SA/Rz 1240/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 81,60 zł (osiemdziesiąt jeden 60/100 złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1240/03 UZASADNIENIE Działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...] Naczelnik Wydziału Przeznaczeń Celnych decyzją z [...] lipca 2003r.nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31.12.2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262) po rozpatrzeniu odwołania Z. W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z [...] maja 2003r. nr [...] sygn. [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 2.040 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia. W odwołaniu skarżący wyjaśnił, że przeciążenie istniało tylko na pierwszej osi w naczepie o 412 kg, a pozostałe osie wraz z ciągnikiem siodłowym były niedoładowane, co wynika z protokołu. Błędy w załadunku wynikały też z braku doświadczenia, gdyż był to pierwszy transport do U., a na przesuniecie się ładunku, mogły mieć wpływ opady deszczu. Końcowo wniósł o uchylenie decyzji lub zmniejszenia wysokości kary wskazując na fakt ponoszenia kosztów kształcenia trójki dzieci. Organ II instancji nie podzielił argumentów odwołania i utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 13, ust. 2a, art. 40b ust. i ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wskazując na uprawnienia urzędów celnych do kontroli pojazdów oraz do nakładania kar pieniężnych oraz ich pobór. Organ II instancji uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji poczynione w trakcie przeprowadzonej kontroli. Organ I instancji ustalił, że nacisk na trzecią oś składową osi wielokrotnej wynosił w trakcie ważenia 84,12 kN, a zatem powyżej dopuszczalnej normy tj. 80 kN przy rozstawie osi powyżej 1,30m. Pomiar odbył się przy użyciu wagi samochodowej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z 22.11.2002r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar [...]. Umieszczone były oznaczenia wskazujące sposób wykonania prawidłowego przejazdu przez wagę, a wynik ważenia uzyskiwany za pomocą programu komputerowego sygnalizuje błędny przejazd i proces ważenia musi zostać powtórzony. Akta sprawy potwierdzają, że nie zaistniały żadne nieprawidłowości w trakcie ważenia. Argumenty skarżącego o błędach w załadunku, nie mogły został uwzględnione, gdyż kwestię tę reguluje art. 61 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Odpowiedzialność za dopełnienie należytego załadunku została nałożona przez ustawodawcę na przewoźników, a w przypadku niemożliwości dostosowania parametrów pojazdu do aktualnie obowiązujących norm, przewoźnik ma możliwość uzyskania stosownego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego przed rozpoczęciem przewozu. Z takiej możliwości skarżący nie skorzystał. Dodatkowo organ wyjaśnił, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym pobierana jest od przewoźnika niezależnie od przyczyn przekroczenia parametrów. Ustawodawca nie określił przesłanek pozwalających na zmniejszenie kary z powodu trudnej sytuacji rodzinnej przewoźnika. Organ dodatkowo wyjaśnił, że w decyzji I instancji zostało powołane, nieobowiązujące rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1.04.1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432 ze zm.) zamiast rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31.12.2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262), jednakże wielkość dopuszczalnych nacisków osi jak i kara została ustalona prawidłowo i zgodnie z treścią nowego rozporządzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący Z. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] z [...] maja 2003r. Zarzucił, że organy administracji nie wzięły pod uwagę faktu, że w czasie kontroli nie dysponował przedmiotowym pojazdem, gdyż na podstawie umowy użyczenia z 5 maja 2003r. samochód został oddany do odpłatnego korzystania na okres od 5 maja 2003r. do 31 grudnia 2003r. A. Handel Zagraniczny Exsport-Import. Przewóz ten nie był wykonywany własnym imieniem skarżącego i dlatego nie powinien ponosić odpowiedzialności za uchybienia z nim związane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że żaden z dokumentów nie poddawał w wątpliwość prawidłowego wyboru podmiotu, do którego skierowano decyzję administracyjną, gdyż dołączona do skargi umowa użyczenia nie była znana organ orzekającym w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest, co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana dalej w skrócie p.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Według art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem, środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone niezgodnie z wymogami przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności ar. 7, art. 9, art. 10. art. 68, art. 77 § i art. 80 k.p.a. Na stanowisko Sądu rzutuje przede wszystkim fakt, że protokół kontroli pojazdu stanowi jedyny dowód, na podstawie którego podjęto decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej. Protokół ten powinien odpowiadać wymogom, o jakich mowa w art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem protokół sporządza się tak, by z niego wynikało kto, kiedy, gdzie i w jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Zawarty w aktach sprawy protokół kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tym warunkom nie odpowiada. Nie wynika bowiem z niego, czy kierowca kontrolowanego pojazdu został należycie poinformowany o wymaganiach związanych z dokonywaniem pomiarów. Faktem jest, że kierowca złożył podpis pod protokołem, ale z treści protokołu nie wynika w żaden sposób fakt udzielenia mu wskazanych wyżej pouczeń. Z treści protokołu nie wynika również, by protokół ten został odczytany, uczestniczącemu w czynności urzędowej kierowcy oraz by został on pouczony o możliwości zgłoszenia uwag (art. 68 § 1 i 2 k.p.a.). Protokół nie zawiera danych pozwalających na ocenę Sądowi prawidłowości przeprowadzenia pomiarów. W świetle znajdującego się w aktach administracyjnych świadectwa legalizacji wydanego przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar [...] w dniu 22.11.2002r., warunkiem ważności tego świadectwa do 30.11.2004r. jest nieuszkodzenie wagi, nieuszkodzenie umieszczonych na wadze cech i niestwierdzenie, że błąd wagi przekracza błąd graniczny dopuszczalny. Świadectwo legalizacji odsyła do wymagań i metod sprawdzania prawidłowości działania wagi przy użyciu której dokonano czynności określonych w Przepisach meteorologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wprowadzonych zarządzeniem nr 39 Prezesa GUM z dnia 22 grudnia 2000r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40). Przepisy tego zarządzenia w części: "Warunki prawidłowego stosowania wag" określają warunki, jakie mają być spełnione dla prawidłowego dokonania czynności ważenia. Zgodnie z tymi przepisami waga przed rozpoczęciem ważenia powinna być włączona do zasilania elektrycznego na okres odpowiadający czasowi nagrzewania, lecz nie krócej niż na 10 minut, a kierowca ważonego pojazdu powinien być poinformowany o wymaganiach dotyczących przejazdu przez pomost wagi i stosować się do tych wymagań. W przypadku wag stacjonarnych informacja ta powinna być uzupełniona znakiem drogowym ustawionym przed wagą, podającym wartość dopuszczalnej prędkości podczas ważenia, wartość dopuszczalnej prędkości tranzytowej, nakaż jazdy ze stałą prędkością. Samo oznakowanie wagi nie spełnia więc wymagań zarządzenia. Oznakowanie jest jedynie elementem uzupełniającym. Zasadniczym źródłem informacji dla kierowcy ma być informacja ustna względnie pisemna. Powołane zarządzenie przewiduje konieczność skasowania wyników poprzedniego ważenia przed przygotowaniem wagi do ważenia pojazdu. Wyniki ważenia powinny być widoczne w czasie umożliwiającym ich rejestrację. Wskazane wyżej trzy warunki ważności świadectwa legalizacji oraz realizacja warunków właściwego stosowania wagi określona we wskazanym wyżej zarządzeniu muszą w sposób jednoznaczny wynikać ze sporządzonego przez funkcjonariusza dokonującego kontroli pojazdu protokołu. Protokół w tym zakresie musi być odczytany i podpisany przez osobę biorącą udział w tej czynności urzędowej. Protokół z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP z 14 maja 2003r., stanowiący podstawowy i jedyny dowód nałożenia na skarżącego objętej postępowaniem kary wskazanych wyżej wymogów nie spełnia. Stanowisko Sądu odnośnie konieczności zawarcia w protokole kontroli pojazdu wszelkich okoliczności ilustrujących prawidłowość przeprowadzenia przez organ wymierzający karę w sposób dokładny i precyzyjny wynika również z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz wyrok NSA z 23.03.1998r., II SA 98/98, z dnia 24.03.1998r., II SA 61/98, z dnia 28.04. 1998r., II SA 282/98). Zaprezentowane wyżej uwagi, wskazują na naruszenie przez zaskarżoną decyzję wymogów przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 9, art. 10, art. 68, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mających wpływ na wynik sprawy. Zgodnie za art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. nr 71, poz. 838 ze zm.) do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów w zakresie określonym przepisami Prawo o ruchu drogowym są uprawnione osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego. W analizowanej sprawie kontrolę pojazdu i protokół kontroli pojazdu sporządził ekspert celny mgr M. M. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] upoważnił M. M. do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów w zakresie określonym przepisami o ruchu drogowym. Decyzja organu I instancji została podpisana przez starszego kontrolera celnego z dopiskiem p.o. kierownika zmiany R. A., bez wskazania upoważnienia udzielonego przez organ I instancji do podpisywania decyzji administracyjnych. Przepis art.40b ust. 2 przewiduje, że w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdu urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 i kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2b. W związku z takim brzmieniem powołanego przepisu oraz treścią art. 279 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.) organem celnym właściwym do wydania przedmiotowej decyzji, jako organ I instancji jest Naczelnik Urzędu Celnego [...]. Oczywistym jest, że naczelnik urzędu celnego może pisemnie upoważnić pracownika urzędu celnego do wydawania pewnej grupy decyzji jego imieniem, jednak to upoważnienie musi zostać wykazane stosownym dokumentem, który winien byś dołączony do akt administracyjnych sprawy przekazywanej do Sądu. Z mocy przepisu art. 279 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny , dyrektor izby celnej działa jako organ odwoławczy od decyzji i postanowień naczelnika urzędu celnego. Zaskarżona decyzja została podpisana przez Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych J. Z. działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...]. Pełnomocnik organu na rozprawie przed Sądem dołączył uwierzytelnioną kserokopię karty zakresu obowiązków i uprawnień R. A. oraz uwierzytelnioną kserokopię karty zakresu obowiązków i uprawnień J. Z. Z dokumentów tych wynika nie wynika jednak, że osoby te były umocowane do wydawania decyzji w imieniu organów celnych w sprawach z zakresu nakładania kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyżej przedstawione uwagi dotyczące naruszeń postępowania przy wymierzaniu kary, a dodatkowo rozpatrzy zarzuty zawarte w skardze odnośnie adresata decyzji. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł również o ochronie tymczasowej wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.