II SO/Rz 9/08

Sygn. akt II SO/Rz 9/08 12 sierpnia 2008r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2008r., na posiedzeniu niejawnym wniosku, T. G., o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję, Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], wydaną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej o przyznaniu uprawnień kombatanckich, - postanawia - 1. zwolnić skarżącego od obowiązku ponoszenia połowy pełnej kwoty kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem złożonym w dniu 24 lipca 2008 r., T. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Sprawa ze skargi wyżej wymienionego o sygn. akt II SO/Rz 9/08 dotyczy decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Sprawa o podanej sygnaturze nie została zakończona przed WSA w Rzeszowie. Po przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią oraz aktami administracyjnymi skarżący będzie zobowiązany do poniesienia kosztów wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Ponieważ wniosek T. G. nie zawierał wszystkich niezbędnych informacji do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 28 lipca 2008r., wezwał skarżącego do podania wysokości wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny w tym wydatków związanych z kosztami leczenia, a także do nadesłania dowodów potwierdzających ponoszenie tych wydatków. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do WSA w dniu 6 sierpnia 2008r. (data nadania przesyłki w polskim urzędzie pocztowym). Stwierdzono co następuje : wniosek skarżącego T. G. dotyczy dwóch instytucji składających się na prawo pomocy tj. zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Oznacza to, że strona powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tym kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Oświadczenie T. G. zawarte we wniosku oraz w odpowiedzi na wezwanie referendarza nie budzi wątpliwości. Dlatego też istnieją podstawy do rozpoznania jego żądania w sposób merytoryczny poprzez odniesienie sytuacji majątkowej i rodzinnej do ustawowych warunków uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Odnosząc się do żądań skarżącego, wypada uznać, iż wskazane przez niego składniki majątku jak również uzyskiwane kwoty świadczeń pieniężnych nie pozwolą ponieść kosztów sądowych w pełnej ich wysokości. T. G. wykazał, iż jego sytuacja dochodowa jest wyjątkowa. Jednak posiadanie stałych dochodów, umożliwiających zaoszczędzenie pewnych kwot oraz lokalu mieszkalnego, pozwala przyznać prawo pomocy wyłącznie w zakresie częściowym. Innymi słowy, strona nie wykazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jej zdolności płatnicze odpowiadają natomiast hipotezie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ten wniosek znajduje oparcie w następujących faktach. T. G. wraz ze swą żoną utrzymuje się z emerytury w wysokości 1800 zł., brutto. Kwota netto tych dochodów wynosi 1673,5 zł. Emerytura T. G. stanowi jedyny stały dochód rodziny. Jego małżonka nie osiąga dochodów. Strona w odpowiedzi na wezwanie wyjawiła, iż w związku ze swym koniecznym utrzymaniem ponosi wydatki w kwocie 961,23 zł. Strona nie uwzględniła w swoim oświadczeniu kosztów związanych z zakupem żywności. Należy zauważyć, iż w miesiącach, w których skarżący i jego małżonka nie opłacają kosztów zakupu gazu i energii elektrycznej, wydatki rodziny są niższe. Po uśrednieniu kosztów związanych z zakupem nośników energii, rodzina T. G. wydatkuje w skali miesiąca na koszty utrzymania lokalu mieszkalnego kwotę ok. 700 zł. Oznacza to, że w skali miesiąca na zakup żywności i pozostałych wydatków rodzina może przeznaczyć kwotę 973 zł. Nie jest to kwota znacząca, ale nie świadczy też o ubóstwie skarżącego i jego żony. Pozwala ona pokryć nie tylko wydatki konieczne, ale także wydatki nie mające takiego charakteru. Wnioskujący T. G. byłby w bardzo złej sytuacji majątkowej powodującej konieczność przyznania prawa pomocy w zakresie o jaki wnioskuje, jeżeli dochody netto rodziny byłyby niższe lub nie przekraczałyby znacząco poziomu kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Podstawę dla ustalenia kwot kryterium dochodowego stanowi próg interwencji socjalnej. Przydatność kryteriów dochodowych dla potrzeb wyznaczania poziomu utrzymania koniecznego osoby fizycznej wynika z podstaw, jakimi kieruje się Instytut Pracy i Sprawa Socjalnych przy określaniu progu interwencji socjalnej. Kryteria te zostały wskazane w przepisach rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005r. w sprawie progu interwencji socjalnej (Dz. U. nr 211, poz. 1762; zwane dalej rozporządzeniem w sprawie progu interwencji). Można z przekonaniem stwierdzić, iż podane w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r., o pomocy społecznej /Dz.U. z 2008r. nr 115 poz. 728; zwana dalej u.p.s./ kwoty kryterium dochodowego dają obraz poziomu dochodów, które mogą wystarczyć wyłącznie na pokrycie wydatków niezbędnych a za takie mogą być z pewnością uznane wydatki wymienione w § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie progu interwencji (tj. wydatki na żywność, mieszkanie, odzież i obuwie, edukację, ochronę zdrowia i higienę, transport i łączność, kulturę, sport i wypoczynek). W sytuacji, gdy dochody netto strony i pozostałych osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe nie będą przekraczać w skali miesiąca kryteriów dochodowych z art. 8 u.p.s., to osoba wnioskująca o prawo pomocy nie będzie dysponować środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W aktualnym stanie kryterium dochodowe przyznania pomocy pieniężnej dla dwuosobowej rodziny wynosi 954 zł. netto. Wynika z tego, że dochód rodziny T. G. znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy też dodać, że wnioskujący poza swą żoną nie ma nikogo na swym utrzymaniu, jego dochody są stałe zaś potrzeby mieszkaniowe w całości zaspokojone. Te fakty nie pozwalają stwierdzić, że T. G. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tym w szczególności wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Wykazania braku możliwości pokrycia jakichkolwiek kosztów utrzymania wymaga od wnoszącego o prawo pomocy art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. NSA w jednym ze swych orzeczeń zauważył, iż brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania to sytuacja, w której skarżący nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i nie posiada żadnych środków, z których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów procesu (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2005r. o sygn. akt FZ 805/04, niepubl., postanowienie z dnia 21 lutego 2008r. sygn. I FZ 38/08, niepubl.). O nienajgorszej kondycji finansowej strony skarżącej świadczy też zaciągnięcie kredytu. Dowodem na to są kserokopie wyciągów z rachunków bankowych uwidaczniające przelewy należności T. G. wobec banku. Udzielenie kredytu osobie fizycznej przez instytucje bankową potwierdza, że osoba ta nie jest pozbawiona zdolności kredytowej, i że może spłacać wiążące się z tym obciążenia. Posiadając taką zdolność T. G. powinien wywiązywać się z obowiązków wobec Skarbu Państwa gdyż są one o wiele ważniejsze niż zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Na tą gradacje obowiązków finansowych obywateli wskazuje wyraźnie treść normy zawartej w art. 84 Konstytucji RP. Uszczerbek na poziomie utrzymania koniecznego T. G. powstałby, jeżeli miałby on ponieść wszystkie ciężary przyszłego procesu sądowego, czyli koszty sądowe oraz wynagrodzenie dla zawodowego pełnomocnika. Adekwatną do ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego pomocą ze strony Sądu będzie zniesienie połowy kosztów sądowych, jakie w przyszłości powstaną. Poniesienie pozostałej połowy uchroni stronę przed zachwianiem podstaw egzystencjalnych jego rodziny, zaś Skarb Państwa przed całkowitym pozbawieniem dochodów z tytułu wszczętego procesu. Na marginesie warto dodać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stronie ubiegającej się o prawo pomocy w zakresie całkowitym, nie narusza zasady związania sądu i referendarza sądowego granicami wniosku o prawo pomocy. Dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie mniejszym niż strona wnioskuje należy oprzeć na regule a maiori ad minus. Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustalonym w sentencji postanowienia w oparciu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.