SA/Rz 131/03
WyrokWSA w Rzeszowie2004-01-08
Skład orzekający: Ryszard Bryk, Krystyna Józefczyk, Ewa Wojtyna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymeldowanie osoby z lokalu mieszkalnego, która opuściła to miejsce z powodu konfliktu rodzinnego i braku zgody właściciela na powrót, jest zgodne z prawem, jeśli osoba ta nie dochodziła swoich praw do przebywania w lokalu przed sądem powszechnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wymeldowanie jest zasadne, jeśli osoba opuściła miejsce stałego zameldowania i skoncentrowała swoje interesy życiowe gdzie indziej, nawet jeśli nastąpiło to pod presją lub z przyczyn od niej niezależnych. Odmowa wymeldowania w takiej sytuacji prowadziłaby do tworzenia fikcji meldunkowej, a zameldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Sąd podkreślił, że konflikty rodzinne nie podlegają ocenie sądu administracyjnego, a ewentualne prawa do przebywania w lokalu powinny być dochodzone przed sądem powszechnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania R. J. z budynku mieszkalnego na wniosek jego żony E. J. Burmistrz Gminy i Miasta orzekł o wymeldowaniu, wskazując na opuszczenie lokalu. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że nawet jeśli wyprowadzka nastąpiła pod presją, to była to świadoma decyzja, a właścicielka mieszkania nie wyraża zgody na powrót. R. J. wniósł skargę do sądu, argumentując, że opuścił lokal z powodu konfliktu rodzinnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del./ Ryszard Bryk Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: ref. st. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 08 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
SA/Rz 131/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 roku sygn. [...] Burmistrz Gminy i Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku E. J. z dnia 9 pażdziernika 2002 roku, orzekł o wymeldowaniu R. J. z budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości G.
Jako podstawę prawną decyzji podał art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji i dowodach osobistych / Dz. U. z 2001 roku nr 87 poz. 960, nr 110 poz. 1189 z póz. zm. / oraz art. 104 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych.. Z uwagi na to, że w dacie wydania decyzji obowiązuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku, który wszedł w życie z dniem 19 czerwca 2002 roku stwierdzający niezgodność art. 9 ust. 2 cyt.ustawy z Konstytucją, organ meldunkowy badał jedynie kwestię opuszczenia lokalu w trybie art. 15 ust 2 cyt. ustawy i uznał, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie wypełnia przesłankę z pierwszego stanu faktycznego, jaki ten przepis wymienia, kiedy osoba opuściła miejsce pobytu bez uprzedniego wymeldowania.
Od powyższej decyzji odwołał się R. J. Uzasadniając odwołanie przyznał, że nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania, wskazanym wyżej, ale stało się tak z przyczyn od niego niezależnych, bowiem został stamtąd wyrzucony przez żonę – wnioskodawczynię E. J. i jej matkę. W odwołaniu wskazał na zaogniony konflikt rodzinny i na fakt znęcania się nad nim - moralnego, psychicznego i fizycznego przez żonę. Przyznał też, że czasowo przebywa w miejscowości M., a z domu w G. zabrał jedynie część swoich osobistych rzeczy. Dodał, że żona bezpodstawnie składa przeciwko niemu oskarżenia do Policji i do Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych , gromadząc w ten sposób dowody przeciwko niemu.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania R. J. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzję oparł na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. / Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 / w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1874 o ewidencji ludności i dowodach osobistych / Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 /.
W uzasadnieniu decyzji podkreślil, że rozpatrywał odwołanie pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o ewidencji ludności.
Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na pogląd wyrażony przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie w wyroku z dnia 13 pażdziernika 2000 roku w sprawie S.A./Rz 81/99, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez najemcę / dysponenta lokalu / usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona , a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.
W świetle tego orzeczenia Organ II instancji stanął na stanowisku, że jeżeli nawet wyprowadzenie się R. J. nastąpiło pod presją żony, to jednak opuszczenie lokalu było wyrazem świadomie podjętej decyzji. Zamiar jego powrotu nie może być zrealizowany, bowiem E. J., właścicielka mieszkania, nie wyraża na to zgody a nadto do protokołu przesłuchania strony, w dniu 21.10.2002 roku oświadczyła, że zamierza wystąpić do sądu o rozwód małżeństwa z R. J.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. J. powtarzając argumentację z odwołania , w szczególności wskazując na zaogniony konflikt rodzinny, który zmusił go do wyprowadzenia się z miejsca zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i zarzucił, że skarżący opuścił poprzednie miejsce pobytu w marcu 2002 roku, a jego wola powrotu nie może być zrealizowana wobec braku zgody właścicielki nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę legalności zaskarżonych decyzji od skarg wniesionych do naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesionych przed dniem 1 stycznia 2004 roku stosownie do art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1271 /.
Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej nakłada art. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 roku, nr 87 poz. 960 ze zm./.
W myśl art. 4 cyt. ustawy obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak też na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Ma to służyć państwowym celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji. W myśl art. 1 ust. 2 ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób , co może służyć interesom obywateli / przykładowo – przy poszukiwaniu spadkobierców / , albo ochronie praw osób trzecich.
Osoba posiadająca polskie obywatelstwo i przebywająca stale na terytorium R.P. jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu. / art.. 5 cyt. ustawy / .Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. / art. 6 ust.1. / Tak zameldowanie, jak i wymeldowanie powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy.
Ze względu na cel ustawy / rejestracja faktów objętych ewidencją / ustawodawca w art. 15 ust 2 dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania.
Bezspornym w sprawie jest fakt opuszczenia przez R. J. miejsca stałego zameldowania w G. nr [...] w dniu 02 marca 2002 roku. Od tej daty miejscem jego pobytu i skoncentrowaniem interesów życiowych jest miejscowość M. nr [...]. Okoliczność, że w dotychczasowym miejscu zamieszkania pozostawił część swoich rzeczy osobistych, przy uwzględnieniu rejestracyjnego charakteru zameldowania, które powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan w zakresie pobytu, zasadnie ocenił organ I instancji , że doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Odmowa wymeldowania R. J. z adresu, pod którym nie przebywa, byłaby tworzeniem fikcji meldunkowej. Zameldowanie bowiem ma potwierdzać stan istniejący.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku sygn. akt. K20/01 / Dz. U. Nr 78, poz. 716 / obowiązujący od 19 czerwca 2002 roku stwierdzający , że dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające jest wykazanie, iż nastąpiło opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez wymeldowania.
Bezsporną okolicznością w sprawie jest również ta, że wyłączną właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym w miejscowości G. nr [...] jest wnioskodawczyni E. J. / odpis księgi wieczystej Kw [...] Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w S. oraz wypis z rejestru gruntów /, a również fakt, że skarżący nie dochodził swoich ewentualnych praw do przebywania w spornym lokalu przed sądem powszechnym.
Zarzuty skargi dotyczące konfliktów rodzinnych między skarżącym a jego żoną i jej matką nie mogą podlegać ocenie sądu, który na mocy ustawy o Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym kontroluje zaskarżone decyzje jedynie pod kątem ich zgodności z prawem i uwzględnia skargę tylko w przypadku jego naruszenia w stopniu tą ustawą określonym.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd skargę oddalił stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270/.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło