SA/Rz 1320/02
PostanowienieWSA w Rzeszowie2005-01-13
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Bożena Wieczorska, Małgorzata Niedobylska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie sądowe może być kontynuowane, gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, będąca stroną skarżącą, została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, a tym samym utraciła zdolność sądową i nie ma ogólnego następcy prawnego?Ratio decidendi
Postępowanie sądowe nie może być kontynuowane, gdy strona skarżąca, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co skutkuje utratą przez nią zdolności sądowej i brakiem ogólnego następcy prawnego. Taka sytuacja, charakteryzująca się nieusuwalnym brakiem zdolności sądowej, uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 PPSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg spółki "A" Spółki z o.o. w upadłości na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące zaliczenia kwoty zwrotu podatku VAT na zaległe zobowiązania podatkowe. W trakcie postępowania sądowego ujawniono, że spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co oznaczało utratę przez nią zdolności sądowej i brak ogólnego następcy prawnego.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono (co w kontekście braku zdolności sądowej oznacza umorzenie postępowania).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędzia NSA Bożena Wieczorska Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skarg "A" Spółki z o.o. w B. w upadłości na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] z dnia [...] lipca 20002r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług na zaległe zobowiązania podatkowe - skargę oddala -
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako: p.p.s.a.).
Przedmiotem skarg w niniejszej sprawie są postanowienia Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienia Urzędu Skarbowego w sprawie zaliczenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług na zaległe zobowiązania podatkowe podatnika - Zakładu Produkcyjno-Handlowego "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w upadłości.
Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2003 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w P. stwierdził w stosunku do wskazanego podmiotu ukończenie postępowania upadłościowego. Natomiast postanowieniem z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt XII NS-REJ. KRS/8233/3/945 Sąd Rejonowy w R. wykreślił spółkę z Krajowego Rejestru Sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W p.p.s.a. w Dziale II - "Strony" - Rozdziale 1 "Zdolność sądowa i procesowa" uregulowana została kwestia zdolności sądowej i procesowej stron postępowania sądowoadministracyjnego.
Zdolność sądowa to - zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona (art. 25 § 1 p.p.s.a.). Posiadają ją osoby fizyczne, osoby prawne oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 25 § 2 p.p.s.a.). Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień bądź skierowania do nich nakazów bądź zakazów (art. 25 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z § 4 wskazanego artykułu zdolność sądową mają także organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Obowiązujący do dnia 1 stycznia 2001 r. Kodeks handlowy (Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 ze zm.) w przepisie art. 160 stanowił, że do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest między innymi dokonanie wpisu do rejestru. Dopiero po dokonaniu tej czynności spółka nabywała osobowość prawną.
Podobnie w myśl obowiązującego obecnie przepisu art. 163 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nabywa osobowość prawną z chwilą dokonania wpisu do rejestru. Oznacza to, że z chwilą dokonania wpisu w rejestrze spółka nabywa także zdolność sądową. Zaś z chwilą dokonania wykreślenia z rejestru traci osobowość prawną a tym samym zdolność sądową.
Dokonanie zatem przez Sąd Rejonowy w R. wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego Zakładu Produkcyjno - Handlowego "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w upadłości oznacza utratę przez ten podmiot zdolności sądowej i w istocie rzeczy utratę przezeń bytu faktycznego i prawnego, co stwarza stan rzeczy, w którym postępowanie sądowe nie może być kontynuowane, gdyż brak także ogólnego następcy prawnego skarżącej Spółki.
Konsekwencją ujawnienia w postępowaniu sądowym braku zdolności sądowej oraz braku ogólnego następcy prawnego skarżącej spółki jest niedopuszczalność kontynuowania postępowania sądowego. Nieusuwalny brak w zakresie zdolności sądowej uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z przedstawionych powodów należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło