SA/Rz 111/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Krystyna Józefczyk Protokolant staż. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. SA/Rz 111/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] XII 2001 r. Nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania S. K. w sprawie przyznania statusu bezrobotnego od 2 VII 2001 r., przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 10 VII 2001 r. oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz. U. Nr 6, poz. 56 ze zm. z 2001 r./. Jak wynika z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji S. K. zarejestrował się w PUP w dniu 2 VII 2001 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od 10 lipca 2001 r. w wys. 120 % kwoty zasiłku podstawowego. Rejestrując się przedłożył świadectwa, pracy na podstawie których organ zaliczył mu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego następujące okresy pracy: od 15 XII 1972 do 10 VIII 1982 – okres pracy w Spółdzielni K., od 1 IX 1982 do 4 II 1985 – okres pracy w Przedsiębiorstwie S., od 5 II 1985 do 31 X 1986 – okres pracy w Wojewódzkim Urzędzie [...], od 12 XII 1986 do 30 VI 2001 – okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie B. Sp. z o. o. Ponadto na podstawie książeczki wojskowej organ ustalił, iż w okresie od 19 II 1970 do 17 XII 1970 odbywał zasadniczą służbę wojskową, który to okres został również zaliczony do łącznego okresu pracy uprawniającego do zasiłku. Poza tym organ odwoławczy uwzględnił również okres pobieranego zasiłku dla bezrobotnych do daty wydania tej decyzji. Łączny bezsporny okres uprawniający do zasiłku, który został udokumentowany przez skarżącego wynosi ogółem 29 lat 8 miesięcy i 17 dni. Zgodnie z art. 37j ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 XII 2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet lub 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżący S. K. udokumentował wykonywanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych, zatem musi wykazać łączny okres zatrudnienia 30 lat. Skarżący wskazał również, że w okresie 14 II 1969 – 18 II 1970 był zatrudniony w Kółku Rolniczym w W. na stanowisku traktorzysty oraz w okresie od 22 X 1971 do 22 X 1972 w Przedsiębiorstwie R. na stanowisku robotnika budowlanego. Z tych okresów nie posiada świadectw pracy ani legitymacji ubezpieczeniowej, gdyż nie zostały mu one przez żaden z tych zakładów pracy wydane. Na poparcie swoich twierdzeń i potwierdzenie tych okresów zatrudnienia skarżący złożył własne oświadczenia pod odpowiedzialnością karną oraz powołał świadków, których zeznania zostały dołączone do akt. Organ w uzasadnieniu decyzji odmawiającej mu przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego naprowadził, iż zbyt wiele wątpliwości cechuje zeznania wszystkich słuchanych w sprawie świadków, a m. in. to, iż świadkowie nie posiadają świadectw pracy za te okresy. Obowiązek udokumentowania okresu uprawniającego do zasiłku spoczywa na osobie uprawnionej pisze dalej organ, a powołane przepisy art. 37l ust. 2 oraz § 1 rozporządzenia ograniczają środki dowodowe do grupy dowodów z dokumentów. Zasadnie jednak organ I instancji przeprowadził dowody z zeznań świadków skoro okolicznością mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie okresu uprawniającego do zasiłku w rozumieniu art. 24 ust. 2, a ten w postępowaniu przez organy zatrudnienia podlega dowodzeniu zgodnie z reżimem art. 75 § 1 K.p.a. W odniesieniu do zeznań świadków mających potwierdzić okres zatrudnienia w Kółku Rolniczym w W. /14 II 1969 – 18 II 1970/ jak i okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie R. /22 X 1971 – 22 X 1972/ zdaniem organu wzbudzają wiele wątpliwości. Organ przyjmuje, że zeznania świadków i oświadczenia strony nie mogą stanowić wyłączonego dowodu na potwierdzenie zatrudnienia. Zatem brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego np. ustanie zatrudnienia w tym okresie, pozbawia je wiarygodności. Decyzję Wojewody S. K. zaskarżył do NSA wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi zarzucił jej niezgodność z prawem, a w szczególności z art. 7, 8, 75 K.p.a. oraz z § 1 rozporządzenia. Jego zdaniem brak dokumentacji potwierdzającej te okresy zatrudnienia nie może przesądzać o nieuznaniu tego okresu. Zeznania świadków dokumentują w sposób wystarczający ten okres zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które podnoszone były w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej /§ 1/. Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Jej zakres wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawa prawna /§ 1/. Uwzględnić skargę może tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa w stopniu określonym art. 145 § 1 cyt. ustawy. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą żądania skarżącego stanowi przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm./. Przepis ten stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla meżczyzn w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Bezsporna pomiędzy stronami jest okoliczność, że skarżący spełnia wszelkie wymogi uprawniające go do zasiłku przedemerytalnego, poza wykazaniem okresu uprawniającego go do zasiłku wynoszącego 30 lat. Dokumentując tą okoliczność S. K. przedstawił świadectwa pracy oraz książeczkę wojskową, z których wynikało, iż przepracował 29 lat 8 miesięcy i 17 dni. Poza tym skarżący przestawił własne oświadczenia i zeznania czterech świadków celem udowodnienia, iż w okresie od 14 lutego 1969 r. do 18 lutego 1970 r. był zatrudniony w Kółku Rolniczym w W. oraz od 22 października 1971 r. do 22 października 1972 r. w Przedsiębiorstwie R. Z załączonych do akt zeznań świadków oraz z protokołów ich przesłuchań wynika, że świadek J. J. był prezesem Zarządu Kółka Rolniczego w W. w okresie od 1963 r. do 1980 r. Ze względu na fakt, iż była to funkcja społeczna, nie posiada za ten okres świadectwa pracy. Świadek E. M. pracował w Kółku Rolniczym w W. w latach 1963 r. – 1987 r. i posiada za ten okres świadectwo pracy. Obydwaj słuchani w sprawie świadkowie potwierdzają, że S. K. pracował w tym okresie w Kółku Rolniczym w W. w charakterze traktorzysty. Pozostali dwaj świadkowie również potwierdzają, że S. K. w okresie od października 1971 r. do października 1972 r. pracował w Przedsiębiorstwie R. Świadek J. B. pracował w okresie od 22 X 1971 r. do IV 1973 r. lecz ze względu n fakt, że pracę porzucił nie zgłosił się po świadectwo pracy. Zaś świadek C. M. ma świadectwo pracy na potwierdzenie swojego zatrudnienia w okresie od 22 X 1971 r. do 25 X 1972 r. Posiada również wpis w dowodzie osobistym potwierdzający ten okres zatrudnienia. W swych zeznaniach podał, iż do pracy przyjmował się w tym samym dniu co skarżący. Organy obu instancji nie dały wiary oświadczeniom skarżącego i zeznaniom czterech świadków. Z przyjętej w art. 7 K.p.a. naczelnej zasady postępowania administracyjnego – zasady prawdy obiektywnej – wynika obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ jest zobowiązany wyczerpująco zebrać cały materiał dowodowy /art. 77 § 1/. Z treści art. 7 i 77 K.p.a. wynika zatem, iż na organie ciąży obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla wykazania tych faktów są potrzebne. Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów /art. 80 K.p.a./ odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić /patrz: wyrok NSA z dnia 3 lutego 2002 r. IV SA 1010/97/. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materialne dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego /art. 80 K.p.a./ zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący /art. 77 § 1 K.p.a./ a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści /art. 7 K.p.a./. Kolejną kwestią jest poprawność dokonanej oceny dowodów, do czego organy są uprawnione z mocy art. 80 K.p.a. Zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w przepisie art. 80 K.p.a. oznacza, by organ przy ustaleniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów wg własnego widzimisię: swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu /art. 107 § 3 K.p.a./ /zobacz Komentarz do K.p.a. B. Adamiak, J. Borkowski, wydawnictwo CH Beck, Warszawa 1996 str. 376/. Zaznaczyć należy, iż postępowanie dowodowe w tej materii musi być przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi przepisami art. 75-88 K.p.a. Zatem uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie odpowiadają wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Organ jednym zdaniem "skwitował" zeznania świadków "iż nie może ich uwzględnić albowiem świadkowie nie posiadają świadectw pracy potwierdzających te okresy zatrudnienia". Nie odpowiada to ustaleniom faktycznym albowiem dwóch z nich posiada świadectwa pracy, a pozostałych dwóch uzasadniło przyczyny ich braku. Zatem w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania trudno nie podzielić argumentacji skarżącego. Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni uwagi Sądu i wyda ponowne rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie z zastosowaniem cyt. wyżej przepisów. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd uwzględnił skargę S. K. Ze względu na charakter decyzji nie orzeczono o treści przepisu art. 152 cytowanej ustawy.