II SO/Rz 7/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie dotyczącej ewentualnej skargi K. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Przed wystąpieniem ze skargą na postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego K. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika celem sporządzenia tej skargi. Wniosek ten rozszerzył składając go na urzędowym formularzu i zaznaczając, że ubiega się nadto o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że w chwili obecnej przebywa w zakładzie karnym, a jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na pokrycie powyższych kosztów. Do wspólnego gospodarstwa domowego wymieniony zaliczył żonę, która - jak wskazał – znajduje się na jego utrzymaniu. Podniósł, że comiesięczne ponoszone przez niego wydatki to: 1100 zł – składka do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz 400 zł – media. Odpowiadając na wezwanie o podanie dodatkowych informacji K. D. sprecyzował, że ubiega się o ustanowienie radcy prawnego. Podał, że w zakładzie karnym pracuje, otrzymując z tego tytułu 300 zł miesięcznie. Jego żona jest osobą niepełnosprawną i nie pobiera jakiegokolwiek świadczenia, pozostając na jego wyłącznym utrzymaniu. Wydatki wymienionej w skali miesiąca to: wyżywienie – 400 zł, gaz – 350 zł, energia elektryczna – 90 zł, woda – 70 zł, wywóz śmieci – 24 zł, Internet i telefon – 108 zł. Wnioskodawca podał, że jako osoba prowadząca działalność gospodarczą obowiązany jest do opłacania wymienionych wyżej składek do ZUS. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie K. D. nie może zostać uwzględnione i to w jakimkolwiek zakresie. Jak bowiem wynika z regulacji przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, służąc osobom ubogim, które mają trudności z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Ma więc ono wspierać osoby, które własnym staraniem nie mogą zgromadzić środków potrzebnych do sfinansowania udziału w danym postępowaniu sądowym, bowiem odbyłoby się to kosztem ich koniecznego utrzymania. Podmiot, którego celem jest uzyskanie wsparcia w ramach przedmiotowej instytucji winien wykazać, że wsparcie takie jest w jego wypadku faktycznie uzasadnione. Powinien więc w tym celu przedstawić dokładnie wszystkie informacje, które są istotne z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy i ewentualnie przedłożyć również stosowną dokumentację. Wedle art. 246 1 pkt 1 P.p.s.a. całkowite prawo pomocy (a więc zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika – art. 245 § 2 P.p.s.a.) uzyskuje osoba, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowa pomoc tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) adresowana jest do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że powołane wyżej art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a. nakazują, by podmiot domagający się prawa pomocy wykazał, że pomocy tej rzeczywiście potrzebuje. Przechodząc do okoliczności wniosku K. D. należy w pierwszej kolejności podkreślić, że wpis od jego ewentualnej skargi będzie wynosić 100 zł i jest to najniższa tego rodzaju opłata przewidziana przez prawodawcę. Jeśli zaś chodzi o reprezentowanie przez zawodowego pełnomocnika, to unormowania P.p.s.a. przewidują, że jest to konieczne tylko w wypadku potrzeby zaskarżenia niektórych rozstrzygnięć sądowych. Natomiast Sąd, z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., obowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich uchybień organów administracji publicznej, których dopuściły się one w prowadzonych przez nie postępowaniach. Oznacza to, że strona wnosząc skargę nie musi wskazywać istotnych w sprawie przepisów prawa, jak też nie musi podnosić określonych zarzutów, bowiem Sad rozpatruje skargę w jej granicach, z urzędu. K. D. wskazał, że jedynym jego dochodem jest kwota 300 zł otrzymywana z tytułu wykonywania pracy w zakładzie karnym, w którym przebywa. Jak wynika z dalszych podanych przez niego informacji, z kwoty tej pokrywa koszt dodatkowego wyżywienia czy środków higieny osobistej. Ponadto, płaci składki do ZUS w miesięcznej wysokości 1100 zł oraz utrzymuje żonę, której wydatki związane z podstawowym utrzymaniem wynoszą 1042 zł. Źródłem pokrycia powyższego jest najprawdopodobniej dochód uzyskiwany z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, którego wysokości jednak nie ujawnił. Z tych względów, nie jest możliwa ocena, czy poniesienie wydatku w postaci uiszczenia kosztów sądowych w ewentualnie zainicjowanej sprawie, jak też kosztów wynagrodzenia radcy prawnego (jeśli oczywiście jego udział w sprawie uznany zostanie za konieczny) znajduje się, czy tez nie, w granicach możliwości finansowych wymienionego. Instytucja prawa pomocy jako wyjątkowa nie może być nadużywana, co skutkuje koniecznością przyjęcia, że okoliczności jej przyznania muszą być klarowne. W przeciwnym wypadku, a tak właśnie jest w przypadku niniejszego wniosku, brak jest podstaw do jej zastosowania. Skoro bowiem nie wiadomo, jakim faktycznie dochodem dysponuje co miesiąc wnioskodawca, to nie można dokonać analizy w zakresie jego możliwości płatniczych. Z podanych względów orzeczono o odmowie zwolnienia K. D. od kosztów sądowych oraz o odmowie ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.