SA/Rz 1018/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie AWSA Magdalena Józefczyk NSA Jerzy Solarski Protokolant ref.-staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] SA/Rz 1018/02 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepisy art. 127 § 3 i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku M. B. o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w w/w ustawie. Organ orzekający w sprawie stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./ wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczenia zainteresowane osoby mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. M. B. złożył wniosek w dniu 7 maja 2001 r. Termin ustawowy, a takim jest termin składania wniosków o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, ma charakter materialnoprawny i w przypadku jego uchybienia przez stronę nie mają zastosowania przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i do tej sytuacji stosuje się art. 105 § 1 k.p.a. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. B. przyznał, że złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w dniu 7 maja 2001 r., ale nie było to wynikiem jego zaniedbania. W sierpniu 1995 r. był osobiście wraz z zięciem J. N. w Zarządzie Wojewódzkim Związku Kombatantów RP i b. Więźniów Politycznych w R. i wówczas przedstawił do protokołu sprawę doznanych represji, ale powiedziano mu, że nie bardzo opłaci mu się starać "o te parę złotych". Takim postanowieniem sprawy poczuł się rozgoryczony. Skarżący podał również, że mieszka we wsi B. k/M., gdzie nie ma należytych informacji odnośnie nawet niektórych ważnych spraw społeczno politycznych, a tym bardziej o jakichś datach lub terminach na praktyczny użytek mieszkańca wsi. Zasadniczą jednak sprawą jest, że doznał represji od okupanta niemieckiego i uważa, że mimo zakreślenia ustawą termin składania wniosków do 31 grudnia 1999 r. jego uprawnienie nie może być przekreślone, lecz w jakiś sposób będzie przez NSA uwzględnione. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola tego Sądu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, przy czym na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To ostatnie uregulowanie powoduje, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] lutego 2000 r. podlegają uchyleniu - z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./ uprawnienie do świadczenia przewidzianego przepisami tej ustawy jest przyznawane decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i zakres represji. Jak zaś stanowi ust. 5 tegoż przepisu wnioski takie zainteresowane osoby mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że przez skarżącego nie został zachowany termin z art. 4 ust. 5 cyt. ustawy /przyznaje to w skardze sam skarżący/. Wskazuje to więc na to, że Kierownik Urzędu wydając zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2002 r. według stanu prawnego na dzień ich wydania, nie dopuścił się naruszenia prawa. Należy jednak podnieść, że wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2003 r. pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./ z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji /wyrażającym zasadę równości wobec prawa/ orzekł, że art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 28, poz. 257 oraz z 2001 r. Nr 154, poz. 1788/ jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego /art. 190 ust. 3 Konstytucji RP/. Wskazany wyżej wyrok z dnia 17 czerwca 2003 r. Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2003 r. Nr 110, poz. 1060 i od tego dnia przepis art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./ utracił moc obowiązującą. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania /art. 190 ust. 4 Konstytucji RP/. W myśl art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] lutego 2002 r. musiały podlegać uchyleniu, bowiem w tym przypadku zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b oraz art. 200 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.