II SO/Rz 9/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i K. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na niewykonanie przez Powiatowego Lekarza Weterynarii wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SAB/RZ 23/06 postanawia odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. K. i M. C. jako właściciele Zakładu "A." s.c. w T. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na niewykonanie przez Powiatowego Lekarza Weterynarii wyroku tego Sądu z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SAB/RZ 23/06, zwrócili się w niej o zwolnienie od związanych z nią kosztów. Przesłany przez nich następnie w wyniku wezwania urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF opiewał na zwolnienie od kosztów sądowych, w którego uzasadnieniu skarżący wskazali, że jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 520 zł. (po 260 zł.), w całości przeznaczany na wydatki. Zakład nie przynosi żadnego dochodu, K. C. przebywa na leczeniu szpitalnym. Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 80 m- (zajmowany w połowie przez skarżących i prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe córkę z rodziną), nieruchomość rolną o pow. 7,36 ha i wspomniany Zakład "A.". Ze złożonego przez nich dodatkowego oświadczenia wynikało ponadto że: - Zakład "nie przynosi dochodu i nie posiada strat", wartość jego składników majątkowych nie przekracza równowartości 3000 euro, - miesięczne wydatki skarżących obejmują: podatek za budynek mieszkalny i grunty rolne - 36 zł., środki higieny i odzież - 50 zł., gaz butlowy - 40 zł., opał - 20 zł., lekarstwa - 24 zł., wyżywienie - 350 zł. (razem 520 zł.); wydatki za wodę, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne i podatek za nieruchomości wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej rozliczane są w ramach działalności Zakładu, - dopłaty do gospodarstwa rolnego za rok 2008 wyniosły 4779,57 zł. i zostały w całości przeznaczone na pokrycie środków do produkcji rolnej. Załączone do dodatkowego oświadczenia załączniki (kserokopie) obejmowały: - zwolnienie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy K. C. w okresie 28 sierpień - 11 wrzesień 2009 r. wraz z kartą informacyjną o jego leczeniu szpitalnym w tych dniach (Oddział Neurologii) oraz zwolnienie lekarskie za okres 14 wrzesień - 30 październik 2009 r. wraz z kartą informacyjną potwierdzającą jego pobyt w szpitalu w okresie 14 wrzesień - 7 październik 2009 r. (Oddział Rehabilitacji), - historię zapisów księgowych na rachunku bankowym Spółki "A." w okresie 1 sierpień - 1 październik 2009 r., wskazującą na niezmienione w tym okresie saldo środków w wysokości 48,45 zł., - odpisy zeznań podatkowych za 2008 r. wskazujące na uzyskane przez skarżących jako wspólników s.c. "A." przychody i koszty ich uzyskania - odpowiednio 121 317 i 130 219 zł. (strata w wysokości 8901 zł.) oraz dochody K. C. i M. C. z innych źródeł - odpowiednio 8 864 i 6215 zł., - decyzję w sprawie wymiaru zobowiązania pieniężnego na 2009 r. w podatku rolnym - 389 zł. i od nieruchomości (budynki mieszkalne oraz budynki i grunty wykorzystywane pod działalność gospodarczą) - 3251 zł.; łącznie 3640 zł. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jak wynika z powyższego, to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, a kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno - bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Informacje udzielone przez M. i K. C. nie pozwalają na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych przekracza ich możliwości finansowe i będzie skutkowało uszczerbkiem w ich koniecznym utrzymaniu, zwłaszcza że samiwnioskodawcy w żaden sposób nie wskazali, jakie ich podstawowe i uzasadnione potrzeby życiowe byłyby w związku z tym zagrożone. Nie kwestionując stanu majątkowego i rodzinnego skarżących (uznając, że ich córka wraz z rodziną mimo wspólnego zamieszkiwania faktycznie pozostaje w odrębnym gospodarstwie domowym), wniosek taki wypływa z analizy ich oświadczeń o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach, zwłaszcza że oświadczenia te okazują się niespójne z przedłożonymi przez nich kserokopiami dokumentów. Świadczą o tym następujące okoliczności: 1. Wykazana kwota łącznych dochodów skarżących, tj. 520 zł. jest całkowicie nieadekwatna do przeciętnie ponoszonych, średnich kosztów miesięcznego utrzymania dwóch dorosłych osób i to nawet przez założeniu, że ich wydatki na zakup żywności są w znaczącym stopniu minimalizowane w skutek prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego i uzyskiwanych z niego pożytków (kwotę tę można by ewentualnie uznać za adekwatną do minimalnych kosztów utrzymania jednej osoby); w tym zakresie zupełnie nie przystaje do rzeczywistości m.in. wskazanie skarżących, że na opał przeznaczają 20 zł. miesięcznie, 2. Sprzeczność oświadczenia skarżących, że jedynym źródłem ich dochodów jest gospodarstwo rolne z treścią załączonych zeznań podatkowych za 2008 r., w którym oprócz przychodów i straty z działalności gospodarczej wykazali oni istnienie innych źródeł dochodów na kwotę 8864 zł. (K. C.) i 6215 zł. (M. C.); skarżący nie określili, z jakiego tytułu je uzyskali i czy nadal posiadają te źródła dochodu. Abstrahując od wysokości tych kwot, z pewnością jako niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie są to dochody z gospodarstwa rolnego, 3. Gdyby źródłem dochodów skarżących wskazanych w pkt 1 było wyłącznie gospodarstwo rolne, to ich wysokość (w skali roku ok. 6 240 zł.) wobec przeznaczania całości środków z dopłat rolniczych (4779 zł.) na jego potrzeby, poddawałaby w wątpliwość sensowność i opłacalność prowadzenia tego gospodarstwa (potencjalny zysk wynosiłby tylko ok. 1500 zł. rocznie), 4. Powyższy argument w równym stopniu dotyczy także rzekomej, zupełnej braku dochodowości prowadzonej przez M. i K. C. działalności gospodarczej, gdyż podważałoby to zasadność jej prowadzenia w dłuższym okresie czasu (na straty z działalności gospodarczej M. i K. C. powoływali się już w 2004 r. we wcześniej składanych przez siebie wnioskach o przyznanie prawa pomocy, m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 515/04; wnioski te nie zostały uwzględnione), 5. Mimo że przesłane kserokopie zeznań podatkowych za 2008 r. rzeczywiście wykazują stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, podkreślenia wymaga, że związane jest to z wysokimi kosztami uzyskania przychodu. Strata może być wynikiem ponoszonych nakładów inwestycyjnych, może też być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, prowadząc w ten sposób do obniżenia dochodu z danego źródła; okoliczności tych skarżący w żaden sposób nie wyjaśnili. Strata sama w sobie nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i nie oznacza, że skarżący nie są w stanie ich wygospodarować, w tym na opłacenie stosunkowo niewielkich kosztów sądowych. 6. Brak spójności między informacją zawartą w uzasadnieniu wniosku PPF (Zakład "A." nie przynosi żadnego dochodu) i w pkt 3 dodatkowego oświadczenia (Zakład "A." sc nie przynosi dochodu i nie posiada strat). W sprzeczności z tym stoi również pkt 4 tego oświadczenia; skoro skarżący w ramach działalności nie przynoszącej dochodu obok zobowiązań w podatku od nieruchomości związanych z jej prowadzeniem rozliczają także wydatki na wodę, energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne, to traktując je jako koszty uzyskania przychodu musi to generować określone straty. Niezależnie od tego, rozliczanie przez skarżących wszystkich tych wydatków w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (a zwłaszcza wydatków na utrzymanie domu i zaspokojenie ich osobistych potrzeb) jest bardzo mało prawdopodobne z punktu widzenia legalności takiego postępowania; jako koszty uzyskania przychodu nie mogą być uznane wydatki nie związane z tą działalnością. Dokonanie dokładnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wnioskodawców uniemożliwiło dodatkowo niewykonanie przez nich wezwania w zakresie braku wskazania źródeł pokrycia strat wynikłych z prowadzonej działalności, nadesłania dowodów ponoszenia wydatków za wodę, gaz, energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne a także potwierdzających prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego przez córkę oraz wyszczególnienia składników majątkowych Zakładu "A.". W kontekście powyższych uwag zawartych w pkt 1 - 6, poddaje to w wątpliwość wiarygodność złożonych przez skarżących oświadczeń, jako zmierzających do nieuzasadnionego uzyskania prawa pomocy finansowanego ze środków publicznych. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że wnioskodawcy nie wykazali spełnienia przesłanki do przyznania im prawa pomocy i brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania złożonego przez nich wniosku. Ubocznie należy zauważyć, że M. i K. C. jako przedsiębiorców obciąża ryzyko prowadzonej przez nich działalności (jak wynika ze skargi, jest ona przedmiotowo z nią związana) i nie mogą go bez wyraźnego uzasadnienia przerzucać na inne osoby, w tym Skarb Państwa. Skarżący prowadząc od dłuższego czasu działalność gospodarczą niewątpliwie mieli świadomość tego ryzyka, przez co ciążył na nich szczególny obowiązek zgromadzenia środków niezbędnych do wniesienia skargi i prowadzenia postępowania sądowego. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.