SA/Rz 1048/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie renty socjalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. SA/Rz 1048/03 UZASADNIENIE Decyzją z [...].05.2003r.nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. Z. utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora MOPS [...] z [...].04.2003r. nr [...] w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z [...].07.2002r. nr [...] przyznającej M. Z. pomoc społeczną w formie renty socjalnej. Wnioskiem z 5.03.2003r. skarżący zwrócił się o przesyłanie renty socjalnej na adres Zakładu Karnego [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zostało ustalone, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności i dlatego decyzją z [...].04.2003r. uchylono realizację decyzji, którą została przyznana renta socjalna. W odwołaniu M. Z. stwierdził, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, bo znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Szeroko opisał stan własnego zdrowia i problemy mieszkaniowe oraz starania jakie zamierza podjąć celem zmiany tej sytuacji po wyjściu na wolność i dlatego potrzebne są mu środki finansowe. Otrzymywana renta socjalna byłyby odkładana na konto w zakładzie karnym. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i wskazał na treść art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm.) na podstawie którego osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ustawa ta w przepisie art. 28 unormowała sytuację osoby samotnej uprawnionej do renty socjalnej lub zasiłku stałego wyrównawczego, tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje 30 % przyznanego świadczenia. Materiał dowodowy potwierdził, ze skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe z J. R., dlatego też nie został uznany za osobę samotnie gospodarującą i zasadnym było zastosowanie dyspozycji art. 38 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zakwestionował wspólne prowadzenie gospodarstwa z J. R., jednakże nie zaprzeczył, że wspólnie zamieszkiwali. Ze względu na konflikty rodzinne nie mieszkał w miejscu stałego zameldowania. Podobnie jak przy odsiadywaniu poprzedniego wyroku zwrócił się o wypłatę 30 % renty na adres zakładu karnego. Podkreślił, że pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy na jego niekorzyść i dlatego nie została wypłacona chociaż część renty socjalnej. Dodał też, że kilku skazanych w identycznej sytuacji otrzymuje 30 % renty socjalnej oraz powołał się na wywiad udzielony w "Nowinach" przez Dyrektora MOPS [...], z którego miało wynikać, że pobyt w zakładzie karnym nie ma znaczenia dla utraty prawa do pobierania renty socjalnej, która jest przyznawana osobom całkowicie niezdolnym do pracy. Skarżący wyjaśnił, że jest inwalidą I gr. inwalidzkiej, dlatego nie może podjąć żadnego zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o oddalenie skargi, wskazując na argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (tak jak niniejsza sprawa) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], mocą której została utrzymana decyzja Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w przedmiocie uchylenia realizacji decyzji własnej z [...].07.2002r. nr [...], którą przyznana została renta socjalna. Podstawą uchylenie realizacji w całości tej decyzji było stwierdzenie odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego oraz uznanie, że nie jest osobą samotną na podstawie oświadczenia złożonego przez J. R. o zamieszkiwaniu przez M. Z. przed aresztowaniem we wspólnym gospodarstwie domowym oraz stałego zameldowania u siostry. Z przepisu art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm. - zwaną dalej ustawą) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 72, poz. 748) , która weszła w życie 28 stycznia 2001r. wynika, że osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art. 28 ustawy, osobie samotnej uprawnionej do renty socjalnej lub zasiłku stałego wyrównawczego, tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności, przysługuje 30 % przyznanego świadczenia. Pozostałą część zasiłku może być, w razie potrzeby, przeznaczona na pokrycie wydatków. Z normatywnego brzmienia tego przepisu dają się wyodrębnić dwie normy prawne. Pierwsza z nich odnosi się do obligatoryjnie przysługującej 30% części pobieranego świadczenia dla osoby samotnej. Innymi słowy stwierdzenie, że osoba samotna, odbywa karę pozbawienia wolności lub aresztu tymczasowego oznacza, że ma otrzymywać 30 % przyznanego jej zasiłku stałego wyrównawczego lub renty socjalnej. Druga norma prawna wynikająca z cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy, bowiem pozostała część pobieranego świadczenia może zostać przyznana do ewentualnego wykorzystania na pokrycie wydatków na mieszkanie tej osoby. W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji przyjęły, że skarżący nie jest osobą samotną na podstawie oświadczenia złożonego przez J. R., z którego wynika, że M. Z. mieszkał u niego przed aresztowaniem, a w następnej linii tego oświadczenia jest dopisane "we wspólnym gospodarstwie domowym". Kolejną okolicznością decydującą o uznaniu, że skarżący nie jest osobą samotną to fakt zameldowania na pobyt stały w mieszkaniu u siostry, pomimo twierdzenia siostry, że M. Z. u niej nie zamieszkuje. Otóż ustawa o pomocy społecznej w słowniczku znajdującym się w art. 2a nie zawiera definicji osoby. W pkt 1 art. 2a tej ustawy znajduje się natomiast definicja rodziny. W myśl tej definicji przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zastrzeżeniem art. 4a. Dopiero wykluczenie przesłanek decydujących, że dana osoba nie znajduje się w rodzinie pozwoli uznać ją za osobę samotną. O tym czy osoby niespokrewnione są w rodzinie decyduje przede wszystkim pozostawanie w faktycznym związku poprzez wspólnie zamieszkiwanie i gospodarowanie. Warunki te muszą zaistnieć łącznie, aby stwierdzić, że dana osoba pozostaje w rodzinie, a tym samym by nie można było jej uznać za osobę samotną Mając na uwadze treść przytoczonej definicji, Sąd stwierdził, że organy I i II instancji błędnie przyjęły, że meldunek, jest jakimkolwiek warunkiem decydującym o uznaniu za osobą samotną. Zameldowanie nie ma w świetle wyżej przywołanych przepisów żadnego znaczenia w kwalifikowaniu osób jako będących w rodzinie, czy też jako osoby samotne. Skarżący na etapie odwołania kwestionował fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Potwierdził jedynie, że zamieszkiwał u J. R., ale sam ponosił koszty swojego wyżywienia i ubrania. Zarzuty te zostały podniesione też w skardze do Sądu, a z akt sprawy i korespondencji z Ośrodkiem Pomocy Społecznej jednoznacznie wynika, że kwestia wypłaty 30 % renty socjalnej jest bardzo ważna. `Organy I i II instancji w rozpoznawanej sprawie jednoznacznie nie wyjaśniły, czy skarżącego można uznać za osobę samotną, czy też pozostającą w rodzinie. Oparły się jedynie na jednostronnym twierdzeniu J. R. o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa, któremu oświadczeniu przeczy skarżący. Organy nie wyjaśniły dlaczego dały wiarę oświadczeniu J. R. W żaden też sposób nie odniosły się do twierdzeń skarżącego, że w tym mieszkaniu tylko przebywał do czasu rozpoczęcia odbywania kolejnej kary pozbawienia wolności. Sam fakt zamieszkiwania, który w rozpoznawanej sprawie jest bezsporny nie jest okolicznością wystarczającą do stwierdzenia, że skarżący nie jest osobą samotną. Okoliczności istnienia, bądź nie istnienia związku faktycznego pomiędzy skarżącym , a właścicielem mieszkania nie zostały ustalone, tak przez organ I jaki II instancji, czym naruszono art. 77 i art. 7 k.p.a. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego ma istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 7 w toku postępowania ograny administracji publicznej stają na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem w myśl art. 75 k.p.a., a następnie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału, mając na względzie art. 80 k.p.a. regulujący zasady swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Wyżej opisane naruszenia dotyczą decyzji I i II instancji, gdyż na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych sprawy nie można stwierdzić, czy rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracyjne jest zgodne z normami prawa materialnego w tym przypadku art. 38 ust. 3 w związku z art. 28 ustawy. Należy też zauważyć, że decyzja organu I instancji została podpisana przez zastępcę dyrektora MOPS. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji jest powołana uchwała Rady Miejskiej [...] nr [...] z dnia 1 marca 1991r. i z dnia 7 kwietnia 1997r. nr [...] w sprawie udzielenia upoważnienia dla dyrektora i zastępcy MOPS [...] do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie pomocy społecznej. W aktach sprawy nie ma powołanych uchwał, dlatego Sąd nie mógł dokonać kontroli udzielonego pełnomocnictwa do wydania decyzji administracyjnych przez zastępcę dyrektora. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy skarżący jest osobą samotną w sposób przedstawiony w niniejszym uzasadnieniu, a dodatkowo zbadają istnienie upoważnienia do wydawania decyzji przez zastępcę dyrektora MOPS [...]. Mając na względzie stan spray Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. wobec wykazania naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.