SA/Rz 1300/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędzia NSA Anna Lechowska WSA Robert Sawuła Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2000 r., [...] w części dotyczącej umorzenia postępowania i odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr 20/8 i nr 20/14 a w pozostałej części skargę oddala II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili prawomocności wyroku – w części dotyczącej uchylenia decyzji przez Sąd III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. S. kwotę 270 zł /dwieście siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1300/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z [...] listopada 2000 r., [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot nieruchomości położonych w obr. [...] oznaczonych jako działki ew. nr 20/9, nr 20/17, nr 20/18 powstałych z części działki o nr 20/2 stanowiących własność Gminy Miasto [...]. Równocześnie tą decyzją Prezydent orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w obr. [...] i oznaczonych jako działki ewidencyjne nr 20/8, nr 20/14 stanowiących własność Gminy Miasto [...] oraz działek nr 20/15, nr 20/20 stanowiących własność Skarbu Państwa, a pozostających w trwałym zarządzie Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej, Inspektoratu Eksploatacji Wód [...], a także działki ewidencyjnej nr 56 stanowiącej własność Skarbu Państwa. Decyzja Prezydenta Miasta wydana została na skutek wniosku W. S., M. K. i B. M. z dnia 28.10.1999 r., którym domagały się zwrotu wywłaszczonych w 1974 r. działek o dawnych nr 20/2 i 56 położonych w R., obecnie wchodzących w skład nowopowstałych działek nr 20/12, nr 20/16, nr 20/8, nr 20/10 w obr. [...] położonych przy ul. K. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że podstawą żądania jest fakt niezagospodarowania tych działek zgodnie z tytułem stanowiącym podstawę ich przejęcia przez Skarb Państwa. Z decyzją Prezydenta Miasta nie zgodzili się wnioskodawcy. Ich imieniem pełnomocnik A. C. złożył 19.12.2000 r. odwołanie. W odwołaniu zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie prawa, w szczególności art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu odwołujący wskazali na czym polega ich zdaniem naruszenie prawa materialnego i sprecyzowali, że kwestionują decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości. Z tych powodów wnieśli o uchylenie decyzji zaskarżonej i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego nakazującego zwrot niewykorzystanej części nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].05.2001 r., [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...].11.2000 r., [...]. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że inwestycja, na rzecz której nastąpiło przejęcie nieruchomości, została zrealizowana na części działek nr 20/2 i nr 56 zgodnie z decyzją z dnia [...].12.1973 r. zatwierdzającą aneks planu realizacyjnego obwodnicy południowej w R. Pozostała część wskazanych działek nie była objęta planem realizacyjnym budowy obwodnicy, zatem trudno uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany skoro dla tych działek takiego celu nie ustalano. Wreszcie organ podniósł, że działki, które nie były objęte lokalizacją inwestycji nabyte zostały na wyraźne żądanie właściciela, a to zdaniem Wojewody przesądza o konieczności odmowy ich zwrotu skoro zwrotowi nie podlega nieruchomość, na której cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na decyzję Wojewody skargę do NSA OZ w Rzeszowie wniósł W. S. W skardze zarzucił, że decyzja organu II instancji narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 137, art. 138 i art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na te naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o orzeczenie o kosztach procesu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji. W dniu 12 lutego 2004 r. pełnomocnik skarżącego Radca prawny – A.M., działający w Kancelarii Radców Prawnych A.M., W. W. s.c. podtrzymał żądania skargi z 11.06.2001 r. i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania wg norm przepisowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpatrzenia skargi, gdyż nie została ona rozpoznana przez NSA OZ w Rzeszowie do 1 stycznia 2004 r. Stosownie do treści art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ - dalej prawo o p.s.a. – Sąd rozpatruje sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Dokonując merytorycznej oceny skargi Sąd stwierdza, że jest ona w części zasadna. Z tego względu uchyleniu w części podlegają decyzje obu instancji. Podstawą uchylenia jest naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Materialnoprawną podstawę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej przejętej na realizację celu publicznego stanowi art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm./ dalej: u.g.n., który nakazuje zwrócić wywłaszczoną nieruchomość lub jej część na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z treścią art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Ustawa na równi z wywłaszczeniem traktuje nabycie nieruchomości w drodze umowy z powołaniem się na art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. Nr 10, z 1974 r., poz. 64 ze zm./. W sprawie zawisłej przed Sądem poza sporem pozostaje fakt, że z przejętych przez Skarb Państwa nieruchomości oznaczonych jako dawne działki nr ew. 20/2 i 56 poł. w obr. [...] w R., tylko część z tych nieruchomości została wykorzystana na cel oznaczony w § 2 umowy sprzedaży z dnia 25.06.1974 r., Repertorium A. Nr [...] z 1974 r. Sąd zauważa, że cel przejęcia został określony następująco "(...) działki 20/2 i 56 niezbędne są Skarbowi Państwa w związku z budową skrzyżowania ulic K. a obwodnicą południową w R.". Taki cel realizowany był tylko na części przejętych nieruchomości, gdyż nabycie części działki nr 20/2 związane było z budową skrzyżowania dawnej ul. K. z obwodnicą południową. Zasięg realizacji tego celu określała decyzja zatwierdzająca aneks do planu realizacyjnego z dnia 7.12.1973 r., [...] /k-60/. Dla zrealizowania tej inwestycji nabycie całości działek nr 20/2 i nr 56 położonych w obr. [...] w R. było zbędne, gdyż określone decyzją z 7.12.1973 r. zamierzenie inwestycyjne nigdy nie miało być realizowane na tej części działki nr 20/2 i nr 56, która nie została objęta planem realizacyjnym. W istocie nabycie całości działek będących przedmiotem postępowania zwrotowego nastąpiło na wyraźne żądanie W. S., który wnioskując o przejęcie całości nieruchomości wskazywał, że realizacja zamierzenia inwestycyjnego w sposób przyjęty przez organ uniemożliwi w przyszłości właściwe korzystanie z pozostałej części nieruchomości. Fakt nabycia nieruchomości na wyraźne żądanie skarżącego nie budzi wątpliwości, gdyż w aktach sprawy zalegają stosowne dokumenty potwierdzające taką okoliczność /K-53, K-51/. Przyznanie przez Sąd tych faktów musi prowadzić do sformułowania wniosków, które legły u podstaw rozstrzygania przez organy. Sąd podziela argumentację przyjętą w uzasadnieniach decyzji, gdyż organy w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że przejęcie pozostających poza celem wywłaszczenia nieruchomości nastąpiło na wniosek W. S. Akta sprawy w tej kwestii wątpliwości nie pozostawiają, gdyż niewątpliwe jest to, że z wnioskiem o przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa występował W. S., choć właścicielem nieruchomości przejmowanej aktem notarialnym z 25.06.1974 r. Rep. A nr [...] była W.S. Z tego aktu wynika, że objęte postępowaniem działki nr 20/2 i nr 56 były jej wyłączną własnością. Zdaniem Sądu wniosek o przejęcie części działek nie przeznaczonych pod budowę skrzyżowania został złożony, inną rzeczą pozostaje uznanie czy była to czynność skuteczna. Rozważanie tej okoliczności, podniesionej przez skarżącego dla postępowania zwrotowego nie ma istotnego znaczenia. Akta sprawy nie dają w tej materii odpowiedzi, czy rzeczywiście skarżący działał w charakterze pełnomocnika W. S. Okoliczność ta jako nie mająca znaczenia dla sprawy nie była przez organy wyjaśniona, ale ten brak nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, bo z takim naruszeniem mielibyśmy do czynienia w przypadku, gdy poprawność bądź niepoprawność przejęcia nieruchomości byłaby przesłanką zwrotu. Obowiązujące prawo takiej przesłanki nie przewiduje, zatem i ocena Sądu odnosząca się do legalności zaskarżonej decyzji nie może wychodzić ponad warunki określone w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego też powodu Sąd zauważając podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące sposobu złożenia wniosku o przejęcie nieruchomości przez W. S. stwierdza, że sprawa oceny skuteczności działań skarżącego na etapie przejmowania działek nr 20/2 i nr 56 może być przedmiotem oceny sądu cywilnego. Sąd administracyjny orzeka w konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej, a kwestią nie budzącą wątpliwości jest to, że w chwili wyrokowania oraz w chwili wydawania decyzji przez organy I i II instancji istnieje w obrocie prawnym umowa przejmująca własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wskazująca określony cel wywłaszczenia i umowa ta została zawarta co do części działek nr 20/2 i nr 56 na żądanie skarżącego. Te okoliczności nie mogły stanowić podstawy do uchylenia decyzji ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego. Uchylając w części decyzje organów I i II instancji Sąd miał również na uwadze to, że decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 24 § 1 pkt 1 i 4. Przedmiotem postępowania zwrotowego są nieruchomości stanowiące m. in. własność Gminy Miasto [...] /działki nr 20/9, nr 20/17, 20/18 oraz nr 20/8 i nr 20/14/ oraz stanowiących własność Skarbu Państwa /nr 20/15 i nr 20/20 oraz nr 56/. Orzekanie przez Prezydenta Miasta [...] o umorzeniu postępowania i odmowie zwrotu nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasto [...] jest naruszeniem art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. Stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA, które stoi na stanowisku, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujące je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta /tak: uchwała NSA z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA nr 4/2003, poz. 115/. Zatem decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez podmiot podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. jest decyzją dotkniętą wadą i z tego powodu musi być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd biorąc pod uwagę wskazane naruszenia doszedł do przekonania, że uchyleniu może podlegać zaskarżona decyzja tylko w części odnoszącej się do orzekania przez organ I instancji o odmowie zwrotu działek stanowiących własność Gminy [...] i o umorzeniu postępowania zwrotowego. W tej części zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza prawo. W pozostałej części, gdy decyzje czynią przedmiotem orzekania odmowę zwrotu działek dawne oznaczenie nr 20/2 i nr 56, stanowiących własność Skarbu Państwa Sąd nie dopatruje się naruszenia przepisów prawa materialnego, czy procesowego. Z tego powodu Sąd w tej części skargę oddalił, przyjmując, że wskazane przez skarżącego naruszenia prawa przemawiające za uchyleniem decyzji nie zachodzą. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt a) i b) prawa o p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części, a w pozostałej części skargę oddalił. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.