowych to 200 zł tytułem wpisu od złożonej skargi, natomiast dalsze koszty sądowe mogą się pojawić (nie muszą) dopiero na kolejnych etapach postępowania. Najbardziej prawdopodobne to 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem oraz 100 zł jako wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej. Analizując złożone przez H. K. oświadczenie o jego sytuacji materialnej nie stwierdzono, by poprzez uiszczenie obecnie kwoty 200 zł, a następnie ewentualnie takiej samej kwoty z tytułu kosztów sądowych mógł on ponieść uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wszystkie podstawowe potrzeby wymienionego są bowiem na bieżąco zaspokajane z otrzymywanego przez niego dochodu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że składając pierwszy z wniosków strona określiła wysokość tego dochodu na 1000 zł, natomiast w kolejno złożonym wniosku podała, że dodatkowo otrzymuje także ewentualnie premię (500 zł) oraz dietę (300 zł). Strona nie określiła wprawdzie częstotliwości uzyskiwania tych dodatkowych środków pieniężnych, jednak biorąc pod uwagę, że przedstawione przez nią w ostatnim z wniosków wydatki oscylują wokół kwoty 1370 zł należy przypuszczać, że stanowią one częsty składnik dochodu wymienionego. Zwrócenia uwagi wymaga wskazanie przez stronę różnych danych co do wielkości swoich comiesięcznych wydatków i tak w zakresie żywności pierwotnie była to kwota 300 zł, następnie 300 do 400 zł, w zakresie odzieży najpierw 100 zł, potem 200 zł, w zakresie raty kredytowej początkowo 100 zł, następnie zaś 320 zł. Ponadto, skarżący nie przedłożył, pomimo wezwania, żądanych od niego wyjaśnień. Powyższe nie pozwala na rzetelną analizę faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Poza tym, wydatku na odzież w miesięcznej wysokości 200 zł, a nawet pierwotnie wskazanej 100 zł z pewnością nie można zaliczyć do przesądzającego o koniecznym utrzymaniu strony. Tylko zaś tego rodzaju wydatki tj. odnoszące się do zaspokojenia podstawowych potrzeb człowieka i to na minimalnym poziomie korzystają z pierwszeństwa w realizacji przed kosztami postępowania. Także więc środki pieniężne przeznaczane na prywatne zobowiązania stron takie jak spłatę pożyczek czy kredytów także trudno uznać za dotyczące koniecznego utrzymania, o ile rzeczywiście nie zostały przeznaczone na powyższe, co jednak nie wynika z wniosku. Mając to wszystko na uwadze przyjęto, że H. K. nie wykazał, by nie był w stanie uiścić wpisu od skargi wynoszącego 200 zł, jak też ewentualnie dalszych kosztów sądowych w sprawie, których obowiązek zapłaty może powstać dopiero w przyszłości, co pozwoli wymienionemu na zgromadzenie potrzebnych środków na ten cel. Jeśli zaś udział pełnomocnika w osobie radcy prawnego czy adwokata uważa za potrzebny (wymogu takiego nie przewidują w obecnym stadium sprawy regulacje P.p.s.a.), to winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach celem uzyskania środków na wynagrodzenie dla powyższego. Dlatego też orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.