SA/Rz 138/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Protokolant ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję. do wyroku z dnia 9 czerwca 2004 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania S. C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że organ I instancji orzekł o odmowie przyznania S. C. prawa do zasiłku przedemerytalnego z uwagi na brak podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Od decyzji tej S. C. złożył odwołanie domagając się przyznania mu prawa do zasiłku przedemerytalnego. Odwołujący się wskazuje, iż zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż zasiłek dla bezrobotnych pobierał przez okres 1 roku. Skarżący dodaje, iż w okresie od 1 września 1982 r. do 31 marca 2000 r. wykonywał pracę w warunkach szkodliwych (17 lat i 6 miesięcy). Łącznie z okresem pobranego zasiłku dla bezrobotnych okres uprawniający do zasiłku wynosi w jego przypadku 30 lat, 2 miesiące i 8 dni. Z decyzji wynika jednakże, iż organ zaliczył, jako okres pobierania zasiłku przedział czasowy od 1 stycznia 2001 r. do 31 maja 2001 r. podczas, gdy zdaniem skarżącego, winien być zaliczony okres od 1 czerwca 2000 r. do 31 maja 2001 r. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. S. C. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu 10 kwietnia 2000 r. Nabył prawo do zasiłku od 1 czerwca 2000 r., tj. po upływie okresu za który otrzymał odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Z dniem 1 czerwca 2001 r. utracił prawo do zasiłku z uwagi na upływ ustawowego okresu jego pobierania. W dniu 18 września 2001 r. S. C. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Starosta orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego z uwagi na brak okresu uprawniającego do powyższego świadczenia w wymiarze określonym w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Z dniem 11 października 2001 r. skarżący utracił status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...) "zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Akta przedmiotowej sprawy wskazują, iż w przypadku S. C. brak jest podstaw do zastosowania art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie do postanowień powyższego przepisu spełnił on określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, przewidziane w art. 23 ust. 1 i 2 warunki do nabycia prawa do zasiłku (strona uzyskała okres warunkujący nabycie prawa do zasiłku w wymiarze co najmniej 365 dni przypadających w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji), jak również uzyskał okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 25 lat Natomiast okres uprawniający do zasiłku przedemerytalnego, którym legitymuje się skarżący jest mniejszy niż 35 lat. Należy również stwierdzić, iż w jego przypadku nie znajduje zastosowania także art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy. Skarżący posiada wprawdzie okres co najmniej 15 lat wykonywania prac w warunkach szczególnych, jednakże okres uprawniający ww. do zasiłku przedemerytalnego wynosi poniżej 30 lat. Organ II instancji ustalając wymiar powyższego okresu nie uwzględnił wskazanego przez wnioskodawcę okresu pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych w czasie od 1 czerwca do 31 grudnia 2000 r. Łączny okres przyjęty przez organ wynosił 29 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Motywując swoje stanowisko w tym zakresie organ podał, że zgodnie z postanowieniem art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...), który wszedł w życie w dniu 28 sierpnia 2001 r. z mocą od 1 stycznia 2001 r., do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku. Stosownie natomiast do art. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 89, poz. 973) do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego w rozumieniu art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...) zalicza się pobieranie zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia ogłoszenia powołanej wyżej ustawy zmieniającej (do dnia 28 sierpnia 2001r.). Stosownie zatem do powyższych uregulowań prawnych z okresu pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca 2000 r. do 31 maja 2001 r. do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego należy zaliczyć okres: 1 stycznia 2001 r. - 31 maja 2001 r. W przedstawionym stanie rzeczy organ II instancji stwierdził, iż brak jest prawnych podstaw do uwzględnienia odwołania i postanowił orzec jak w sentencji. Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył S. C. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że kiedy odchodził z pracy poinformowano go, że idzie na zasiłek dla bezrobotnych, a po 9 miesiącach dostanie zasiłek przedemerytalny. Trudno jest mu się pogodzić z faktem, że okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych liczy mu się tylko za czas od 1 stycznia 2001 r. do 31 maja 2001 r., a nie za faktyczny czas jego pobierania to jest od 1 czerwca 2000 r. do 31 maja 2001 r. Skarżący był prostym robotnikiem i został źle pokierowany przez osoby kompetentne. Zaistniała sytuacja przekreśla wszystkie przepracowane przez niego lata. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty takie same, jakie zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza spraw mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia pozostaje pomiędzy stronami bezsporny. S. C. w dniu 10 kwietnia 2000 r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna i nabył prawo do zasiłku od 1 czerwca 2000 r., tj. po upływie okresu za który otrzymał odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Z dniem 1 czerwca 2001 r. utracił prawo do zasiłku z uwagi na upływ ustawowego okresu jego pobierania. W dniu 18 września 2001 r. S C. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Starosta orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego z uwagi na brak okresu uprawniającego do powyższego świadczenia w wymiarze określonym w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Z dniem 11 października 2001 r. skarżący utracił status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Organy ustaliły, że skarżący posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 29 lat, 9 miesięcy i 9 dni, przy czym nie zaliczyły mu do niego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. Stanowisko swoje w tej materii organy uzasadniły brzmieniem przepisu art. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973). Przepis art. 37 l ust. 1 pkt 2 przewidywał, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Nie budzi żadnych wątpliwości, że S. C. w dniu złożenia wniosku o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego posiadał status osoby bezrobotnej, okres usprawniający do emerytury, przez okres co najmniej 15 lat wykonywał prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, natomiast z dniem 1 czerwca 2001 r. utracił prawo do pobierania zasiłku. W kwestii wpływu utraty prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych na możliwość przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego została przesądzona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należałoby się w tej materii odwołać się chociażby do treści tezy uchwały 7 sędziów NSA z dnia 11 marca 2002 r., OPS 14/01 (ONSA 7,007/4/133), gdzie stwierdzono, że osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Wątpliwym jest, w świetle stanowisk organów obu instancji, osiągnięcie przez skarżącego okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego dla mężczyzn 30. Organy stają na stanowisku, że S. C. wykazał w tej materii posiadanie okresu wynoszącego 29 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Problem możliwości zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych czasu od 1 czerwca 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. jest zagadnieniem, którego rozstrzygnięcie przesądza o legalności zaskarżonej decyzji. W materii tej Sąd stoi na stanowisku, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Przepis art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000 r. pozwalał na doliczenie do okresów uprawniających do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego również okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 122, poz. 1323) i od dnia 1 stycznia 2001 r. do okresów uprawniających do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie wliczało się. Przepis ten został ponownie zmieniony ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973) i przyjęło, że do okresu uprawniającego do zasiłku przede-meiytahiego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Przepis ten wszedł w życic z dniem 28 sierpnia 2001 r., z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2001 r. Po ostatniej nowelizacji, w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego, przepis art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu brzmiał następująco : Prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku. Literalne brzmienie powołanego przepisu - a w szczególności sformułowanie "aktualnie pobieranego zasiłku" - wcale nie wskazuje, że niemożliwym jest zaliczenie do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych przed dniem 1 stycznia 2001 r. Za takim rozumowaniem Sądu przemawia przede wszystkim konstrukcja przepisów regulujących przyznawanie zasiłku przedemerytalnego na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzje przyznające prawo do tego zasiłku mają charakter decyzji deklaratywnych, a więc nie stwarzają dla danej osoby nowego stanu prawnego ale stwierdzają, że bezrobotny - wobec zaistnienia określonych w ustawie przesłanek -nabył prawo do określonego zasiłku. Wskazana wyżej konstrukcja przepisu art. 37 j ust. 1 pkt 2 i art. 37 l ust. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 grudnia 2000 r. powodowała, że okres uprawniający S. C. do dnia 31 grudnia 2000 r. z każdym dniem, za jaki zasiłek przysługiwał wydłużał się i to bez względu na to, czy organy dokonywały doliczeń i czy wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku. Okres ten przestał się wydłużać po dniu 31 grudnia 2000 r. po wprowadzeniu zmiany art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 122, poz. 1323) uniemożliwiającą wliczanie od dnia 1 stycznia 2001 r. do okresów uprawniających do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Jednak okres uprawniający do przyznania zasiłku wydłużył się skarżącemu o czas jaki upłynął od dnia 1 czerwca 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. Kolejna zamiana art. 37 l ust. 1 ustawy dokonana ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973) pozwoliła na ponowne zaliczanie, od dnia 1 stycznia 2001 r., do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Literalne brzmienie wskazanego przepisu wcale nie upoważnia do pozbawienia przez organy bezrobotnego okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, który nabył on przed zmianą przepisu ustawy. Stanowisko zaprezentowane przez organy oby instancji dotyczące zwrotu "okres aktualnie pobieranego zasiłku" prowadzi do bezpodstawnego różnicowania bezrobotnych korzystających z możliwości doliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zasiłków dla bezrobotnych na tych, którzy w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. (28 sierpnia 2001 r.) pobierali zasiłek dla bezrobotnych i tych, którzy przed tą datą utracili do niego prawo wskutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Pierwsza grupa osób miałaby prawo do doliczenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych zarówno przed dniem 1 stycznia 2001 r., jak i po tej dacie. Do drugiej grupy miałby zastosowanie jedynie przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. dający prawo do doliczania do okresu pobierania zasiłku wyłącznie po dniu 1 stycznia 2001 r. Interpretacja taka jest wadliwa i sprzeczna z wolą ustawodawcy. Z całą pewnością takie sformułowania wskazanych przepisów zgodnie z intencją ustawodawcy nie mogły prowadzić do bezpodstawnego zróżnicowania bezrobotnych na wskazane wyżej dwie grupy różnie traktowanych podmiotów. Nowe przepisy stanowią logiczną całość z przepisami poprzednio obowiązującymi. Otóż osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy z dnia z dnia 22 czerwca 2001 r. pobierały zasiłek dla bezrobotnych z mocy aktualnego brzmienia art. 37 l ust. 1, co zwłaszcza wynika ze zwrotu "okresu aktualnie pobieranego zasiłku" mają zaliczany do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okres aktualnie pobieranego zasiłku (tego, który pobierały od dnia 1 stycznia 2001 r.), oraz uzyskany już wcześniej (na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów) okres pobierania zasiłku (do dnia 31 grudnia 2000 r.). Regulacja zawarta w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973) ma na celu umożliwienie zaliczenia okresu od 1 stycznia 2001 r. zarówno tym osobom, które zasiłek pobierają w momencie wejścia w życie tej ustawy, jak i tym osobom, które uprawnienie to przed tym momentem straciły. Osoby, które nie pobierały zasiłku w dniu 28 sierpnia 2001 r. mają zaliczany okres jego pobierania do dnia 31 grudnia 2000 r. na podstawie przepisu art. 37 l ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000 r., a od dnia 1 stycznia 2001 r. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy w swojej istocie jest przepisem przejściowym i reguluje jedynie sytuację odnoszącą się do okresu przypadającego po dniu 1 stycznia 2001 r. Stanowisko podobne do zajętego przez Sąd w niniejszej sprawie było już prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz : wyrok z dnia 9 października 2003 r., sygn. akt SA/Rz 382/01) oraz w doktrynie (patrz : Tadeusz Olejarz, Nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. "Służba pracownicza" Nr 11 z 2001 r.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy sprawdzić, czy S. C. spełnia przesłanki do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, przy uwzględnieniu zaliczenia mu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 1 czerwca 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji wyroku.