SA/Rz 1266/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. G. działającej przez pełnomocnika – G. L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].04.2003 r. znak: [...], o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej powołał przepis art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § l k.p.a. oraz art. art. 9a, art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 z późn, zm/. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Starosta [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej nr ewid. 1684/7 o pow. 0,1227 ha położonej w J. wobec stwierdzenia, że w/w działka nie została wywłaszczona lub przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami / Dz.U. z 2000 r Nr 46 poz. 543 ze zm/. Przeszła ona z mocy samego prawa rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 10 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości / Dz.U 1991 Nr 30 poz. 127 ze zm/ wskazując na decyzję podziałową wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...].07.1992 r. znak: [...]. W odwołaniu do Wojewody [...] pełnomocnik odwołującej B. G. – G. L. działająca imieniem matki nie sprecyzowała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, powtórzyła argumentację jak we wniosku o zwrot nieruchomości kwestionując wyłączenie z księgi wieczystej działki nr ewid. 1684/7 Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i wyjaśnił, że problematykę zwrotu nieruchomości regulują przepisy art. 136-142 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 z późn. zm.). Natomiast materiał aktowy sprawy wskazuje, że działka nr ewid. 1684/7 której zwrotu domaga się odwołująca przeszła z mocy samego prawa na rzecz gminy na podstawie obowiązującego wówczas przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 z późn.zm. /oznacza to , że nie była ona przedmiotem wywłaszczenia ani też nie została przejęta na rzecz Państwa w trybie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym stanie faktycznym sprawy wszczęte postępowanie o zwrot nieruchomości zostało umorzone w oparciu o przepis art. 105 § l K.p.a. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik B. G. – G. L. nie sprecyzowała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji powtórzyła argumentację jak w odwołaniu i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo zakwestionowała decyzję podziałową wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...].07.1992 r. znak: [...] i podkreśliła, że składając wniosek o podział działki nr.ewid. 1684/5 obr. 9 zamiarem jej było podarować wydzielone działki dzieciom . Natomiast nie wyrażała zgody na przejęcie jednej z wydzielonych działek na rzecz gminy i wyłączenie jej z księgi wieczystej . Tego rodzaju działanie organu z naruszeniem przepisów prawa doprowadziło do przywłaszczenia jej działki na co kategorycznie nie wyraża zgody. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd ten stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia / art. 135 ustawy/. Przedmiotem skargi jest decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości wydana w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw i obowiązków stron oraz kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej tj. prowadzi do załatwienia sprawy w tzw. "inny sposób." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy / vide wyrok NSA z dnia 18.04 sygn. akt SA/Ł 2424/94,publ ONSA 1996,nr 2 poz. 8 / Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialno - prawnych uprawnieniach bądź obowiązkach natomiast wywierany przez nią skutek prawny jest taki, że nie ma przesłanek do orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Przekładając powyższe rozważania na istniejący stan faktyczny sprawy Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że rozpoznanie wniosku B. G. w przedmiocie zwrotu nieruchomości i wydanie decyzji merytorycznej nie znajduje żadnego wsparcia w przepisach na które powołuje się skarżąca tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami / Dz.U z 2000 r Nr 46 poz. 543 ze zm/ Zgodzić się należy z organem orzekającym , że problematykę zwrotu nieruchomości regulują przepisy art. 136-142 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 z późn. zm.). Przepisy te stanowią , że zwrotowi podlegają tylko nieruchomości wywłaszczone a także nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zwrotu nieruchomości polegające na ustaleniu, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości poprzednim właścicielom (tj. przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określone w art. 137 ww. ustawy), może mieć miejsce tylko w odniesieniu do nieruchomości uprzednio wywłaszczonych, czyli nabytych przez Państwo w drodze indywidualnej administracyjnej decyzji wywłaszczeniowej, wydanej na podstawie obowiązujących w danym czasie przepisów ustaw wywłaszczeniowych, wskazującej jaka działka i na jaki cel zostaje wywłaszczona. Ponadto dodatkowo art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, taksatywnie wymienia przepisy dające podstawę do zwrotu nieruchomości tj. na podstawie umowy zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, a także do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz nieruchomości wywłaszczonych w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że działka nr 1684/7, o zwrotu której domaga się odwołująca nie została wywłaszczona , ani też przejęta w trybie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Materiał aktowy sprawy wskazuje , że działka nr 1684/7 została wydzielona pod drogę i przeszła na własność gminy z mocy samego prawa, na podstawie obowiązującego wówczas przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 z późn. zm.), którego to faktu nie kwestionuje skarząca. W/w ustalenia wskazują, że działka będąca przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości, nie była przedmiotem wywłaszczenia, ani przejęcia na rzecz Państwa w trybie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym stanie faktycznym sprawy w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że wszczęte postępowanie o jej zwrot stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § l K.p.a. Dodać należy , że w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1994 roku Nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej odszkodowania za w/w działkę , oraz decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważnosci pisma skierowanego do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...] o odłączenie z księgi wieczystej Kw nu 24627 działki nr ewid. 1684/7 i dokonania jej wpisu do księgi wieczystej jako mienie miasta Jasła. Zarzuty skarżącej natomiast skierowane pod adresem decyzji podziałowej wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...].07.1992 r. znak: [...] dotyczą sprawy ostatecznie osądzonej i wykraczają poza zakres rozpoznawanej sprawy, zatem pozostają poza kontrolą Sądu. Jak zostało na wstępie podkreślone z mocy art. 134 §1 P.p.s.a Sąd jest związany granicami sprawy , natomiast granice sprawy zakreśla wniosek skarżącej dotyczący zwrotu nieruchomości i tylko w tym zakresie Sąd dokonuje badania legalności zaskarżonego aktu. W tym stanie sprawy, Sąd nie stwierdził aby zaskarżoną decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie dlatego skargę jako nieuzasadniona oddalił stosownie do art. 151 P.p.s.a.