SA/Rz 1371/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie wypłacenia ryczałtu przeniesieniowego i zasiłku osiedleniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] na rzecz skarżącego M. Ż. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1371/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].02.2002r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Ż., działając na podstawie art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992r. nr 5, poz. 18 ze zm.) oraz § 33 w zw. z § 25 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5.04.2001r. w sprawie należności na podróże i przeniesienia służbowe (Dz. U. nr 32, poz. 372) odmówił kpt. M. Ż. przyznania ryczałtu przeniesieniowego z tytułu przeniesienia służbowego w 1994r. z garnizonu W. do Garnizonu Ż. oraz zasiłku osiedleniowego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący M. Ż. wystąpił z wnioskiem z 1.02.2002r. o przyznanie ryczałtu przeniesieniowego z tyt. przeniesienia służbowego w 1994r., gdyż po ukończeniu szkoły został przeniesiony służbowo z garnizonu W. do garnizonu Ż. i do 31.01.2002r. ( uwaga Sądu: data z uzasadnienia decyzji, w istocie dotyczy roku 2001) zamieszkiwał w internacie garnizonowym w P., a od 1.02.2002r. zameldował się na pobyt stały wraz z żoną w P. przy ul. [...]. W świetle powołanego na wstępie rozporządzenia jak i aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, wnioskodawcy nie można było przyznać ryczałtu przeniesieniowego, gdyż przeniesienie służbowe nastąpiło przed 1.07.2000r., co jest zgodne z § 33 rozporządzenia. Stan faktyczny w jakim znalazł się M. Ż. uprawniał go do skorzystania z ryczałtu na mocy poprzednio obowiązującego rozporządzenia MON z 24.12.1998r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe, którego nie można było zastosować, wobec braku przejściowych w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu. Nowe przepisy stworzyły podstawę do wypłaty świadczeń tym żołnierzom, którzy zostali przeniesieni służbowo lub przesiedlili się po 1.07.2000r. Zameldowanie skarżącego na pobyt stały w P. było skutkiem nowej sytuacji rodzinnej, po zawarciu związku małżeńskiego, a nie związane ze służbą. W odwołaniu, skarżący M. Ż. wniósł o uchylenie decyzji I instancji i wypłatę ryczałtu przeniesieniowego oraz zasiłku osiedleniowego, wywodząc, że po ukończeniu studiów otrzymał pierwsze stanowisko służbowe w Jednostce Wojskowej [...] w Ż. i nie było to przeniesienie służbowe, a po zawarciu związku małżeńskiego zameldował się u żony, która zajmowała lokal wojskowy w P. przy ul. [...]. W zaskarżonej decyzji dowódca powołał się wybiórczo na część § 33 rozporządzenia, który stanowi, że przepisy rozporządzenia mają zastosowanie do należności żołnierzy, którzy zostali przeniesieni służbowo po 1 lipca 2000r. Organ pominął część przepisu, odnoszącą się do żołnierzy, którzy przesiedlili się po 1 lipca 2000r. Skarżący zakwestionował też twierdzenie dotyczące braku przepisów przejściowych i niezłożenia wniosku, albowiem wniosek o wypłatę należności w związku z przesiedleniem, które nastąpiło po 1.07.2000r. został złożony i kategorycznie zaprzeczył, że w jego przypadku nastąpiło przeniesienie służbowe. Organ tendencyjnie uznał, że przesiedlenie wnioskodawcy i zameldowanie się na pobyt stały w P. było następstwem zawarcia związku małżeńskiego, Jednakże wobec jednoznacznego stwierdzenia przez dowódcę, że nastąpiło przesiedlenie należało wypłacić należne świadczenie. Powstała sytuacja ściśle wiąże się ze służbą wojskową, gdyż żołnierz zawodowy, którego żona jest właścicielką domu, mieszkania lub najemcą, zgodnie ze stosownymi przepisami Wojskowej Agencji Mieszkaniowej traci prawo do stałej kwatery służbowej. Ponieważ żona była najemcą lokalu wojskowego uznanego przez WAM za kwaterę, to skarżący został skreślony z listy oczekujących na przydział pierwszej osobnej kwatery stałej. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał M. Ż. zasiłek osiedleniowy w wysokości 100% uposażenia. Na podstawie akt sprawy organ ustalił, że skarżący od lipca 1994r. pełnił zawodową służbę wojskową w JW. [...] w Ż. Po zawarciu związku małżeńskiego zameldował się 1.02.2002r. na pobyt stały u żony, która jest najemcą samodzielnego lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...]. Oddział Terenowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej poświadczył, że mieszkanie, w którym zameldował się skarżący spełnia warunki kwatery, dlatego też został skreślony z listy oczekujących na przyznanie kwatery, bo zrealizował swoje potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie z § 31 pkt 2 w zw. z § 26 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5.04.2001r. w sprawie należności żołnierzy za podróże służbowe i przeniesienia służbowe (Dz. U. nr 32, poz.372) odwołującemu przyznany został zasiłek osiedleniowy w wysokości 100% uposażenia, gdyż żołnierz osiedlił się samotnie, a nie z rodziną. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Dowódcy JW. [...] z dnia [...].05.2002r., uchylającą w całości decyzję Dowódcy JW. [...] w Ż. Nr [...] z dnia [...].02. 2002r., którą odmówiono wypłaty ryczałtu przeniesieniowego oraz zasiłku osiedleniowego, wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...].02.2002r.(uwaga Sądu: data błędnie powtórzona przez skarżącego), którą przyznano skarżącemu zasiłek osiedleniowy, jako niezgodnej z sytuacją rodzinną skarżącego w dniu złożenia wniosku tj. 1.02.2002r. oraz o zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. Jako przyczyny zaskarżenia decyzji organu II instancji wskazał następujące powody: 1) uznanie przez organ II instancji, że nastąpiło przesiedlenie, 2) przepisy rozporządzenia nie określiły terminu zameldowania małżonki dla roszczeń z § 26 ust.1, podając jedynie dokumenty potwierdzające zameldowanie się członków rodziny dla uzyskania ryczałtu przeniesieniowego, który nie dotyczy skarżącego, bo podstawę prawną dla roszczeń skarżącego winien być § 30 ust. 2 rozporządzenia. 3) organ II instancji błędnie potraktował skarżącego jako osobę samotną, gdyż skarżący zawarł 29.12.2001r. związek małżeński, w dniu złożenia wniosku nie był żołnierzem samotnym i nabył prawo do zasiłku osiedleniowego w pełnej wysokości tj. 300%. 4) § 31 ust. 2 rozporządzenia pokrywa się z sytuacją skarżącego, czego podstawą są stosowne przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Interpretacja dokonana przez organ II instancji dyskryminuje skarżącego w zakresie legalnie zawartego związku małżeńskiego. W odpowiedzi na skargę Dowódca JW.[...] w R. wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że żona skarżącego w zajmowanym lokalu zamieszkuje od 1974r. to jest od urodzenia, a zatem przesiedlenie i osiedlenie się nastąpiło tylko przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Według art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem, środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że zostały naruszone przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Postępowanie o wypłatę ryczałtu przeniesieniowego jak i zasiłku osiedleniowego jest postępowaniem wszczynanym na wniosek, co wynika z § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe (Dz. U. nr 32, poz. 372). Stosownie do tego przepisu należności, o których mowa w § 24 - 27 (m. in. ryczałt przeniesieniowy - § 25, i zasiłek osiedleniowy - § 26), wypłaca się po objęciu przez żołnierza stanowiska służbowego w nowym miejscu pełnienia służby, na jego pisemny wniosek. Kodeks postępowania administracyjnego wiąże szereg konsekwencji ze złożeniem wniosku tak w zakresie proceduralnym (np. dla oceny daty wszczęcia postępowania), a nadto mogą one wynikać również z przepisów prawa materialnego (przedawnienia roszczeń). Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. W przypadku wątpliwości, co do ustalenia przez organ treści żądania, należy zwrócić się do podmiotu składającego wniosek. W żadnym wypadku określenie treści żądania wniosku nie należy do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 11.06. 1990r. sygn. akt SA 367/90). Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego z 1.02.2002r., w którym domagał się wypłacenia zasiłku "osiedleniowo-przeniesieniowego" z uwagi na zameldowanie w mieszkaniu żony w P., z którą zawarł związek małżeński 29.12.2001r. Mając na uwadze przepisy wyżej cytowanego rozporządzenia w katalogu świadczeń wymienionych w § 23 przysługujących z tytułu przeniesienia służbowego żołnierzowi zawodowemu nie ma świadczenia o nazwie wymienionej we wniosku. W katalogu tym zostały wymienione następujące świadczenia: diety dla żołnierza zawodowego i członków rodziny za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu zamieszkania, ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu do nowego miejsca zamieszkania osób o których mowa w pkt 1, ryczałt z tytułu przeniesienia, zasiłek osiedleniowy, zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych. Organ I instancji orzekł o odmowie tak zasiłku osiedleniowego jak i ryczałtu z tytułu przeniesienia. W odwołaniu złożonym od tej decyzji, skarżący dokonał konkretyzacji żądania, domagając się wypłaty ryczałtu przeniesieniowego i zasiłku osiedleniowego, a powstanie prawa do tych świadczeń wiązał z przesiedleniem po 1 lipca 2000r, a nie przeniesieniem służbowym (karta akt adm. nr 11). Konsekwencją złożenia odwołania było wydanie przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji o charakterze reformatoryjnym, w której organ uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o przyznaniu zasiłku osiedleniowego w wysokości 100%. Kompetencje organu odwoławczego zostały dokładnie określone przez ustawodawcę w art. 138 § 1 k.p.a., który w pkt 2 stanowi, że organ ten wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzje umarza postępowanie. Sąd stwierdził jednak, że sentencja zaskarżonej decyzji nie odnosi się do całości żądania skarżącego. Organ II instancji uchylając w całości decyzję organu I instancji nie orzekł o ryczałcie z tytułu przeniesienia. Dokonując porównania sentencji decyzji organu I instancji z treścią rozstrzygnięcia, które zapadło w II instancji oraz zakresem wniosku skarżącego, Sąd stwierdził, że zarzuty skargi w tym zakresie są uzasadnione. Z cytowanego wyżej przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że organ odwoławczy ma prawo uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części, ale jednocześnie został nałożony na niego obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie. Skoro skarżący wdał się w polemikę co do zakresu swojego żądania określonego we wniosku, a treścią sentencji organu I instancji, którą odmówiono mu prawa do żądanych świadczeń, rzeczą organu odwoławczego było dokładne ustalenie przedmiotu postępowania, którego granicami są żądania zawarte we wniosku lub w odwołaniu oraz wyjaśnienie okoliczności faktycznych, na których skarżący opiera swoje żądania. Organ odwoławczy nie był uprawniony do samodzielnej weryfikacji treści wniosku, albowiem w odwołaniu nie nastąpiło ograniczenie żądań. Natomiast organ I instancji, wobec wymienionej wyżej treści wniosku wszczynającego postępowanie nie wyjaśnił, jakiego rodzaju świadczeń domaga się skarżący. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że wobec uchylenia w całości decyzji organu I instancji organ odwoławczy nie ustalił treści żądań M. Ż., ani też nie rozpoznał po uchyleniu sprawy w całości w związku z czym naruszył przepis art. 61 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7 i 77 k.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Prowadząc ponownie postępowanie organ wezwie skarżącego do jednoznacznego określenia żądań wniosku oraz wskazanie okoliczności faktycznych na których opiera swoje żądania, a następnie oceni je na gruncie obowiązujących przepisów prawnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy również mieć na względzie przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), stosownie do którego sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Jednocześnie organ dokona oceny zgłoszonych żądań, kierując się również treścią art. 9 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002r. nr 76, poz.693 ze zm.), aktualnie noszącą tytuł o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, który zmieniono na podstawie art. 159 pkt 1 wyżej cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Mając na uwadze wykazane naruszenia art. 7, art. 77, art. 61 § 4, art. 138 § 1 pkt 2 Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 P.p.s.a.