SA/Rz 1078/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Przewodniczący Sędzia NSA /del./ Maria Kobak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2001r. o nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich -postanawia- umorzyć postępowanie sądowo-administracyjne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2000r. o pozbawieniu Z. S. uprawnień kombatanckich. Jako materialno prawną podstawę tego rozstrzygnięcia podano art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 42, poz. 371 z późn. zm.) zwana dalej ustawa o kombatantach. W uzasadnieniu decyzji pozbawiającej uprawnień podano, że Z. S. otrzymała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Decyzję z dnia [...] kwietnia 200lr. Z. S. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu rozprawy tj. 2 grudnia 2003r., ustalono, że skarżąca Z. S. zmarła. W związku z tym Sąd w celu ustalenia następców prawnych postanowił zwrócić się do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie aktu zgonu skarżącej. Urząd Stanu Cywilnego w odpowiedzi przesłał odpis skrócony aktu zgonu Z. S. Wynika z niego, że skarżąca zmarła w dniu 12 lipca 2002r. i była wdową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Sąd jest decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Należy rozważyć jakie skutki dla postępowania sądowego o takim przedmiocie ma zdarzenie polegające na śmierci osoby skarżącej w sytuacji, w której osoba ta w chwili śmierci była wdową lub wdowcem. Niektóre z uprawnień kombatanckich posiadają charakter praw majątkowych, a więc praw dziedzicznych przechodzących na spadkobierców zmarłego. Takiego rodzaju uprawnienia przysługują osobom uprawnionym na mocy art. 20 ust. 2 ustawy o kombatantach. Polegają one m.in. na ulgach w komunikacji krajowej czy ryczałcie energetycznym. Z uprawnień o charakterze majątkowym mogą korzystać następcy prawni zmarłego, ponieważ tego rodzaju prawa nie wygasają z chwilą śmierci osoby uprawnionej. Wydanie decyzji o pozbawieniu tych uprawnień dotyczyć więc będzie interesu prawnego spadkobierców, ponieważ w wyniku jej wydania zakres ich uprawnień majątkowych zostanie pomniejszony. Wobec tego osoby te stają podmiotami stosunków administracyjnych i sądowo-administracyjnych, wchodząc w miejsce zmarłego. Tym samym osoby te mogą korzystać ze środków prawnej ochrony przewidzianych przepisami prawa dla stron postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Reasumując, jeżeli śmierć osoby pozbawionej uprawnień kombatanckich nastąpiła po wniesieniu skargi do Sądu, przymiot strony postępowania sądowo-administracyjnego przechodzi na następców prawnych tej osoby Jednocześnie należy wyjaśnić, iż ustawodawca w treści przepisów ustawy o kombatantach, w sposób wyraźny zawęził krąg osób dziedziczących wspomniane wyżej uprawnienia po zmarłym kombatancie. Stosownie bowiem do treści art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach, uprawnienia o których mowa w art. 20 ust. 2 wyżej powołanej ustawy przysługują wyłącznie wdowom lub wdowcom - por. glosę W. Chróścielewskiego i Z. Kmieciaka do wyroku NSA z dnia 1 grudnia 1995r. SA/Gd 2197/94, OSP 1997r. z. 2, s. 60. Śmierć strony postępowania sądowo-administracyjnego, które dotyczy praw i obowiązków przechodzących na następców prawnych, powinno powodować co do zasady zawieszenie tego postępowania. Taki nakaz zawiera art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwana dalej P.p.s.a. Wydaje się jednak, że nie będzie istnieć konieczność zawieszenia postępowania w sytuacji kiedy znane są wszystkie osoby dziedziczące prawa i obowiązki po zmarłym. Jeżeli natomiast sąd stwierdzi brak następcy prawnego strony ma obowiązek umorzyć postępowanie. W takim przypadku będzie zachodzić bezprzedmiotowość postępowania o jakim mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Obowiązek umorzenia postępowania w opisywanej sytuacji wynika wprost z regulacji art. 130 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Według treści tego przepisu sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową. Utrata zdolności sądowej w przypadku osoby fizycznej jest spowodowana jej śmiercią. W rozpoznanej sprawie Sąd stwierdza, że skarżąca Z. S. w chwili swej śmierci była wdową. Wynika to z treści nadesłanego do Sądu skróconego odpisu aktu zgonu z dnia 9 grudnia 2003r., o nr [...]. Wobec braku następcy prawnego zmarłej Z. S., który byłby uprawniony do korzystania ze świadczeń określonych w treści art. 20 ust. 2 ustawy o kombatantach, uzasadnione jest umorzenie postępowania sądowego w oparciu o art. 130 § 1 oraz 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.