II SO/Rz 9/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. B. W., przed złożeniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podała, że jest osobą ubogą, po rozwodzie, samodzielnie wychowującą dwunastoletnią córkę. Wskazała, że pracuje na podstawie umowy do końca czerwca bieżącego roku i nie wie, czy umowa ta zostanie przedłużona. Z tego tytułu uzyskuje kwotę 1850 zł. Nie posiada żadnego majątku, jak i oszczędności. Wraz z córką zajmują mieszkanie socjalne o pow. 13 m.kw. Zwróciła uwagę, że nie stać jej na zapłatę kosztów sądowych, jak i na ustanowienie pełnomocnika, zaś sama nie potrafi sobie poradzić z napisaniem skargi. Córka wymienionej pozostaje na jej utrzymaniu, nie posiadając żadnego własnego majątku. Uzyskuje tylko alimenty w wysokości 300 zł. B. W. podała, że spłaca co miesiąc zaciągnięte pożyczki (w liczbie pięciu). Czynsz za mieszkanie wynosi 430 zł, leczenie córki 200 zł, korepetycje córki 100 zł, zaś dojazd do pracy to 400 zł. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie przedstawionych wyżej danych B. W. podniosła, że pożyczki zaciągnęła na zakup samochodu, lodówki, prali, łóżka, żywności przed świętami oraz na zapłatę ubezpieczenia samochodu. Jako comiesięczne wydatki wskazała: wyżywienie – 500 zł, prąd – 100 zł, Internet i telefon – 200 zł. Podniosła, że posiada samochód osobowy z 2001 r. o wartości 3000 zł, który potrzebny jest jej w pracy, a którego miesięczny koszt utrzymania wynosi 200 zł. Ponadto, na paliwo wydaje dziennie od 40 do 45 zł, przy czym zakład pracy, w którym pracuje zwraca jej część tychże kosztów. Wnioskodawczyni zwróciła też uwagę, że w czerwcu tego roku jej córka wyjechała na wycieczkę, której łączny koszt wyniósł 450 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy podnieść, że przedmiot ewentualnej przyszłej skargi B. W., a zatem decyzja dotycząca uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu mieści się w zakresie wskazanym w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". Stanowi bowiem sprawę z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też, z mocy brzmienia powołanego przepisu strona skarżąca akt wydany w tego właśnie rodzaju sprawach nie jest obowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Regulacja zawarta w art. 249a P.p.s.a. nakazuje z kolei, by w takiej sytuacji procesowej postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych umorzyć, o czym orzeczono w oparciu o ten przepis. Natomiast żądanie odnośnie do ustanowienia zawodowego pełnomocnika rozpoznano mając na uwadze brzmienie art. 245 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Uzyskanie takiej pomocy wymaga, aby osoba ubiegająca się o nią wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten wymaga więc, by to wnioskujący o wsparcie przedstawił pełne dane odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i co do dochodów, a które wskazują na zasadność jego żądania. Oceniając przedstawioną przez B. W. sytuację finansową wzięto pod uwagę następujące okoliczności. Po pierwsze, fakt ustawowego zwolnienia wymienionej od kosztów sądowych oznacza, że ma ona otwartą drogę sądową i może dochodzić swoich praw bez konieczności ponoszenia wydatków w tym zakresie. Po drugie zaś, ustawa procesowa tzn. P.p.s.a. nie przewiduje obowiązkowego udziału zawodowego pełnomocnika przy wnoszeniu skargi do sądu. Oznacza to, że strona może samodzielnie sporządzić taką skargę, a Sąd z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. rozpozna ją w jej granicach, jednak nie będzie związany wskazanymi w niej zarzutami, wnioskami, jak też powołaną ewentualnie podstawą prawną. Zatem Sąd, bez względu na sposób napisania skargi, dokona z urzędu analizy sprawy pod kątem ewentualnych uchybień organów administracji, które mogłyby skutkować usunięciem skarżonego przedmiotu z obrotu prawnego. Należy jeszcze podkreślić, że z mocy art. 6 P.p.s.a. Sąd w razie uzasadnionej potrzeby udzieli stronie występującej bez adwokata niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Tym samym okoliczność, że - jak twierdzi wnioskodawczyni – nie jest ona w stanie poradzić sobie z napisaniem skargi, nie stanowi w świetle powyższego uzasadnienia dla ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika. Ponadto, trzeba podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i przeznaczona jest dla osób, które nie mają dochodów czy majątku i w związku z czym z trudnością są w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby. Tymczasem B. W. określa siebie jako osobę ubogą, lecz ponosi co miesiąc wydatki na telefon i Internet w kwocie 200 zł, zaś na korepetycje dla córki - w wysokości 100 zł. W czerwcu bieżącego roku sfinansowała także wyjazd córki na wycieczkę, czego łączny koszt to 450 zł. Nie można uznać powyższych wydatków jako koniecznych w rozumieniu powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że z przedłożonego przez wnioskującą o pomoc wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w dniu 22 maja tego roku wpłynęła na ten rachunek łącznie kwota 2203,23 zł z tytułu zwrotu podatku dochodowego. Tym samym, B. W. dysponuje środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na wynagrodzenie dla zawodowego pełnomocnika, jeśli jego występowanie w sprawie uznaje za potrzebne. Z tych wymienionych wyżej względów przyjęto, że niezasadnym byłoby ustanowienie dla wnioskodawczyni adwokata, dlatego też oddalono jej wniosek w tym zakresie, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.