SA/Rz 1054/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /spr./ Sędziowie SSW Robert Sawuła ASW Jolanta Wojtyna Protokolant ref. st. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. N., H. N. i W. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...].04.2001 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów Oddala skargę Po raz kolejny rozpoznając sprawę z wniosku H. N., R. N. i W. N. Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne [ t.jedn. z 2000 r. Dz.Ust. Nr 100 poz. 1086 ] i § 1 ust. 3 pkt 3 załącznika nr 12 określającego zasady i sposób ustalania granic przy pracach związanych z założeniem i modernizacją ewidencji gruntów do rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków [ Dz.Ust. Nr 158 poz. 812 ] oraz art. 104 kpa decyzją z dnia [...].01.2001 r. nr [...] odmówił dokonania zamiany w operacie ewidencji gruntów miasta K. w obrębie [...] polegającej na dokonaniu zmiany granic i powierzchni dz.nr 2826 położonej przy ul. W. W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż wnioskodawcy domagali się zmiany powierzchni przedmiotowej działki w nawiązaniu do stanu, który ustalony został w trakcie II – etapu ewidencji gruntów i obowiązywał do marca 1999 r. Wówczas ta działka posiadała oznaczenie 8215/3 i pow. 0,2686 ha. W wyniku zatwierdzenia decyzją z dnia [...].02.1999r. nr [...] zmodernizowanego operatu ewidencji gruntów, założonego na bazie mapy zasadniczej dla obr. [...] działka ta zmieniła oznaczenia na nr 2826 i pow. na 0.2499ha. W pracach związanych z modernizacją ewidencji gruntów sposób ustalenia granic w sytuacji gdy brak jest jednoznacznych danych analitycznych określających stan prawny ich przebiegu określa powołany wyżej załącznik nr 12, zgodnie z którym ustalenie granic działek, w sytuacji braku zgodnego oświadczenia stron jak również braku wiarygodnych danych pozwalających na powyższe na podstawie dotychczasowej ewidencji gruntów, następuje według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Kierując się tym zapisem, przebieg granicy ustalono według linii biegnącej wzdłuż ogrodzenia, wybudowanego na początku lat 80 - dziesiątych przez S. N. ojca wnioskodawców, które w ocenie organu określało ostatni spokojny stan posiadania. W wyniku analizy materiałów związanych z założeniem oraz modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków miasta K. stwierdzono, że nie została sporządzona dokumentacja geodezyjna pozwalająca na ustalenie granicy pomiędzy dz.nr 2826 a dz.nr 2830/1 od strony zachodniej oraz dz.nr 2823 od strony wschodniej w trybie art. 39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W związku z powyższym zlecono pomiar kontrolny przebiegu granic 2826. W toku dokonywanych w związku z tym czynności geodezyjnych T. i M. P., właściciele dz.nr 2830/1 wskazali jako granicę linię biegnącą wzdłuż istniejącego ogrodzenia, a następnie linię biegnącą od rogu ogrodzenia do istniejącego znaku granicznego { rura stalowa } zastabilizowanego w miejscu zbiegu granic trzech działek nr nr 2830/1, 2826 i 2825. Natomiast wnioskodawcy jako granicę wskazali linię biegnącą w odległości od 1,55 m. do 0,6 m. od ogrodzenia w kierunku zachodnim. Wschodnią zaś granicę pomiędzy dz.nr 2826, a dz.nr 2832 wnioskodawcy wskazali jako linię biegnącą wzdłuż istniejącego ogrodzenia zaś W. P. współwłaściciel dz.nr 2823 kojarzył ją z linią biegnącą w odległości 0,1 m. do 0,2 m. od ogrodzenia. Z analizy materiałów geodezyjnych otrzymanych w wyniku pomiaru kontrolnego oraz granic przyjętych do obliczenia powierzchni w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków wynika, że granice ujawnione w obecnej ewidencji pokrywają się z przebiegiem ogrodzenia z dokładnością od 5 do 10 cm. Na tak określoną granicę T. i M. P. wyrazili zgodę, natomiast kwestionowały ją R. N. i H. N. oświadczając jednocześnie, że nie mają zastrzeżeń do granicy wschodniej z dz.nr 2823. W ocenie organu granica pomiędzy dz.nr 2826, a dz.nr 2830/1 wskazana na aktualnie obowiązującej mapie ewidencji gruntów i budynków ustalona została zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 3 wspomnianego załącznika nr 12, ponieważ ilustruje ostatni spokojny stan posiadania. To zaś, że w KW Nr [...] powierzchnię dz.nr 8215/3 uwidoczniono jako równą 0,2686 ha nie stanowi o tym, że taką jest ona w rzeczywistości. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych odnosi się bowiem do prawa, a nie do cech fizycznych nieruchomości, które określają jej oznaczenie, obszar i konfiguracja. Nie oznacza to, że wnioskodawcy nie mogą dochodzić swoich racji w ramach postępowania rozgraniczeniowego. W okolicznościach sprawy brak jest natomiast przesłanek do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu. Wobec zatem faktu, że wnioskodawcy nie wykazali swoich twierdzeń stosowną dokumentacją geodezyjną brak jest podstaw do wprowadzenia postulowanych przez nich zmian. Decyzję tę zaskarżyli odwołaniem skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego H. N., R. N. i W. N., kwestionując jej legalność, a w szczególności możliwość zastosowania w okolicznościach sprawy postanowień załącznika nr 12 do rozporządzenia z dnia 17.12.1996r. w sprawie ewidencji gruntów, skoro organ dysponuje stosownymi mapami pozwalającymi na precyzyjne określenie powierzchni przedmiotowych działek. Kwestionują oni także terminologię, którą posłużył się organ I instancji przy załatwianiu przedmiotowej sprawy, określając jej przedmiot jako " dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów " , gdy w istocie chodzi w niej o przywrócenie stanu poprzedniego należącej do nich nieruchomości w zakresie odnoszącym się do jej powierzchni, która w wyniku dokonanych czynności w sposób nieuzasadniony zmniejszona została o 1,5 ara. Znamiennym również jest, iż o dokonanych zmianach nie zostali oni wcześniej powiadomieni i wszelkie ciężary jakie ich obciążały w związku z posiadaniem tej działki i których wysokość zależna była od jej powierzchni, obliczano z uwzględnieniem powierzchni równej właśnie 0,2686 ha. Dokonany zaś w dniu 19.07.2000 r. pomiar opierał się o nierzetelne materiały geodezyjne {mapy}. Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 ust. 1 i 2 i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.05.1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzją z dnia [...].04.2001r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy ustalił, że dz.nr 8215 o pow. 0,3979 ha przed odnowieniem operatu ewidencji gruntów miasta K. obr. [...] wykazana była na rzecz B. i S. N. W r. 1979 działka ta uległa podziałowi na działki nr nr 8215/1 o pow. 0,3844 ha i 8215/2 o pow. 0,0135 ha, zaś w r. 1989 dz.nr 8215/1 uległa dalszemu podziałowi na działki nr nr 8215/3 o pow. 0,2686 ha, 8215/4 o pow. 0,0526ha i 8215/5 o pow. 0,0632ha. W latach 1998 – 1999 dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów miasta K. obr. – [...]. W czasie prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów wykonano pomiar istniejącego na gruncie stanu władania, obliczenia powierzchni gruntów oraz zmiany oznaczenia działek. Dotychczasowa dz.nr 8215/3 o pow. 0,2686 ha zmieniła oznaczenie na dz.nr 2826 i zmianie uległa jej powierzchnia na 0,2499ha. Wnioskodawcy kwestionując dokonane w wyniku tych prac zmiany podnoszą, że zmiana powierzchni przedmiotowej działki wynika z błędnie wykazanego na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej przebiegu zachodniej granicy działki. Odnosząc się do tej kwestii organ zauważa, że prowadzenie ewidencji gruntów polega na utrzymaniu operatu w stałej aktualności tj. zgodności ze stanem faktycznym i prawnym, co jest możliwe do osiągnięcia jedynie poprzez wprowadzenie zmian jakie zaszły w danych objętych ewidencją gruntów. Przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków przewidują również możliwość eliminacji oczywistych omyłek błędów pisarskich, rachunkowych, pomiarowych lub kreślarskich powstałych podczas założenia lub prowadzenia ewidencji gruntów. Jednak nastąpić to może w wypadku ich oczywistości, wówczas gdy wynikają one z uchybień związanych ze sztuką geodezyjną bądź są wynikiem omyłki pisarskiej lub rachunkowej. W razie zaistniałych w tym zakresie wątpliwości zmiana w operacie ewidencji gruntów może być wprowadzona jedynie na podstawie pomiaru kontrolnego. W rozstrzyganej sprawie w dniu 27.05.2000r. przeprowadzono pomiar kontrolny, który wykazał, iż podczas prac związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego m. K. obr. [...] nie zaistniał żaden błąd. Przedstawiony na obowiązującej mapie ewidencyjnej w skali 1 : 1000 przebieg granicy pomiędzy dz.nr 2628 a działkami nr nr 2830/1 i 2830/2 stanowiącymi własność P. jest zgodny ze stanem faktycznym władania na gruncie. Należy dodać, iż zgodnie z mapą ewidencyjną dz.nr 2826 od strony zachodniej graniczy z działkami nr nr 2830/1 i 2830/2, a nie tylko z dz.nr 2830/1. Z zebranego w sprawie materiału wynika również, że pomiędzy dz.nr 2826 a działkami nr 2830/1 i 2830/2 istnieje trwałe ogrodzenie wybudowane w latach osiemdziesiątych przez S. N. Linia przebiegu tego ogrodzenia została przyjęta podczas odnowienia operatu ewidencyjnego jako granica faktycznego władania i w tych granicach zostały dokonane pomiary i obliczenia powierzchni dz.nr 2826. Uprawnia to zatem stwierdzenie, że powierzchnia przedmiotowej działki określona została w sposób prawidłowy, w oparciu o faktyczny stan władania istniejący na gruncie. Żądania wnioskodawców idą w kierunku przyznania im własności pasa gruntu położonego poza ogrodzeniem trwałym i twierdzą oni, że zachodnia granica ich działki przebiega w odległości od 0,5 do 1,55 m. od ogrodzenia. Organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do decydowania o tym, dokąd na gruncie sięga własność określonej nieruchomości. Ustalenie bowiem granicy nastąpić może w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie w ramach postępowania dotyczącego wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów. Tę ostatnią decyzję zaskarżyli skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. N., H. N. i W. N., zarzucając iż narusza ona obowiązujące przepisy prawa i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności względnie o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].01.2001r. i o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzą, iż nie ma w obrocie prawnym decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia [..].04.2000 r. Stąd też w ich ocenie wadliwa data decyzji powoduje jej nieważność z mocy prawa zgodnie z art. 156 § 1 pkt 7 kpa. Gdyby jednakże Sąd nie podzielił tego zarzutu, skarżący kwestionują decyzje organów obydwu instancji zarzucając naruszenie przepisów załącznika nr 12 "zasady i sposób ustalenia granicy przy pracach związanych z założeniem i modernizacją ewidencji gruntów" do rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996r., twierdząc że jako współwłaściciele dz.nr 8215/3 dowiedzieli się o dokonaniu zmian w operacie ewidencji gruntów m. K. w zakresie odnoszącym się do przebiegu granic i powierzchni przedmiotowej nieruchomości dopiero po upływie pewnego okresu czasu. Z dokumentacji geodezyjnej i zapisów w księgach wieczystych wynika, że działka ta ma powierzchnię równą 0,2686 ha. i taki stan rzeczy trwał do przełomu lat 1998/1999. Dopiero w r. 1998 geodeci "zmajstrowali" zmianę granic i powierzchni tej działki, zmniejszając tą ostatnia do 0,2499 ha i nadając tej działce nowy numer 2826. W sprawie istnieje spór co do zachodniej granicy tej działki z działkami nr nr 2830/1 i 2830/2, które nabyła T. P. wraz z mężem, a oni występując z wnioskiem nie domagali się dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów, ale przywrócenia dotychczasowego stanu prawnego tej nieruchomości jaki istniał przed dokonaniem przedmiotowych zmian bez ich wiedzy i zgody, co w sposób rażący narusza art. 7, 8, 9 i 10 kpa. W ponownie prowadzonym w tej sprawie postępowaniu nie ustosunkowano się do ich zarzutów i co więcej zarzucono im, że nie przedstawili stosownych dowodów. Zarzut ten jest chybiony, albowiem zarówno dokumentacja geodezyjna w postaci map katastralnych jak i księgi wieczyste są dostępne. Znamiennym również jest, że do końca 1999r. skarżący opłacali podatek od tej nieruchomości przy przyjęciu za podstawę jego określenia powierzchni równej 0,2686 ha. W ich ocenie kwestionowane zmiany dokonane zostały z uwzględnieniem interesów T. P., która wykonuje zawód sędziego i jej męża, a nie na potrzeby związane z modernizacją ewidencji gruntów. Postulowany przez nich powrót do stanu poprzedniego uzasadniony jest stanem prawnym tej nieruchomości, a za powyższym przemawia także konieczność przesunięcia ogrodzenia z uwagi na konieczność ukształtowania drogi o szerszych parametrach w celu umożliwienia nią przejazdu pojazdom o większych gabarytach. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Dokonując w ramach postępowania sądowo - administracyjnego oceny legalności zaskarżonego aktu Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną {art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.Ust. Nr 152 poz. 1270} związany jest granicami przedmiotowymi sprawy. W badanej sprawie granice te określa zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].01.2001r. nr [...] stanowiącą o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów miasta K. obr. [...] zmiany granic i powierzchni dz.nr 2826 położonej przy ul. W. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że projekt operatu opisowo – kartograficznego modernizacji istniejącej ewidencji gruntów i budynków miasta K. wykonany w r. 1998 obejmujący m.innymi obręb [...] zatwierdzony został decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.1999 r. nr [...] i decyzja ta stała się ostateczna, co potwierdza przedłożona do akt jej kserokopia zaopatrzona w klauzulę ostateczności oraz dokument potwierdzający fakt jej wywieszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w K. przez okres od dnia 10.02.1999 r. do dnia 10.03.1999r., a także informacja o jej wywieszeniu na tablicy ogłoszeń zamieszczona na łamach "N." z dnia 17.02.1999 r. i wreszcie obwieszczenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 4 z dnia 25.03.1999 r. poz. 93. Znamiennym w sprawie jest, iż skarżący kwestionując wcześniej pisemnie wyłożony projekt nie zaskarżyli powołanej wyżej decyzji z dnia [...].02.1999 r. odwołaniem do organu II instancji mimo zawartego w niej pouczenia. Eliminuje to możliwość oceny legalności tej ostatnio wymienionej decyzji w ramach badanej sprawy jako że w tym przypadku Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ]. Rzecz bowiem w tym, iż akt ten nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Jakkolwiek bowiem odnosi się on do tych samych podmiotów i obejmuje ten sam przedmiot co zaskarżona decyzja, to jednak wydany został w odrębnym postępowaniu w oparciu o inna podstawę prawną {§ 39 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków} w związku z kompleksową modernizacją operatu ewidencji i budynków miasta K.. Postępowanie bowiem dotyczące wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów jest postępowaniem typu rejestracyjnego. Zbliżony pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.01.1993r. sygn.akt II SA 1283/95 {Lex nr 41273} podkreślając, iż w ramach postępowania dotyczącego wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów organ nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułu uzasadniającego zmiany {w tym decyzji administracyjnych}, stanowiącego podstawę do uwidocznienia danych w tym operacie. Mówiąc inaczej należy podkreślić, iż w tej sprawie ze względów czysto formalnych brak jest możliwości dla analizy merytorycznej tej decyzji także pod tym kątem czy istotnie przy ustaleniu granicy dzielącej przedmiotową działkę z działką należącą do T. i M. P. znajdował zastosowanie powołany przez organ I instancji § 1 ust. 3 pkt załącznika nr 12 do rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Natomiast przedmiotem oceny pozostaje kwestia możliwości dokonania zmian w zatwierdzonym już projekcie operatu ewidencji gruntów i budynków tego obrębu, przy czym dodać należy, iż w momencie wydawania decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji nie obowiązywało już powołane wyżej rozporządzenie, które utraciło moc prawną z dniem 1.10.1999r. {vide: art. 105 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – Dz.Ust. Nr 133 poz. 872 } i nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków [Dz.Ust. Nr 38 poz. 454], które weszło w życie z dniem 2.06.2001 r. Słusznie zatem przy rozpoznaniu sprawy organ II instancji odwołał do art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne [t.jedn. Dz.Ust. Nr 100 poz. 1086 z 2000 r. z późn.zm.], które to przepisy korespondują z art. 22 ust. 2 i 3 cyt. ustawy. Powołane przepisy prawa określają kryteria stanowiące o możliwości dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów uzależniając je od przedłożenia przez zainteresowanego aktualnych dokumentów własnościowych i geodezyjnych. Takimi zaś dokumentami w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie, co zasadnie podkreśliły organy, skarżący nie legitymowali się. Za takowe bowiem, wbrew ich stanowisku nie może uchodzić wpis w dziale I księgi wieczystej określający wprawdzie cechy fizyczne nieruchomości, ale podlegający aktualizacji stosownie do danych uwidocznionych właśnie w ewidencji gruntów. Natomiast przytoczone przepisy prawa nie znają instytucji " przywrócenia dotychczasowego stanu prawnego jaki istniał przed dokonaniem zmian " . W związku z czym w tej sprawie w ramach toczącego się postępowania administracyjnego nie istniała możliwość uwzględnienia tak sformułowanego przez skarżących żądania. Niemniej jednak wspomniany efekt możliwym będzie do zrealizowania przez skarżących pod warunkiem udowodnienia prezentowanych przez nich twierdzeń, bądź to w ramach postępowania administracyjnego ekstraordynaryjnego jeżeli zaistnieją prawem przewidziane warunki do jego wszczęcia, bądź w ramach postępowania rozgraniczeniowego, którego istota sprowadza się do rozstrzygnięcia o przebiegu spornej granicy pomiędzy sąsiadującymi z sobą nieruchomościami. Spór ten z natury rzeczy jest sporem o własność nieruchomości, a tego typu spory nie podlegają rozpoznaniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania dotyczącego aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Sygnalizowane zaś przez skarżących przeszkody, które w ich ocenie spowodować mogą nieobiektywne rozpoznanie sprawy rozgraniczeniowej z racji funkcji pełnionej przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości {Sędzia miejscowego Sądu} możliwe będą do usunięcia przy wykorzystaniu instytucji wyłączenia pracownika w postępowaniu administracyjnym czy też sędziego w postępowaniu sądowym o ile rzecz jasna istnieć będą prawem przewidziane podstawy dla uwzględnienia takiego wniosku. Chybionym jest także zarzut skarżących idący w kierunku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z racji opatrzenia jej datą " [...].04.2000 r. " . Tak określona bowiem data jej wydania jest wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej czemu dał wyraz organ II instancji w postanowieniu prostującym ją z dnia [...].11.2001 r. nr [...] i postanowienie to stało się ostateczne. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty na uwzględnienie nie zasługują, to działając na podstawie art. 151 powołanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271] należało orzec jak w sentencji.