SA/Rz 1368/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stosunków wodnych na gruncie skargę oddala Decyzją z [...] sierpnia 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2003r. znak: [...] w sprawie odmowy uregulowania stosunków wodnych na drodze dojazdowej wydzielonej z działek nr 1229/3 i 1229/4 w Z. W odwołaniu Z. K. zaskarżyła decyzję organu I instancji w całości i wniosła o jej uchylenie ewentualnie zmianę i nakazanie M. J. usunięcie gruzu z drogi. W odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji w oparciu o ten przepis. Wysypany przez M. J. na drogę dojazdową gruz spowodował naruszenie stosunków wodnych, gdyż w czasie opadów woda przelewa się przez podmurówkę ogrodzenia, zalewa sutereny domu mieszkalnego i niszczy murek ogrodzenia. Organ błędnie przyjął, że zalanie suteren w domu mieszkalnym nastąpiło przed podwyższeniem kolein drogi. Zalanie suteryn było skutkiem zasypania gruzem kolein w drodze. Organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, gdyż odmówił przeprowadzenia oględzin suteren wnioskowanych przez skarżąca. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wymienionych w odwołaniu. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania i utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 18 lipca 2001r., stosownie do którego, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwe wpływają na grunty sąsiednie, wójt burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Pomiędzy zmianą przez właściciela nieruchomości stanu wody, a szkodą zaistniałą na gruntach sąsiednich musi zostać wykazany związek przyczynowy. Na podstawie zeznań skarżącej prawidłowo został wykazany brak takiego związku przyczynowego, gdyż zalanie posesji skarżącej miało miejsce w marcu 2003r, a podsypanie gruzem drogi nastąpiło w końcu kwietnia tego samego roku. Organ odwoławczy stwierdził, też że nie nastąpiło naruszenie prawa w zakresie odmowy przeprowadzenia oględzin na wniosek skarżącej, gdyż stosownie do art. 85 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może przeprowadzić oględziny w razie potrzeby. Natomiast art. 85 § 2 k.p.a. obliguje osobę dysponującą przedmiotem oględzin do jego okazania na wezwanie organu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca odmówiła okazania suteren w dniu rozprawy. Organ wskazał też na zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. obligującą organy do wnikliwego wyjaśnienia sprawy, jednakże bez naruszenia uprawnień procesowych strony, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Z. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przez przyjęcie, że znaczne podwyższenie kolein drogi spowodowało szkodliwe oddziaływania na grunty sąsiednie pomimo wykazania przez skarżącą, że stan po zlikwidowaniu zmian nie będzie powodował zalewania jej nieruchomości i niszczenia podmurówki. Wskazała, że wykonanie rowka wzdłuż jej ogrodzenia po zewnętrznej jego stronie spowodowało zniszczenie ogrodzenia i nie zapobiegło zalewaniu nieruchomości. Za całkowicie błędne uznała ustalenia, że do zalania nieruchomości doszło w miesiącu marcu 2003r, a podwyższenie kolein nastąpiło dopiero w miesiącu kwietniu 2003r. i wykluczenie związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami. Organy błędnie też oceniły nieudostępnienie przez skarżącą w dniu rozprawy do przeprowadzenia oględzin w zalanych suteren, gdyż nie została o tym wcześniej poinformowana. Wnioskowane przez skarżącą oględziny suteren skarżąca nie przedłużyłyby nadmiernie postępowania, skoro zdaniem organu ich stan miał znaczenie dla sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż argumentacja skargi jest zbieżna z zarzutami zawartymi w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (tak jak niniejsza sprawa) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakaz zmiany stanu wody na gruncie określają przepisy art. 29 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1129 ze zm.), zwanej dalej Prawem wodnym. Według tych przepisów – właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej nie może : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) ) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2 art. 29 Prawa wodnego). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.(ust. 3 art. 29 Prawa wodnego). Wydanie decyzji na podstawie cytowanego przepisu ust.3 art. 29 Prawa wodnego wymaga bezspornego ustalenia, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na jego gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Nie każda zatem zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie dawała podstawę do zastosowania rygorów wynikających z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Tą normą prawną będzie więc objęte tylko takie działanie, którego skutkiem jest szkodliwe wpływanie na grunty sąsiednie. Przepis ten nie ma więc zastawania do zmiany stanu wód na gruncie, jeżeli nie zostanie wykazane szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie. Ustalenie takiej przesłanki, czyli wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem właściciela gruntu, a szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie będzie podstawą do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Prowadzone przez obydwie instancje postępowanie wyjaśniające wykluczyły związek przyczynowy pomiędzy działaniem M. J., polegającym na zasypaniu wyjeżdżonych przez samochody kolein w nieutwardzonej drodze, wydzielonej z działek nr 1229/3 i 1229/4 w Z., a zalaniem suteren w budynku mieszkalnym skarżącej oraz niszczeniu murka istniejącego ogrodzenia. Organ pierwszej instancji przeprowadził 11 czerwca 2003r. rozprawę administracyjną, z przebiegu której sporządzono protokół (akta adm. I inst. karta nr 8).Rozprawa administracyjna została przeprowadzona z udziałem skarżącej. Z treści tego protokołu wynika, że zalanie suteren miało miejsce końcem marca 2003r.w czasie roztopów, a nawiezienie gruzu i kamienia na drogę nastąpiło końcem kwietnia tego samego roku. Skarżąca w protokole tym stwierdziła też, że zaraz po nawiezieniu gruzu zgłosiła ten fakt do urzędu gminy. W aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącej z 4 maja 2003r. adresowane do Wójta Gminy [...], w którym poinformowała o nawiezieniu gruzu na drogę, skutkujące zmianą spływu wód opadowych i wód z topniejącego śniegu, co szkodliwie oddziałuje na jej nieruchomość. Zestawienie czasu, w którym następowały kolejno po sobie wydarzenia, na które powołuje się skarżąca wyklucza istnienie związku przyczynowego pomiędzy nawiezieniem gruzu w koleiny na drodze (koniec kwietnia), a zalaniem suteren w budynku skarżącej (koniec marca). W oparciu o przedstawiony stan faktyczny organy obydwu instancji prawidłowo oceniły brak związku przyczynowo pomiędzy nawiezieniem gruzu, a zalaniem suteryn budynku. Brak takiego związku stanowi negatywną przesłankę dla organu do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Z tego też względu nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi o błędnych ustaleniach w zakresie zdarzeń powodujących zalanie suteren, bowiem zdarzenia te układają się w chronologiczną całość, a twierdzenia skarżącej o błędnych ustaleniach organów obydwu instancji nie zostały poparte żadnymi dowodami. Należy również zauważyć, że sporządzony w trakcie rozprawy protokół spełnia warunki wynikające z art. 68 k.p.a., a świadkowie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów art.77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie oględzin zalanych suteren przy wcześniejszej odmowie ich udostępnienia w trakcie prowadzonej rozprawy administracyjnej. Sąd uznał, że przy ocenie zebranego materiału dowodowego organy nie uchybiły przepisowi art. 80 k.p.a. definiującego zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazał przyczyny, które spowodowały nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie oględzin zalanych suteren oraz wyjaśnił że zebrany materiał dowodowy pozwolił na wydanie decyzji odmawiającej uregulowania stosunków wodnych na gruncie. Sąd podzielił w tym względzie argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej o przesłuchanie świadków wskazanych w odwołaniu. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienie istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego jasno wynika, że postępowanie dowodowe zostało ograniczone tylko do przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych, takich jak np. przesłuchanie świadków jest niedopuszczalne. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i z tego też względu na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.