SA/Rz 1186/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Marian Ekiert /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. O. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu postępowania sądowego. SA/Rz 1186/03 U Z A S A D N I E N I E Po rozpatrzeniu wniosku J. O. Starosta [...], działając na podstawie art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /t. jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm./ oraz art. 104 k.p.a., decyzją z dnia [...].05.2003 r. nr [...] udzielił wnioskodawcy pozwolenia na użytkowanie obiektu handlowego, zrealizowanego samowolnie na dz. nr 579/4 w obrębie Hali Targowej w S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wywodzi, iż wnioskodawca występując z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu przedłożył jego inwentaryzację geodezyjną i budowlaną, ekspertyzę techniczną potwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania oraz pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...], Państwowego Inspektora Sanitarnego [...], Państwowej Inspekcji Pracy [...] oraz postanowienie Komendanta Powiatowej Straży Pożarnej [...]. Analizując okoliczności sprawy z uwzględnieniem sprzeciwu zgłoszonego przez Urząd Miejski [...] Starosta [...] na wstępie wyraża pogląd, że aktualnie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nie nakładają na inwestora ani właściciela obiektu obowiązku legitymowania się prawem do dysponowania terenem, co zwalnia organ z obowiązku dokonywania ustaleń w tym zakresie. Udzielenie bowiem pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tych praw. Odnosząc się bezpośrednio do przedmiotu rozstrzygnięcia Starosta [...] ustala, że pawilon, o który idzie w sprawie, usytuowany jest na dz. nr 579/4 przy ul. P. /Hala Targowa/ i nie jest obiektem trwale związanym z podłożem. Posiada on konstrukcję stalowo-drewnianą. Ściany wykonane są z płyty pilśniowej, ocieplone watą mineralną, od środka obite boazerią, na zewnątrz zaś obłożone saidingiem i blachą trapezową. Obiekt używany jest jako stragan – sezonowy punkt sprzedaży kwiatów, sadzonek i warzyw. Jego budowa samowolnie rozpoczęta i zakończona została w roku 1997. Od czasu zatem zakończenia jego budowy upłynęło 5 lat. Istnienie obiektu o takim przeznaczeniu w miejscu jego obecnego posadowienia /parter Hali Targowej/ nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Teren, na którym został on wybudowany, jest uporządkowany. Znamiennym przy tym jest, iż powołane wyżej organy nie wniosły sprzeciwu co do możliwości jego użytkowania. Decyzję tę zaskarżył odwołaniem skierowanym do Wojewody [...] Burmistrz Miasta [...], zarzucając naruszenie art. 77, 78, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 49 i 59 Prawa budowlanego i wnosząc o jej uchylenie w całości. Uzasadniając odwołanie odwołujący się podnosi, iż rozstrzygając sprawę organ I instancji powołał się na nieistniejący przepis prawa /art. 59 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego/, a nawet zakładając, że chodziło tutaj o art. 59 ust. 1 cyt. ustawy, to w jego ocenie przepis ten nie znajduje zastosowania w okolicznościach sprawy, albowiem zgodnie z jego literalnym brzmieniem "właściwy organ wydaje pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy: zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę i uporządkowaniu terenu budowy". Tymczasem udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, dotyczy w tym wypadku zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia samowoli budowlanej. W dalszej części wywodu odwołujący się podnosi, iż organ I instancji wydając zakwestionowaną decyzję uchybił podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, a także przepisom Prawa budowlanego. Przede wszystkim sankcjonując samowolę budowlaną Starosta [...] z powołaniem się na art. 49 Prawa budowlanego nie wskazał kiedy rozpoczęta i zakończona została budowa przedmiotowego obiektu i na jakich w tej materii oparł się dowodach. Polemizując z tym stanowiskiem należy podkreślić, iż od dnia 23.07.1998 r. toczyło się przed organami nadzoru budowlanego postępowanie w sprawie wydania nakazu rozbiórki tegoż obiektu i do chwili obecnej nie zostało ono zakończone z racji jego zawieszenia. Zgodnie bowiem z zasadą ogólną Prawa budowlanego z 1994 r. na inwestorze spoczywa obowiązek uzyskania zezwolenia na realizację wszelkiego rodzaju obiektów, a w przypadku samowoli budowlanej wydanie nakazu rozbiórki jest obligatoryjne. Organ nie może dokonać ewentualnej legalizacji budowy, bądź wydać pozwolenia na użytkowanie, w sytuacji gdy toczyło się i nadal się toczy postępowanie o wydanie nakazu rozbiórki. Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 5 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane decyzją z dnia [...].07.2003 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając tę decyzję Wojewoda [...] na wstępie stwierdza, że organ I instancji przeprowadził postępowanie i dokonał rozstrzygnięcia w sytuacji gdy w sposób jednoznaczny nie potrafił /nazwać/ ustalić przedmiotu postępowania i miejsca jego usytuowania. W aktach sprawy posługuje się bowiem w sposób dowolny i zamienny określeniami "Pawilon handlowy – szczęka", "pawilon handlowy", "blaszak", "blaszak – szczęka", "punkt handlowy o wymiarach... noszący znamiona straganu", "noszący znamiona tymczasowego obiektu budowlanego", "punkt handlowy na zasadzie sprzedaży targowiskowej", "stragan – sezonowy punkt sprzedaży". Podobnie rzecz się ma jeśli idzie o lokalizację przedmiotowego obiektu. Określa się ją bowiem jako punkt handlowy na parterze hali targowej, pod dachem hali, zmiana sposobu użytkowania parteru hali targowej, wybudowanie na dz. nr 579/4. Kontynuując ten wywód Wojewoda [...] zauważa, że przedmiotem postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego może być obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a nie obiekt w ogóle – noszący znamiona obiektu budowlanego /art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego/. Obiekt zaś, o który chodzi w sprawie, jest bezspornie straganem czyli w tym konkretnym przypadku zamkniętym stoiskiem sprzedaży znajdującym się w przestrzeni, w obrysie rzutu budynku i w kubaturze tego budynku – obiektu użyteczności publicznej jakim jest Hala Targowa w S. Stragan "budowlany", a w istocie ustawiony w Hali Targowej jako taki nie stanowi odrębnego budynku – obiektu budowlanego, jeśli nawet pozornie znamiona takiego budynku posiada. Obiekt ten /nie obiekt budowlany/ jest wyposażeniem hali targowej, albowiem funkcjonalnie jest związany z jej podstawowym przeznaczeniem. Wynika to z pozwolenia na budowę w oparciu o które wybudowano Halę Targową. Obiekt ten nie jest kioskiem ulicznym, ani pawilonem sprzedaży ulicznej, tylko dlatego, że wygląda tak jak kiosk. Nie może być więc uznany za samoistny /również tymczasowy/ obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Kiosk /pawilon/ uliczny to taki kiosk, który ustawiono na ulicy i który służy do sprzedaży ulicznej tj. w otwartej przestrzeni publicznej. Lokalizacja przedmiotowego straganu nie budzi wątpliwości. Usytuowano go nie na dz. nr 579/4 położonej w S., ale w zabudowanej przestrzeni zaliczanej do kubatury budynku Hali Targowej, przestrzeni będącej prześwitem, podcieniem stanowiącym kondygnację /parter/ tego budynku wybudowanego na dz. nr 579/4 położonej w S. Nie można bowiem tylko z wyglądu przedmiotu wywodzić absurdalnego w istocie wniosku, że należy uzyskiwać pozwolenie na budowę, dokonywać zgłoszenia budowy na obiekt /budynek/ w obiekcie budowlanym /budynku/, a w konsekwencji dokonywać obliczenia jego kubatury w kubaturze, inwentaryzować geodezyjnie jego położenie jakoby na działce, w rzeczywistości w budynku, dokonywać jego odbioru, uzyskiwać decyzję na użytkowanie, dokonywać przeglądów i prowadzić w konsekwencji książkę obiektu budowlanego. Wychodząc z tego założenia należałoby uzyskiwać pozwolenia na budowę kantoru biurowego, kiosku w hali dworcowej itd. tylko dlatego, że jest od niej mniejszy, jest z niej przestrzennie wydzielony i stoi na własnej samonośnej konstrukcji trwale lub nietrwale połączonej z jej posadzką – podłogą, bo w istocie nie z gruntem. Inną natomiast sprawą jest, czy wyposażenie hali targowej w postaci wyglądu jednego ze stoisk sprzedaży może odbiegać od pozostałych i mijać się z oczekiwaniami zarządcy tej hali. Zasady wyposażenia przestrzeni handlowej w hali targowej są regulowane z pewnością w ramach umów pomiędzy stronami. W przypadku kolizji z nimi organy administracji architektoniczno-budowlanej nie są kompetentne do rozstrzygania tego typu sporów. Skoro zatem obiekt, w stosunku do którego prowadzono postępowanie, nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, to postępowanie w tej sprawie staje się bezprzedmiotowe. Decyzję tę zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. O. wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi skarżący polemizuje ze stanowiskiem organu II instancji, podnosząc iż jest ono sprzeczne z oceną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.07.2002 r. sygn. akt SA/Rz 1453/00 w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd ... "obiekt będący przedmiotem zaskarżonej decyzji.... nosi znamiona tymczasowego obiektu budowlanego, na użytkowanie którego, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wymagane jest zgłoszenie budowlane. Brak tego zgłoszenia skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki...". Dalej wywodząc twierdzi on, że aby uniknąć rozbiórki, w celu usankcjonowania budowy poniósł koszty związane z wykonaniem dokumentacji budowlanej i inwentaryzacji geodezyjnej, czego domagał się Starosta [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodając że skarga sprowadza się do polemiki z całością postępowania administracyjnego w tej sprawie. Skarżący zaś nie zauważa, że kwestionuje decyzje zapadające przed różnymi organami, które są zobowiązane do przestrzegania zasady rozstrzygania wyłącznie w sprawach mieszczących się w zakresie ich właściwości rzeczowej opartej o podstawy prawne, dokonując obiektywnej i niezależnej oceny sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność wydanej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z dnia [...].07.2003 r. uchylającej w całości decyzję Starosty [...] stanowiącej o udzieleniu skarżącemu pozwolenia na użytkowanie obiektu handlowego zrealizowanego samowolnie na dz. nr 579/4 w obrębie Hali Targowej w S. i umarzającej postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wywodzi, iż rozpoznając sprawę organ I instancji nie potrafił jednoznacznie nazwać i ustalić przedmiotu postępowania i miejsca jego usytuowania, dowolnie i zamiennie go określając w toku całego postępowania. W istocie w ocenie organu odwoławczego przedmiotowy obiekt jest zamkniętym stoiskiem sprzedaży zlokalizowanym w przestrzeni budynku stanowiącego obiekt użyteczności publicznej jakim jest Hala Targowa w S. i jako taki nie może być utożsamiany z pojęciem obiektu budowlanego, pomimo iż pozornie za takowy mógłby uchodzić z racji znamion, które go charakteryzują. W rzeczywistości stanowi on wyposażenie Hali Targowej, funkcjonalnie związany z jej podstawowym przeznaczeniem. Obiekt ten nie jest kioskiem ulicznym, ani pawilonem sprzedaży ulicznej z tej tylko przyczyny, iż swoim wyglądem je przypomina. Nie może on być zatem uznany za obiekt samoistny, stanowiący obiekt tymczasowy w rozumieniu art. 3 ust. 5 Prawa budowlanego. Wbrew bowiem ustaleniom organu I instancji nie jest on usytuowany na dz. nr 579/4 położonej w S., na której to posadowiona jest Hala Targowa, ale w zabudowanej przestrzeni tej Hali, w parterze tego budynku. Stąd też w stosunku do niego jako do obiektu nie będącego obiektem budowlanym w ocenie Wojewody [...] nie znajdują zastosowania przepisy Prawa budowlanego, a tym samym postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na jego użytkowanie jest postępowaniem bezprzedmiotowym. W świetle tych wywodów i podniesionych w skardze zarzutów kluczowym dla wyniku sprawy problemem staje się właściwe określenie charakteru tego obiektu. Otóż kwestia ta była już uprzednio przedmiotem oceny zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i w postępowaniu sądowym. W tej materii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny przy okazji rozpoznawania skargi Gminy Miasta [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wydanej w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie usytuowania jego obiektu, w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.07.2002 r. sygn. akt SA/Rz 1453/00 stwierdzając, że przedmiotowy obiekt ustawiony na kostce brukowej pod dachem Hali Targowej w jej parterowej części bez trwałego powiązania z gruntem nosi znamiona tymczasowego obiektu budowlanego, na usytuowanie którego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wymagane jest zgłoszenie. Otóż niewątpliwie stanowisko to jest wyrazem oceny dokonanej przez Sąd w tej sprawie. Jeżeli zaś tak to zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1.01.2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. To zaś, że w toku postępowania administracyjnego następującego po wspomnianym wyżej wyroku sprawa z uwagi na zastosowanie w niej regulacji zawartej w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w wersji wówczas obowiązującej, znalazła się w obrębie właściwości rzeczowej organu administracji architektoniczno-budowlanej, nie oznacza, że w tym przypadku nie mamy do czynienia z tożsamością sprawy. Jeżeli zaś tak to obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany oceną wyrażoną uprzednio w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a tym samym nie uprawniało to Wojewody [...] do dokonania w tym przedmiocie oceny odmiennej. Stąd też dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, wbrew wywodom zawartym w jej uzasadnieniu, należy stwierdzić, iż przedmiotowy obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Pociąga to za sobą określone konsekwencje i stanowi o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W dalszym zatem postępowaniu Wojewoda [...] zobowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania odwołania Gminy Miasta [...] reprezentowanej przez Burmistrza Miasta [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...].05.2003 r. nr [...]. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ zwanej dalej w skrócie p.s.a., w zw. z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - ... należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.