SA/Rz 1231/03

Dnia 30 czerwca 2004roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ludwik Żukowski Sędziowie NSA Stefan Babiarz /spr./ Helena Rydzik Protokolant: ref. staż. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skarg M. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia i umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] marca 2003r. Nr [...], II. w pozostałej części skargę oddala, III. orzeka, że decyzje określone w pkt 1 nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M.S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1231/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. /[...]/ - Burmistrz Gminy i Miasta [...] ustalił dla M. S., J. C., Z. H., C. K., J. K. oraz W. K. podatek od nieruchomości za 2001 r. w wysokości 486 zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. /[...]/ Burmistrz Gminy i Miasta w trybie art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn.zm. zwana dalej ord. pod./ zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że wysokość podatku obniżył do kwoty 243 zł. Zmiana ta podyktowana była tym, że M. S. w dniu 23 lutego 2001 r. przedłożyła zmieniony wykaz nieruchomości na dz. gr. 1069/2 o pow. 0.81 ha /która jako jedyna była przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości/ zgodnie z którym nieruchomość ta była użytkiem rolnym wykorzystywanym na cele rolnicze co wiązało się z zastosowaniem niższych o połowę stawek podatku /uchwała Rady Miasta z 20 grudnia 2000 r. Nr [...]/. Pismem z dnia 4 stycznia 2002 r. skierowanym do Urzędu Gminy i Miasta M. S. kwestionowała zasadność wymiaru podatku od nieruchomości skoro jest rolnikiem i gospodarstwo rolne pozostałe w spadku po W. K., które odziedziczyła wraz z rodzeństwem J. C., Z. H., C. K., J. K., a składające się z dz. gr. 988, 1369, 1370 i 1285 o poz. 1.52 ha użytków rolnych i 1.60 ha lasu stanowią gospodarstwo rolne podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym. Podatnicy tego podatku będący współwłaścicielem nieruchomości wykorzystywanej do celów rolniczych nie powinni płacić podatku od nieruchomości. Podkreślała, że W. K. zmarł w 1978 r. i ona nie będzie płacić za niego podatku. Ponowiła żądanie z poprzedniego pisma z 12 grudnia 2001 r. i prosiła SKO o pomoc w wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu problemu. W piśmie zaś z 12 grudnia 2001 r. skarżąca podniosła te same kwestie z tym tylko, że wystosowała go w związku z upomnieniem /[...]/ z dnia 6 grudnia 2001 r. o zaległościach podatkowych w podatku na dz. gr. 1069/2. Informowała w nim, że "w lutym 2001 r. dokonała wpłaty 60,75 zł na dz. gr. 1069/2 i oczekiwała wyjaśnienia czy ma płacić podatek rolny czy od nieruchomości. W związku z powyższymi pismami, a także badaniem sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organ ten postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. /[...]/ wszczął na podstawie art. 248 § 1 i art. 165 § 2 ord. pod. z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. albowiem z ustaleń wynikało, że została ona wydana bez wniosku strony. Powyższą kwestią prawną podatniczka zainteresowała także prasę i na skutek uzyskanej porady prawnej wystąpiła w dniu 15 listopada 2002 r. z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] ustalającej podatek od nieruchomości M. S., J. C., Z. H., C. K., J. K. oraz W. K. twierdząc, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku wszczętych postępowań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie wszczętej z urzędu decyzją z dnia [...] marca 2003 r. na podstawie art. 208 § 1 i art. 249 § 2 ord. pod. w zw. z art. 24 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 169, poz. 1387 zwaną dalej ustawą zmieniającą/ umorzyło postępowanie stwierdzając, że w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że zaskarżona wnioskiem decyzja Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] kwietnia 2001 r. zmieniająca w trybie art. 254 § 1 ord. pod. decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe została doręczona M. S. 5 kwietnia 2001 r., a wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji nastąpiło 12 lutego 2003 r., a więc po upływie 1 roku od jej doręczenia, to prowadzenie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji było bezprzedmiotowe albowiem upłynął już termin 1 roku do wszczęcia takiego postępowania przewidziany w art. 24 § 1 i 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 249 § 1 i 2 ord. pod. Z kolei decyzją z dnia [...] marca 2003 r. [...] ten sam organ na podstawie art. 249 § 1 i 3 ord. pod. w zw. z art. 24 § 1 ustawy zmieniającej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] ustalającej zobowiązanie podatkowe podatku od nieruchomości za 2001 r. albowiem ustalił, że także i ta decyzja organu pierwszej instancji została doręczona M. S. 5 kwietnia 2001 r. a wniosek o stwierdzenie nieważności podatniczka ta wniosła 15 listopada 2002 r. Zdaniem organu podatkowego oznacza to spełnienie przesłanek z art. 249 § 1 i 3 ord. pod. i art. 24 § 1 ustawy zmieniającej. W jednobrzmiącym odwołaniu od tych decyzji M. S. wniosła o ich uchylenie podnosząc, że podobnej treści żądania co i w piśmie z dnia 15 listopada 2002 r. kierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w pismach z dnia 12 grudnia 2001 r. oraz z dnia 4 stycznia 2002 r. prosząc w nich "o pomoc w wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu problemu i do dnia dzisiejszego nie otrzymała żadnej odpowiedzi". Podkreśliła, że "dopełniła wszystkich formalności bo zwróciła się do właściwego organu chyba, że chodzi o to że nie było tytułu tego pisma – skarga". Po rozpatrzeniu tych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] czerwca 2003 r. [...] i [...] utrzymało zaskarżone decyzje w mocy podtrzymując swoje dotychczasowe stanowiska w tych sprawach i tą samą argumentację. W skardze na powyższe decyzje skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. wniosła o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Zarzuciła iż: - decyzja Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lutego 2001 r. jest błędna i rażąco narusza prawo podatkowe tj. ustawy o podatku rolnym i o podatku od nieruchomości, - przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i dowodowe nie wyjaśniło istotnych dla opodatkowania kwestii i nie odpowiedziało na jej pisma z dnia 12 grudnia 2001 r. i 4 stycznia 2002 r., - uważa, że składała na decyzję z [...] lutego 2001 r. skargę telefoniczną, z której urzędnik powinien był sporządzić protokół albowiem tak postąpił w związku z decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., - organ odwoławczy nie wyjaśnił charakteru jej pism z dnia 12 grudnia 2001 r. i 4 stycznia 2002 r. i bezpodstawnie potraktował je oceniając ich charakter na podstawie ich tytułów, a nie ich treści. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowiska w sprawach oraz ich argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uzasadniona jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003 r., [...] zaś na drugą decyzję nie. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej p.s.a./. Przede wszystkim podkreślić należy, iż trafnie przyjął organ w obu tych sprawach, że zgodnie z art. 24 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 169, poz. 1387/, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, podlega rozpoznaniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, że w sprawie nie ma zastosowania uregulowanie wynikające z ustawy zmieniającej /art. 24 § 1 pkt ord. pod./ iż decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydaje się m. in. gdy żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczeni decyzji, lecz uregulowanie dotychczasowe, które określało termin jednego roku. Identyczne rozwiązanie obowiązuje w przypadku, gdy wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji następuje z urzędu. Dla zachowania tego terminu istotne są dwie daty. Data doręczenia decyzji ostatecznej, której stwierdzenia nieważności dotyczyć ma postępowanie i data wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji, albo data wydania postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, ze wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. nastąpiło w dniu [...] lutego 2003 podczas gdy doręczenie powyższej decyzji stronom nastąpiło bądź to w dniu 5 kwietnia 2001 r., bądź 9 kwietnia 2001 r. Proste porównanie tych dat jednoznacznie wskazuje, że termin jednego roku został przekroczony. Konsekwencją takiego ustalenia jest to, że wszczęte postanowieniem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 201 r. jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. W tym zakresie więc skarga jest nieuzasadniona. W sprawie drugiej budzi zasadnicze wątpliwości Sądu to ustalenie zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] została doręczona M. S. w dniu 5 kwietnia 2001. Z dowodu doręczenia jaki może dotyczyć tej daty wynika, że doręczono nim "decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r." ale nie decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. Dowodu doręczenia tej decyzji w aktach sprawy brak. Już z tego tylko powodu wątpliwe jest także ustalenie organu dotyczące przekroczenia jednorocznego terminu do wniesienia żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Po drugie z naruszeniem przepisów postępowania organ nie odniósł się od zarzutów strony zawartych w odwołaniu, a dotyczących twierdzeń o zachowaniu terminu do wniesienia żądania z uwagi na treść pism skarżącej do S.K.O. z dnia 12 grudnia 2001 r. i z dnia 4 stycznia 2002 r. Zwrócić bowiem uwagę należy na to, że skarżąca wyrażała w nich niezadowolenie z decyzji Burmistrza Gminy i Miasta, z dnia [...] lutego 2001 r. i jedno z nich stanowiło podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. Należało zatem ustosunkować się do tych zarzutów z punktu widzenia art. 165 § 1 i art. 168 § 2 oraz art. 169 § 1 ord. pod. Ustaleń w tym zakresie nie może czynić sąd administracyjny albowiem nie jest organem rozpoznającym sprawę w trzeciej instancji lecz sądem kontrolującym legalność /zgodność z prawem/ zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ponadto należy podkreślić, że stroną postępowania w sprawie jest W. K., który zmarł jak wynika z ustaleń w 1998 r. Zatem doręczenie decyzji należy dokonywać jego spadkobiercom. W tym stanie sprawy Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.s.a. Orzeczenie dotyczące nie wykonywania zaskarżonej decyzji Sąd wydał na podstawie art. 152 p.s.a., a w zakresie kosztów postępowania w oparciu o art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 210 § 1 p.s.a.